Syn "tropikalnego Trumpa" o krok od władzy. Klan Bolsonaro wraca po zemstę

Flávio Bolsonaro wygrał pierwszą turę wyborów prezydenckich w Brazylii. 4 października pokonał w niej urzędującego prezydenta, który z kolei w 2022 roku pokonał jego ojca – nazywanego "tropikalnym Trumpem" Jaira Bolsonaro.

Bolsonaro junior, lat 45, zdobył 47,03 proc. głosów. Luiz Inácio Lula da Silva, lat 80 – 45,16 proc.

Druga tura, która odbędzie się 25 października 2026 roku, zapowiada się więc na żyletki – na to wskazywały też ostatnie sondaże. Ale, co będzie, jeśli wygra drugi Bolsonaro? Kim jest człowiek, który wygląda jak kopia swojego ojca i czego się po nim spodziewać?

– Jeśli Flávio Bolsonaro wygra, będziemy świadkami nasilenia autorytaryzmu w Brazylii, ponieważ dotychczasowe działania bardzo przypominają te podejmowane przez włoski ruch faszystowski w latach 20. i 30. ubiegłego wieku. Nastąpi całkowity regres w zakresie praw obywatelskich, zubożenie społeczeństwa i tendencja do dalszego zaostrzania rządów autorytarnych – komentuje dla naTemat Marcelo Uchôa, brazylijski prawnik, nauczyciel akademicki, zwolennik Luli, który angażuje się w debatę publiczną dotyczącą demokracji i praw człowieka.

– W końcu Flávio Bolsonaro uwolni swojego ojca, który obecnie przebywa w więzieniu, korzystając z prawa łaski lub amnestii. A następnie rozpocznie bezpośrednią konfrontację z Sądem Najwyższym, mając przy tym jawne poparcie parlamentu, w którym dysponuje większością – dodaje.

W ostatnich wyborach do Kongresu Narodowego – które odbyły się również 4 października – prawicowa Partia Liberalna związana z rodziną Bolsonaro święciła triumfy. W Izbie Deputowanych zdobyła 121 z 513 mandatów – najwięcej ze wszystkich partii. A w 81-osobowym Senacie 28 mandatów – co, jak podał Reuters, jest największą reprezentacją jednej partii w Senacie od 1985 roku.

Sytuacja jest o tyle ciekawsza, że do brazylijskiego parlamentu dostało się też aż 4 członków rodziny byłego prezydenta. To jego żona – Michelle Bolsonaro, dwóch synów – Carlos Bolsonaro i Jair Renan Bolsonaro, a także brat – Renato Bolsonaro.

Jeśli więc Flávio Bolsonaro zostanie prezydentem, Brazylia może być świadkiem narodzin nowej dynastii politycznej, w której wpływy jednej rodziny obejmą zarówno najwyższy urząd w państwie, jak i parlament. W dodatku – zaznaczmy – chodzi o rodzinę byłego, kontrowersyjnego prezydenta, który rządził Brazylią w latach 2019–2022, a po przegranych wyborach nie potrafił pogodzić się z porażką. Efekt? Zamieszki w Brazylii, setki aresztowanych po szturmie na rządowe budynki.

W 2025 roku Jair Bolsonaro został skazany na 27 lat więzienia za udział w spisku mającym na celu utrzymanie się u władzy. "Były prezydent Brazylii skazany, w tle zamach stanu po przegranych wyborach" – tak brzmiały wtedy nagłówki. A dziś jego rodzina funduje Brazylii taki powrót.

Flávio jest najstarszym synem Jaira Bolsonaro. To prawnik, od 2019 roku senator z ramienia prawicowej Partii Liberalnej. Przed lat wieloletni deputowany stanowy w Rio de Janeiro (2003-2019). Startował też na burmistrza Rio, ale bezskutecznie.

W grudniu 2025 ogłosił swój start w wyborach prezydenckich. Brazylia usłyszała wtedy, że to ojciec wskazał go jako swojego politycznego następcę. Jak ogłosił Flávio, Jair Bolsonaro powierzył mu misję kontynuowania ich projektu dla Brazylii. Decyzję miał podjąć w celi.

Były prezydent potwierdził ją potem w odręcznie napisanym liście – formalnie namaścił w nim syna na kandydata prawicy w wyborach prezydenckich. Dla Brazylii i świata stało się jasne. Brazylijska prawica chce wygrać wybory w zasadzie wyłącznie na politycznym dziedzictwie byłego prezydenta.

Na pewno Flávio jest totalnym przeciwieństwem lewicowego prezydenta Luli, który ku gigantycznej radości swoich zwolenników cztery lata temu przyniósł kres epoki Bolsonaro. – Mam wszystko z Lulą. Flagę na balkonie, ręcznik z Lulą, t-shirt, kubek. Naklejkę na samochodzie. Wszystko, co możesz sobie wyobrazić – opowiadał nam wówczas Marcelo Uchôa. 

Dziś młody Bolsonaro przedstawia Lulę jako zagrożenie dla wolności i demokracji. – Jestem głęboko przekonany, że nie ma nikogo innego, kto byłby w stanie położyć kres zagrożeniu ze strony Luli, które ciąży nad Brazylią – wtórował mu na jednym z wieców Javier Milei, prezydent Argentyny, nazywany argentyńskim Trumpem.

Flávio faktycznie wydaje się polityczną kopią ojca. Sprzeciwia się aborcji i legalizacji narkotyków. Jest za obniżeniem wieku odpowiedzialności karnej z 18 do 16 lat, chce zaostrzenia kar za poważne przestępstwa, opowiada się za rozbudową więzień o zaostrzonym rygorze i ograniczeniem możliwości wcześniejszego wychodzenia na wolność. Popiera też silną pozycję policji, czy ułatwienia w dostępie do broni.

