Gwałcił ją codziennie, teraz jest na niego skazana. Kwarantanna z oprawcą to problem wielu Polek

– To najgorszy moment w życiu – ciężko wzdycha Anna. Wyrwała się z domu do pobliskiego lasu. Tu nie musi mówić szeptem, może wyłączyć czujność. Mąż nie skarci spojrzeniem, nie będzie na nią wrzeszczał, znęcał się.

Trochę też się oderwie: złapie pierwsze promienie wiosennego słońca, popatrzy, jak drzewa budzą się do życia, a ptaki podrywają do lotu. Przez telefon słychać, jak głośno śpiewają.

To taka szczelina w piekle.

Bo piekło Anka ma w domu codziennie. Chociaż mąż-wojskowy, pracownik ważnej rządowej instytucji, poważany i lubiany, nigdy nie podniósł na nią ręki. Ale zaciśniętą pięścią uderza w stół tak, że ma ją przed nosem. Talerzami, książkami, kubkami rzuca w jej stronę.

Anna boi się, że niedługo mąż będzie celował w nią. Jak skończy się kwarantanna, to Anka założy mu Niebieską Kartę. I od niego odejdzie. Bo dłużej już nie wytrzyma. Teraz hamuje jego agresję, ale swoim kosztem – bunt i złość zagłusza tabletkami.

– Pilnuję się, żeby nie zwariować i niczego sobie nie zrobić. Dwa razy myślałam o tym, że najlepiej byłoby, gdybym po prostu zniknęła – w głosie Anki strach miesza się ze smutkiem i rezygnacją.

– Jedna z kobiet po prostu wyszła z domu, spakowała walizkę i powiedziała, że nie wróci, "bo on ją tam zabije" – opowiada Renata Durda, szefowa Niebieskiej Linii.

Takie obawy podczas kwarantanny ma wiele ofiar przemocy domowej: gwałconych, bitych czy gnębionych psychicznie przez swoich mężów, ojców, dziadków. W czasie pandemii koronawirusa nie mają dokąd uciec. Często są "zamknięte" na kilkudziesięciu metrach kwadratowych ze swoim oprawcą.

Nie wychodzą do pracy, nie odwożą dzieci do szkoły, nie spotykają się z koleżankami. Nikt nie zauważy siniaków, podkrążonych od płaczu oczu. – Często wyrzuty sumienia powstrzymują je przed wezwaniem policji. "Bo przecież ludzie umierają, a ja mam zawracać głowę, że mąż mnie gwałci" – słyszę.

– To bardzo patowa sytuacja. Kobietom trudno jest nawet zadzwonić do jakiejś organizacji pomocowej, bo przecież mąż jest obok. Nie mówiąc już o wyjściu do MOPS-u, szukaniu pomocy na zewnątrz – zauważa Maja Staśko, dziennikarka i aktywistka ze Stowarzyszenia Forgetmenot.

Marta Mróz ze Stowarzyszenia "Przymierze" dodaje: – To wyjątkowo trudny czas dla ofiar przemocy domowej – nawet policjanci nie przyjadą szybko na interwencję, bo są pilniejsze sprawy.

A zgłoszeń jest coraz więcej. – Wojewódzkie wydziały policji dają nam znać, że jest zwiększona ilość interwencji. A to dopiero się zacznie: im dłużej będzie trwał stan epidemii, tym więcej będzie zgłoszeń – uważa Mróz.

Ofiary przemocy domowej w czasie kwarantanny częściej wybierają też numer Niebieskiej Linii: – Skala napięcia jest teraz tak duża, że dzwonią do nas osoby w bardzo kryzysowym stanie emocjonalnym, wręcz w psychozach. Tutaj dodatkowym elementem jest powód, dla którego ci ludzie siedzą w domu, a także strach o zdrowie i miejsca pracy – tłumaczy Renata Durda.

Anka chodzi na paluszkach. Przez zęby cedzi słowa, ucina rozmowy, puszcza mimo uszu wyzwiska. Ładuje w siebie tabletki na uspokojenie. Dużo śpi. Próbuje przeczekać czas kwarantanny.

