Pałac Prezydencki jak NFZ – 2 lata czekania na decyzję. Nie wszyscy seniorzy dożyją

Choć Pałac Prezydencki jawi się w swoich przekazach jako miejsce tytanicznej pracy dla Polski, a Karol Nawrocki chce się pokazać jako jej przodownik, to jest jedna dziedzina, w której wszystko stanęło. Chodzi o Medale za Długoletnie Pożycie Małżeńskie. Władze kolejnych miast i gmin alarmują, że małżeństwa z 50-letnim stażem czekają na rozpatrzenie ich wniosków już kilkanaście miesięcy, a bywa, że nawet dłużej.

Pierwsze sygnały o problemie zaczęły pojawiać się już kilka miesięcy temu. Do pałacu zaczęły płynąć kolejne pisma od wojewodów, między innymi z Pomorza czy województwa kujawsko-pomorskiego. – 6794 osoby czekają na przyznanie medalu. To osoby, którym taki medal przysługuje po tym, jak przez 50 lat są ze sobą, w chwilach problemów i radości. Dla nich to bardzo ważne, a tymczasem Kancelaria Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej od półtora roku praktycznie wstrzymuje podpisywanie tych odznaczeń – mówił w maju wojewoda kujawsko-pomorski Michał Sztybel.

Procedura przyznawania takich medali jest od lat taka sama. Para składa wnioski do swojego urzędu miasta bądź gminy, ten przekazuje go do właściwego mu urzędu wojewódzkiego, który w przeciągu maksymalnie 30 dni przesyła go do Kancelarii Prezydenta. Do tego czasu pary są już zweryfikowane między innymi pod kątem daty ślubu czy ewentualnej karalności któregoś z współmałżonków. Mimo tego pałac rozpatruje te wnioski coraz dłużej.

"W wielu przypadkach wydłużający się czas oczekiwania na przyznanie medalu prowadzi do sytuacji niezwykle smutnych, w których małżonkowie – mimo spełnienia wszystkich wymogów – nie doczekują momentu uhonorowania ich wspólnego dorobku. Opóźnienia te podważają także sens i rangę tego wyróżnienia, a także budzą poczucie niesprawiedliwości wśród zainteresowanych i ich rodzin" – pisze w liście do prezydenta Nawrockiego burmistrz śląskiego Radzionkowa Gabriel Tobor, o czym napisał jako pierwszy Dziennik Zachodni.

Sprawa nabrała szerszego rozgłosu po tym, jak Kancelaria Prezydenta w piątek odpowiedziała na interpelację złożoną w tej sprawie przez europosła Krzysztofa Brejzę. Wynika z niej, że od momentu objęcia urzędu przez Karola Nawrockiego trafiło do niego blisko 80 tysięcy wniosków o przyznanie medali za 50 lat wspólnego życia. I tak dla przykładu na 5882 wnioski złożone w województwie lubelskim do tej pory rozpatrzono zaledwie... 10. Na Mazowszu ta liczba jest jeszcze większa: 12592 wnioski, 452 rozpatrzone. A na Śląsku udało się zakończyć procedurę tylko w przypadku 64 spośród 10566 zainteresowanych osób.

Odpowiedzialna za przyznawanie odznaczeń w Kancelarii Prezydenta minister Agnieszka Jędrzak przekonuje, że nie ma mowy o żadnej obstrukcji wniosków w pałacu.

"W roku 2025 Pan Prezydent uhonorował 26 050 małżonków, w ciągu nieco ponad czterech miesięcy bieżącego roku 21 304, a według stanu na dzisiaj, 131 950 wniosków pozostaje w toku procedury odznaczeniowej. Za tymi liczbami kryje się ogrom pracy Kancelarii Prezydenta, bo odznaczeń nie dostaje się automatycznie" – pisze na X szefowa Biura Odznaczeń i Nominacji. Zaznacza jednak, że opóźnienia mogą być, bo "nadanie prezydenckiego Medalu za Długoletnie Pożycie Małżeńskie poprzedza drobiazgowa procedura weryfikacyjna np. akt Urzędu Stanu Cywilnego". Dodajmy, że mowa o rozpatrzeniu wniosków złożonych jeszcze za czasów urzędowania Andrzeja Dudy.

Pałac Prezydencki tłumaczy też, że mamy do czynienia ze specyficznym czasem, bo obecnie 50-lecie pożycia małżeńskiego świętuje pokolenie urodzone w okresie powojennego wyżu demograficznego. "W roku 1975 zawarto na przykład 330 000 małżeństw, najwięcej w XX wieku, a dwa lata później 328 000, co jest drugim wynikiem stulecia" – dodaje Agnieszka Jędrzak. Jednocześnie Kancelaria Prezydenta w odpowiedzi na interpelację europosła Brejzy przypomina, że Karol Nawrocki nie jest związany żadnym terminem przy rozpatrywaniu wniosków o nadanie odznaczeń państwowych. I że nadawanie orderów to jego wyłączna prerogatywa.

Problem w tym, że – niezależnie od tłumaczeń Kancelarii Prezydenta – jest to poważne obciążenie polityczne dla Karola Nawrockiego. Prezydenta, który na każdym kroku przedstawia się jako obrońca tradycyjnych wartości, w tym małżeństwa. Sytuacja, w której seniorzy czekają miesiącami, a coraz częściej latami na bardzo prostą jednak decyzję urzędników pałacu, a część osób umiera, nie doczekując otrzymania odznaczenia, wygląda dla Nawrockiego i jego otoczenia źle. A tłumaczenie, że chodzi o sprawdzenie, czy na pewno nie mamy do czynienia na przykład z kryminalistami zakrawa wręcz na polityczny sabotaż – zwłaszcza że to sprawdzanie często odbywa się już także wcześniej, na poziomie urzędów wojewódzkich.

To oczywiste, że Karol Nawrocki sam nie sprawdza tych wniosków i nie wydaje decyzji. Ale to on wyznaczył kierunek swojej prezydentury jako czasu nieustannej pracy, pobudzenia Pałacu Prezydenckiego do działania i stworzenia z niego sprawnego ośrodka władzy, która powinna być jak najszersza z uwagi na duży demokratyczny mandat. Jasne, łatwo pokazać pracowitość w postaci ustanawiania rekordu w liczbie zawetowanych ustaw czy poprzez regularne wizyty w Stanach Zjednoczonych, raz bardziej (jak wizyty w Białym Domu), raz mniej oficjalne (jak weekendowe oglądanie gali UFC przez Białym Domem). Problem w tym, że wyborcy w takiej sytuacji mają prawo oczekiwać szybkich decyzji w najbliższych dla nich sprawach.

Sprawę już politycznie wykorzystują rządzący. Szef KPRM Jan Grabiec i ministra ds. polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz w poniedziałek zwołali konferencję prasową, na której cytowali słowa Karola Nawrockiego o kluczowej roli małżeństwa w polskim państwie. Tak często powtarzanych choćby przy okazji rozmów o ewentualnym podpisaniu przez niego ustawy o osobie najbliższej. A przecież trudno o lepszą reklamę tradycyjnej formy małżeństwa niż pary, które były ze sobą na dobre i na złe przez pół wieku. Zaniedbanie ich potrzeb może być sporym ciosem w pomysł Karola Nawrockiego na swoją prezydenturę.