Jednostka 8200 to elita w izraelskim wywiadzie. "Uczą najlepszych szpiegów"

Nazwa "Jednostka 8200" zaczęła wybrzmiewać po głośnym artykule "Financial Times", który zdradza, jak izraelski wywiad działał w stolicy Iranu.

Gazeta ujawnia, że Izrael już od lat prowadził bardzo głęboką inwigilację w Teheranie. Polegała ona między innymi na tym, że już wiele lat wcześniej niemal wszystkie kamery w mieście zostały zhakowane, a nagrania z nich były przesyłane do izraelskich serwerów. 

Bardzo przydatna okazała się zwłaszcza kamera w pobliżu ulicy Pasteura, niedaleko posiadłości Chameneiego, której kąt umożliwiał obserwowanie ochroniarzy i kierowców irańskich urzędników, poznawać ich ruch, rutynę, godziny przyjazdów itp. 

Dalej dane te były analizowane przez zaawansowane algorytmy, które z kolei dostarczyły kolejnych informacji, pozwalających określić ich rytm dnia, profil zachowania itp. –Znaliśmy Teheran tak, jak znamy Jerozolimę – zdradził FT izraelski funkcjonariusz wywiadu. 

I tu pojawia się 8200. Elitarna jednostka izraelskiego wywiadu. "Tajemnicza" – piszą o niej niektórzy. "Stanowi trzon izraelskiej cybersiły", "Uczą najlepszych szpiegów", "Zajmuje się tworzeniem narzędzi AI dla izraelskiego wojska", "Główna jednostka cyberwywiadu Izraela" – tak jest przedstawiana.

Jaką rolę mogła odegrać przed atakiem na Iran?

– Na pewno kluczową, bo to jest najbardziej wyspecjalizowane narzędzie izraelskiego wywiadu wojskowego. Niektórzy mieszają ją z Mosadem, ale ona z Mosadem nie ma nic wspólnego. Mosad to wywiad zagraniczny. A to jest jednostka podległa Amanowi, czyli wywiadowi wojskowemu – mówi w rozmowie z naTemat płk Grzegorz Małecki, były szef Agencji Wywiadu (2015-2016), ekspert w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego, który przez lata zajmował różne stanowiska w polskich służbach specjalnych. 

Na czym miała polegać ta kluczowa rola?

Wiadomo, za atakiem na Iran kryje się współpraca wywiadów USA i Izraela. Z ostatnich doniesień medialnych wyłania się o niej coraz szerszy obraz.

Jak podaje "New York Times", według osób zaznajomionych z operacją w Iranie, CIA śledziła ajatollaha Chameneiego od miesięcy i miała już coraz większość pewność na temat jego lokalizacji i schematów działania. 

Atak miały przyspieszyć otrzymane informacje, że w sobotę rano w centrum Teheranu odbędzie się spotkanie czołowych irańskich urzędników z jego udziałem. 

"Zaskakująco szybkie odsunięcie najwyższego przywódcy Iranu było odzwierciedleniem ścisłej współpracy i wymiany informacji wywiadowczych między USA a Izraelem w okresie poprzedzającym atak, a także dogłębnej wiedzy wywiadowczej, jaką oba kraje zgromadziły na temat irańskiego przywództwa, zwłaszcza w następstwie ubiegłorocznej 12-dniowej wojny" – czytamy. 

Jak wyglądała ta współpraca?

Według NYT wyglądało to tak: CIA przekazała swoje informacje izraelskiemu wywiadowi. Izrael zaś, korzystając z wywiadu USA i własnego, miał przeprowadzić operację zabójstwa irańskich przywódców, którą planował od miesięcy. "Rządy USA i Izraela, które pierwotnie planowały przeprowadzić atak nocą podjęły decyzję o dostosowaniu terminu, aby wykorzystać informacje o spotkaniu w kompleksie rządowym w Teheranie w sobotę rano" – czytamy.

To Izrael, jak podaje NYT miał ustalić, którzy irańscy urzędnicy wezmą udział w tym spotkaniu. 

Jak? Tu wracamy do Jednostki 8200.

– To jest formacja wyspecjalizowana w prowadzeniu wszystkich operacji w cyberprzestrzeni, we wszystkich operacjach dotyczących wywiadu sygnałowego, czyli SIGINT-u. Inaczej mówiąc chodzi o wywiad radioelektroniczny, czyli operacje w internecie, w cyberprzestrzeni, w komunikacji. To przechwytywanie komunikacji telefonicznych, internetowych, mailowych. To Pegasusy i inne inwazyjne narzędzia cybernetyczne – tłumaczy płk Grzegorz Małecki.

Jednostka powstała w 1952 roku. Ma opinię elitarnej.

