Mały grzyb z Florydy łączy w sobie dwie rzeczy, które dotąd znajdowano osobno. Galerina indica jako pierwszy znany gatunek wytwarza naraz psylocybinę (substancję z "halucynków") i amatoksyny (trucizny znane z muchomora). Naukowcy byli zaskoczeni, ale to właśnie ten dziwny miks pokazuje, jak grzyby wymieniają się genami nawet z zupełnie innymi gatunkami.
Malutki grzyb (kilka dorosłych kapeluszy zmieści się na paznokciu kciuka) rośnie sobie na pniach palm w bagnach Florydy. Zespół z Uniwersytetu Florydy opisał go w środę (11 listopada) w czasopiśmie "Current Biology" i nazwał "dark magic mushroom", czyli "grzybek czarnej magii".
Amatoksyny odpowiadają za ciężkie zatrucia muchomorem sromotnikowym, a psylocybina za halucynacje po "magicznych grzybkach". Trudno o dwie bardziej odległe substancje, a ten grzyb ma w sobie obie. Wiedźmom z pewnością służby do mrocznych rytuałów.
Grzyb z Florydy, który zaskoczył nawet badaczy
Jak wynika z publikacji, od stycznia 2024 do września 2025 roku badacze zebrali w południowo-wschodnich USA pięć okazów rodzaju Galerina. Trzy z nich, z omszałych pni palm w podmokłych lasach na bagnach Florydy, okazały się Galerina indica.
Autorzy przyznają, że szukali tylko amatoksyn, a psylocybina była dla nich niespodzianką. Przy okazji wykryli nową, wcześniej nieopisaną amatoksynę o nazwie alfa-proamanityna. Całość powstała w ramach rozszerzonego projektu badawczego studenta Andrew Kunika.
Jak grzyb zdobył psylocybinę? Pomógł poziomy transfer genów
"Natura uwarzyła w Galerina indica złośliwy koktajl" – pisze "Nature". Według autorów badania grzyb dostał geny psylocybiny od niespokrewnionych grzybów, i to dopiero po tym, jak nauczył się wytwarzać amatoksyny.
– To tak, jakbyśmy podali sobie ręce i część mojego DNA wbudowała się w twój genom – tłumaczy poziomy transfer genów Bryn Dentinger, mykolog z Uniwersytetu Utah i współautor badania, w rozmowie z "Popular Science".
Wspólny przodek dwóch grzybów z rodzaju Galerina z psylocybiną żył ok. 15,5 mln lat temu. Drugi z nich, z Missisipi, ma psylocybinę, ale amatoksyn już nie.
Po co grzybowi psylocybina i trucizna naraz?
Autorzy podejrzewają, że oba związki odstraszają zwierzęta, które jedzą grzyby, np. nicienie i mięczaki. Dwa rodzaje broni naraz mogą utrudniać wrogom przystosowanie się, podobnie jak w niektórych uprawach. Na razie to hipoteza.
Amatoksyny blokują w komórkach ważny enzym, a chińscy badacze szukali już wcześniej antidotum na toksynę muchomora. Nowa alfa-proamanityna może być słabsza, bo brakuje jej jednej grupy chemicznej, ale nikt tego nie sprawdził.
Zobacz także
Rodzaj Galerina ma też polskiego przedstawiciela. Jak pisze mp.pl, hełmówka jadowita zawiera te same toksyny co muchomor sromotnikowy, a można ją spotkać od sierpnia do listopada.
Grzybowych gości zza oceanu mamy zresztą w lasach już więcej, np. borowika wysmukłego. Badacze przypominają przy tym, że niebieskie przebarwienie po dotknięciu nie świadczy o tym, że grzyb jest bezpieczny.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!