Kierowca zemdlał, kobiety przejęły kierownicę i uratowały pasażerów. Psycholog tłumaczy, skąd bierze się bohaterstwo

Zdaniem psychologa, pasażerów gdańskiego PKS mogło uratować w dużej mierze także to, że w pobliżu kierowcy siedziały właśnie panie. - Bardzo często w takich sytuacjach to kobiety wykazują się ogromnymi zdolnościami do funkcjonowania w trudnych warunkach - podkreśla. Być może właśnie dlatego, gdy większość zaczęła panikować, rozległy się krzyki, na wołanie "kto umie jeździć?!" intuicyjnie odpowiedziały kobiety. - Mężczyźni w trudnych sytuacjach również potrafią sobie świetnie poradzić. Jednak to kobiety mają mniej zahamowań, by podjąć działanie. Bo przecież w tym autobusie na pewno byli też panowie. Jednak im bardzo często zdarza się liczyć na kompetencje innych osób. A kobiety z natury lubią kontrolować sytuację, w której się znajdują. To ważny aspekt - tłumaczy.

W naprawdę trudnych chwilach takich, jak zagrożenie na drodze, gdy od tragedii dzielą czasem ułamki sekund, niebagatelne znaczenie ma też to czego się w życiu nauczyliśmy. I to raczej nie w szkole, czy na kursach. Nie to, czego uczymy się z pasji. Wczoraj w autobusie gdańskiego PKS nie znalazł się żaden zawodowy kierowca, ani pasjonat motoryzacji. Bo okazuje się, że w życiu bardzo często przydają się umiejętności, które nabywamy podświadomie.

- W kilku krajach europejskich robiono badania, w których szukano miejsc, gdzie uczniowie nabywają najwięcej wiedzy na temat tzw. ogólnych umiejętności życiowych. Tych, które przydają się w trudnych chwilach, w konfliktach i relacjach z innymi osobami. Okazało się wówczas, że najważniejszym źródłem takiej wiedzy są media, w tym głównie telewizja. To był szok, bo sądzono, że uczymy się w szkole, czy domu. A uczymy się także obserwując różne sytuacje fikcyjne - wyjaśnia Andrzej Tucholski. Choć brzmi to absurdalnie, zupełnie poważnie można więc szukać w wydarzeniach spod Gdańska analogii z hitowym filmem "Speed". Być może podświadomie kobiety brały przykład z bohaterki granej przez Sandrę Bullock - kruchej dziewczyny bez prawa jazdy, która nagle zostaje zmuszona do poprowadzenia kilkutonowego autobusu. Tak zareagował ich mózg i nie było czasu, by rozważać, na ile to racjonalne.

Andrzej Tucholski podkreśla, że choć hollywoodzkie scenariusze trzeba traktować z dużym dystansem i świadomie starać się ich nie powielać, to w wyjątkowych okolicznościach na takie bohaterstwo stać jednak każdego. - Przed laty sam przeżyłem w podróży podobne chwile. Jadąc autokarem siedziałem koło kierowcy i nagle zauważałem, że jedziemy wprost na nasyp. Zawiodły hamulce. Tymczasem kierowca zaczął uciekać zza kierownicy. I tylko krzykiem zmusiłem go do powrotu za kółko i próby zmniejszenia skutków wypadku, choćby przez zmianę biegów. Było przed nami przecież jeszcze sporo metrów, by coś zrobić - wspomina nasz rozmówca.

To, co nazywamy bohaterstwem zazwyczaj bierze się z podświadomości. Jednak, by taki odruch uruchomić, należy pielęgnować w sobie odpowiedzialność za to, co dzieje się dokoła nas. - Wówczas rodzi się o wiele większa łatwość podejmowania decyzji, które zmniejszają skutki wypadku, czy innej dramatycznej sytuacji. Nie bójmy się reagować w sytuacjach zagrożenia. Także w sytuacjach, gdy np. ktoś jest bity, a dokoła jest wystarczająco dużo osób, by wspólnie powstrzymać napastnika. Zazwyczaj wszyscy starają się jednak tego nie widzieć. Uważają, że skoro ich to nie dotyczy bezpośrednio, nie muszą się interesować - przekonuje psycholog.

Ekspert twierdzi, że nie powinno się też pomijać milczeniem zachowania tych, których czasem na wspomnianą odpowiedzialność nie stać. Dlatego w przypadku wypadków komunikacyjnych warto zastanawiać się, skąd bierze się zależność, że zazwyczaj bardziej poszkodowani są pasażerowie, a nie kierowcy aut. Choć miejsce kierowcy jest w większości aut znacznie bardziej odporne na zniszczenie w trakcie zderzenia, niż miejsce pasażera, większość prowadzących w czasie wypadku - wbrew radom fachowców - instynktownie przyjmuje całą siłę na stronę tego, kto siedzi obok. To ani bohaterstwo, ani odpowiedzialność.