– Jeśli chodzi o możliwości i poziom kompetencji, to z całą pewnością jest to elitarna jednostka. Ale najciekawsze jest to, że ona jest stworzona przez młodych – mówi płk Małecki.

Tłumaczy, że nie są to studenci. To młodzi ludzie w wieku 18-21 lat, którzy przed studiami odbywają obowiązkową dla wszystkich 3-letnią służbę wojskową. Najlepsi w dziedzinie programistycznej, internetowej, ale również analitycznej, kierowani są właśnie tam.

– Oni stanowią trzon tej formacji. Później idą na studia. Zakładają firmy jak na przykład twórca Pegasusa. I potem stają się elitą świata IT w Izraelu, ale też w Stanach Zjednoczonych – mówi.

Według Wikipedii w jednostce służy ok. 5 tys. młodych żołnierzy. Nabór odbywa się jeszcze wśród uczniów szkół średnich. A rekrutację prowadzą.... "żołnierze po dwudziestce, którzy poszukują osób zdolnych do przejęcia ich pracy".

"To największa jednostka wojskowa w Siłach Obronnych Izraela. Wywodzi się z wczesnych jednostek łamania kodów i wywiadu utworzonych po powstaniu państwa Izrael w 1948 roku" – pisał o niej Reuters.

Unit 8200 jest uznawana za jedną z najważniejszych i najbardziej zaawansowanych jednostek wywiadu sygnałowego na świecie.

Wśród jej najbardziej znanych działań wymienia się m.in.: przechwytywanie komunikacji Hamasu w Strefie Gazy, analizę ruchu wroga w czasie konfliktów w Libanie i Syrii i wspólną z amerykańską NSA operację Stuxnet, której celem było spowolnienie irańskiego programu nuklearnego poprzez zainfekowanie wirusem wirówek w Natanz.

8200 miała nawet udaremnić atak ISIS na samolot pasażerski lecący z Australii do Zjednoczonych Emiratów Arabskich w 2018 roku. Jednak 7 października 2023 roku nie przewidziała ataku Hamasu na Izrael, co uznano za jej porażkę.

– Jednostka 8200 jest częścią Amanu, ale ma dużą autonomię. Jest uważana za odpowiednik amerykańskiej Narodowej Agencji Bezpieczeństwa (NSA), która też podlega Departamentowi Obrony USA, chociaż jest osobną agencją – dodaje były szef Agencji Wywiadu.

Jednak, jak zaznacza, w inwigilację Teheranu zaangażowane były wszystkie siły izraelskiego wywiadu, gdyż w ostatnich latach Iran był priorytetem w działalności wszystkich izraelskich służb. I trudno wartościować, czyja rola była ważniejsza. 

– Wywiad pozyskuje wiedzę z różnych źródeł. Podstawowym, historycznym źródłem jest wywiad osobowy, czyli od pozyskiwanych agentów. W XX wieku tych źródeł zaczęło jednak przybywać, przede wszystkim technicznych i dzisiaj źródeł informacji jest znacznie więcej, niż było kiedyś. Sztuka w systemie wywiadowczym polega na tym, żeby w odpowiedni sposób to zintegrować i maksymalnie szybko wyciągnąć informację, z którą na bieżąco można zrobić użytek. I dziś system wywiadowczy izraelski właśnie pokazuje tu swoją maestrię – ocenia były szef Agencji Wywiadu. 

Jak w kontekście ataku na Iran jawi się przy nim wywiad amerykański?

– Mówi się, że tak naprawdę Amerykanie nie mają wiedzy o tym, co dzieje się w Iranie, bo nie mają własnych źródeł, tylko opierają się na źródłach izraelskich. Nie wiem, jaka jest prawda, ale na pewno Izraelczykom jest dużo wygodniej działać w Iranie. Operacje wywiadowcze prowadzą tam od lat. Iran od 30 lat to ich główny wróg, rozbudowali więc swoje pozycje agenturalne. Wprowadzili tam swoich agentów. Pozyskali do współpracy agentów ze środowisk związanych z reżimem – mówi płk Małecki.

Aż dziwne może się komuś wydać, że przez lata Iran tej inwigilacji nie zauważył.

– Irańskie służby wywiadu cybernetycznego uważane były za dość zaawansowane. Jak widać, daleko im było do izraelskich. Wszystko wskazuje na to, że Iran na pewno nie miał świadomości co do skali i skuteczności tej penetracji, bo gdyby był świadomy, to zneutralizowałby te działania – reaguje nasz rozmówca.

Przypomina, że w 2025 roku Izrael pokazał swoje możliwości, likwidując przywództwo Hezbollahu i przeprowadzając te operacje na terytorium Iranu. – Teraz z całą pewnością jest to potwierdzenie opinii, które krążą w świecie eksperckim o ich najwyższych kwalifikacjach – mówi o przygotowaniu ataku na Iran.