Gospodarczo jest zwolennikiem liberalizacji. Geopolitycznie – opowiada się za zacieśnianiem relacji z USA i utrzymuje kontakty z otoczeniem Donalda Trumpa.

Jednak obserwatorzy zwracają uwagę, że – w porównaniu do ojca – Flávio próbuje złagodzić swój wizerunek i, na przykład, zdobyć głosy kobiet. W tym pomaga mu żona Fernanda Bolsonaro – z zawodu chirurg stomatolog – która aktywnie zaangażowała się w kampanię męża.

Małżeństwem są od 2010 roku. Mają dwie córki. Wcześniej Fernanda całkowicie pozostawała poza polityką. Teraz jest na wiecach wyborczych, występuje w spotach i "buduje wizerunek łagodniejszego Bolsonaro".

Brazylijska redakcja BBC pisze o niej:

"Zajęła strategiczne miejsce w jego projekcie wyborczym, koncentrując się na kwestiach związanych ze zdrowiem, rodziną i obroną praw kobiet. W publikacjach w mediach społecznościowych oraz spotach wyborczych emitowanych w telewizji Fernanda często chwali męża i przedstawia go jako człowieka cierpliwego, spokojnego, którego największą zaletą jest 'umiejętność rozmawiania z każdym'".

W jednym z nagrań Fernanda twierdzi wręcz, że "wychowała Flávia na nowo".

Czy pomoże mu to zdobyć głosy kobiet i w tym temacie odciąć się od ojca? Tylko przypomnijmy, że Jair Bolsonaro przez lata wygłaszał słowa na temat kobiet, które wywoływały kontrowersje, zwłaszcza w kwestii ich roli w społeczeństwie, przemocy seksualnej i równouprawnienia.

– Mogę być spokojniejszy, pogodniejszy, bardziej opanowany i bardziej umiarkowany, ale płynie we mnie krew Bolsonaro! – mówił jego syn podczas jednego z wieców w São Paulo.

Dalsza część artykułu poniżej.

Nasz rozmówca przyznaje obiektywnie, że Flávio Bolsonaro cieszy się dużym poparciem. Dlaczego? – Ponieważ w Ameryce Łacińskiej trwa zorganizowana ofensywa skrajnej prawicy, której celem jest przejęcie władzy. Jest to projekt, w który zaangażowana jest administracja Trumpa, przy wsparciu wielkich firm technologicznych i platform społecznościowych – uważa.

Tłumaczy, że działania te spotykają się w Brazylii z przychylnością wyższych warstw społecznych, które nie akceptują poprawy warunków życia najuboższych. – Niestety, znaczna część społeczeństwa została zniewolona przez algorytmy wykorzystywane przez media społecznościowe skrajnej prawicy – uważa.

Dodaje, że zwolennicy Luli nie zakładają jednak możliwości porażki. – Głęboko wierzymy, że zaangażowanie w mediach społecznościowych oraz mobilizacja polityczna w całym kraju zapewnią prezydentowi Luli zwycięstwo i kolejną kadencję. Nie mamy planu B. Musimy wygrać – podkreśla.

Tymczasem na wiece konserwatywnego kandydata przychodzą tłumy. A Bolsonaro szaleje.

Bez względu na wynik niedzielnych wyborów, już widać, jak rodzina skazanego prezydenta chce w kraju przejąć władzę. I nie narzeka na brak zwolenników.

Jair Bolsonaro ma pięcioro dzieci z trzema kobietami. Przez lata najbardziej znany z całej piątki był Eduardo Bolsonaro (ur. 1984) – były deputowany federalny, który znany był z radykalnej prawicowej retoryki i bliskich kontaktów ze środowiskiem Donalda Trumpa.

Dwaj pozostali synowie – Carlos Bolsonaro (ur. 1982) oraz Jair Renan Bolsonaro (ur. 1998) właśnie zdobyli mandaty do parlamentu.

Carlos, wcześniej radny miejski w Rio de Janeiro – do Senatu ze stanu Santa Catarina.

Jair Renan, wcześniej radny w Balneário Camboriú – do Izby Deputowanych z tego samego stanu.

Dołączy do nich również młodszy brat byłego prezydenta – Renato Bolsonaro, przedsiębiorca, pracownik administracji samorządowej, który wcześniej bez skutku ubiegał się o urząd burmistrza. Teraz został wybrany do Izby Deputowanych, czyli niższej izby parlamentu federalnego Brazylii.

Wszyscy mandaty obejmą w 2027 roku.

Jednak w całym klanie wielką rolę odgrywa też Michelle Bolsonaro (rocznik 1982), była pierwsza dama, trzecia żona Jaira i matka jego najmłodszej córki Laury. W wyborach w 2026 roku została wybrana do Senatu z Dystryktu Federalnego, obejmującego Brasílię. To jej pierwsza wygrana w wyborach na urząd publiczny.

Michelle jest związana z konserwatywnym środowiskiem ewangelikalnym, ma wpływy w Partii Liberalnej – zwłaszcza wśród kobiet oraz wyborców ewangelikalnych.

Jednak popadła w konflikt z Fláviem, swoim pasierbem, gdy sprzeciwiła się jego planom zawarcia sojuszu wyborczego z politykiem Ciro Gomesem. Flávio miał zarzucić jej, że nie powinna ingerować w decyzje polityczne partii. Ona odebrała to jako lekceważenie i próbę wykluczenia jej z obozu Bolsonaro.

Flávio przeprosił ją, ale – jak zwracają uwagę obserwatorzy – ich relacja pokazuje, że jeśli w Brazylii rodzi się nowa dynastia polityczna, to tu widać rywalizację o wpływy polityczne.