Szanse na realne zmiany czy gra pozorów? Wiemy, jakie propozycje w sprawie sądów padną na spotkaniu Dudy z partiami

Ambitne plany Prawa i Sprawiedliwości zakładające, że zmiany w sądownictwie ich autorstwa przejdą bez zbędnych problemów, a wymiana sędziów na różnych szczeblach przebiegnie w bardzo szybkich tempie. Jednak społeczne protesty i prezydenckie weto pokrzyżowało plany Jarosława Kaczyńskiego i Zbigniewa Ziobry, którzy teraz muszą czekać na ruch prezydenta. Szansę dla swoich propozycji mają Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Kukiz'15 i Polskie Stronnictwo Ludowe. Co konkretnego zaproponują prezydentowi?

– My będziemy przede wszystkim skupiać się na tym, co zaproponuje prezydent w swoich projektach obu ustaw – mówi Jan Grabiec z Platformy Obywatelskiej. – Mamy też świadomość i pamiętamy o tym, co działo się i dzieje w sprawie konstytucyjności rozwiązań proponowanych przez PiS i co na sumieniu ma pan prezydent. Oczywiście, co do konkretów, popieramy rozwiązania zaproponowane przez Iustitie, ale jutrzejsze spotkanie rozumiemy jako konsultacje gotowych już rozwiązań, które stworzył Andrzej Duda i jego kancelaria. Trudno oczekiwać, że prezydent wpisze do swoich projektów postulaty opozycji. Naszą rolą jest przyjrzenie się temu co jutro zobaczymy na spotkaniu – podsumowuje rzecznik PO.

O tym, co Nowoczesna zaproponuje głowie państwa rozmawialiśmy z Katarzyną Lubna–uer. Uważamy, że obowiązująca ustawa o SN jest bardzo dobra ustawą. Trzeba wypracować bardziej przejrzysty sposób postępowań dyscyplinarnych, ale to jedyna rzecz, nad którą w tej ustawie trzeba pracować. O wiele ważniejsze są sprawy, które dotyczą większości Polaków, a nie są to z pewnością kwestie tego kto i jak wybiera sędziów do KRS i jaka partia przejmie nad nimi kontrolę. Dla obywateli ważne są: uproszczenie procedur sądowych, zwiększenie roli mediacji przez oddanie niektórych spraw w ręce notariuszy (księgi wieczyste), asystentów sądowych i urzędników stanu cywilnego. Należałoby też uprościć język, tak aby ktoś oprócz sędziego rozumiał wyrok i jego uzasadnienie. Ważne jest też maksymalne wykorzystywanie roli ławników i ich wynagradzanie na odpowiednim poziomie. Okazuje się także, że jeszcze nie we wszystkich sądach odbyła się informatyzacja, więc ją też trzeba dokończyć – mówi posłanka Nowoczesnej.

Poseł Grzegorz Długi zwraca uwagę głównie na stworzenie instytucji sędziów pokoju. – Przywrócenie tej instytucji sprawi, że ilość spraw w sądach zmniejszy się o 30-40%, co odciąży sędziów, poprawi wydajność orzekania i skróci czas oczekiwania na rozstrzygnięcie. Sędziowie pokoju mogą zajmować się masą spraw o mniejszym ciężarze gatunkowym. Oczywiście byłoby to pod kontrola i jurysdykcją sądów powszechnych, ale byłaby to prawdziwa rewolucja. Zbliżyłoby to wymiar sprawiedliwości do obywateli, a z tego płyną same korzyści – ocenia. Jak jednak zaznacza poseł Kukiz'15, "warunkiem wszystkich zmian w sądownictwie jest to, żeby były one zgodnie z konstytucją".

PSL ma kilka postulatów, które przedstawi prezydentowi. Jak mówi Jakub Stefaniak. – Pierwszym z nich jest wzmocnienie roli ławników, bo ten temat co jakiś czas powraca i widać, że jest zapotrzebowanie na ich pracę na każdym szczeblu sądów. Po drugie, zaproponujemy, aby grupa obywateli miała możliwość zgłoszenia do KRS kandydata na sędziego. To z pewnością realnie zwiększy wpływ społeczeństwa na sądownictwo. Chcemy też, żeby jawne były informacje na temat kandydatów na sędziów, tak aby przebieg ich kariery i dokonania zawodowe były transparentne. No i jeszcze jedna bardzo ważna rzecz: zmniejszenie opłat sądowych tak, aby nie przekraczały 4-5% kosztów postępowania - mówi poseł PSL. Dodaje też kwestie utworzenia rejestru spraw sądowych, który będzie umożliwiał ich sprawiedliwy podział między sędziami, a przez to usprawnienie orzekania i skrócenie czasu rozpatrywania spraw. - To najważniejsze propozycje zmian, które bezpośrednio dotyczą obywateli – mówi Stefaniak.