W ostatnich tygodniach jest gorzej: mąż z powodu pandemii koronawirusa pracuje z domu, dzieci nie chodzą do szkoły. Wszyscy zamknięci są w mieszkaniu. Anka złożyła już papiery rozwodowe. – On próbuje coś ugrać poprzez zastraszenie mnie, agresję, przemoc psychiczną i ekonomiczną – opowiada.

Jej mąż wypłacił z konta ich wspólne pieniądze, zresztą zawsze uważał, że są tylko jego. Bo przecież Anka nie pracowała, tylko zajmowała się dziećmi i domem, podczas gdy on piął się po szczeblach kariery.

Z uśmiechem na twarzy roztacza najczarniejsze wizje, co się stanie z Anną, jak już się rozstaną. Wmawia jej, że sobie nie poradzi. Przez lata budował w niej poczucie, że nic nie jest warta i nikt nie przyjmie jej do pracy. – Zostaniesz z ręką w nocniku – straszy ją.

Zawsze to on rządził w domu twardą ręką – wszystko było jak w wojsku, gdzie pracował. – Stawiał mnie razem z dziećmi w jednym rzędzie. Próbował mnie wychowywać. Ciągle byłam za wszystko krytykowana, jeśli popełniłam jakiś błąd, to było mi to wypominane przy każdej kłótni. Dręczył mnie psychicznie – mówi.

W czasie kwarantanny każdy dzień zaczyna się od kłótni. – Atakuje mnie: bo jesteś taka, a taka. Bo rozpierdoliłaś nasze małżeństwo, jak twoja matka swoje. On kompletnie nie panuje nad swoimi emocjami – dodaje Anka.

To, co robi jej mąż, nie zostawia śladów na ciele Anki. Nie ma siniaków, zadrapań, nie leje się krew. – Nigdy mnie nie uderzył. Ale nie trzeba dotknąć człowieka…same jego gesty i słowa mnie dotykają, zabijają. Stosuje przemoc psychiczną, szantażuje mnie – opowiada.

Mąż próbuje Ance udowodnić, że to ona jest przyczyną jego agresji, prowokatorką przemocy. – Kilka razy musiałam mu powtórzyć: "Agresja, szantaż, manipulacje, przemoc psychiczna i ekonomiczna są karalne w naszym kraju". Ostrzegłam go, że jeśli nie da mi spokoju, to będę codziennie jeździć na posterunek i może wylądować w więzieniu – mówi Anka.

Mąż gwałcił Martę codziennie. Wmówił jej, że seks to jej obowiązek. "Pan Bóg w Piśmie Świętym wszystko zapisał: żona powinna oddawać się mężowi – powtarzał.

– Taki religijny był tylko na pokaz. Wszystko było na pokaz. Przy ludziach objął, do rany przyłóż, moja mama i siostra mówiły, że mi się najlepiej w życiu ułożyło – mówi Marta.

Ale w domu zmieniał się: awantury robił, znęcał się nad nią psychicznie i gwałcił.

– Wmawiał mi, że coś jest ze mną nie tak. Sama zaczęłam się zastanawiać, czy nie jestem innej orientacji. Zapytałam też koleżankę, czy jest na każde zawołanie swojego. Powiedziała, że idzie z nim do łóżka tylko, kiedy ona tego chce – opowiada Marta.

Kiedy kolejny raz ją zgwałcił, zadzwoniła na policję. Nazwał ją rozpustnicą, bo kto to słyszał, żeby obcym facetom opowiadać o tym, co się dzieje w sypialni.

Nie miała prawa mu odmówić. Gdy się buntowała, brał ją siłą. Nie przeszkadzało mu, że płakała, krzyczała. Nie słyszał słowa "nie”. Nie reagował nawet, jak kilkunastoletni synowie mówili: "Ty zboczeńcu".

Kiedy wreszcie Marta nabrała odwagi i założyła mężowi Niebieską Kartę, zaczął się na niej mścić. Rozpowiadał, że to ona znęca się i nad nim, i nad dziećmi.

– Mydlił wszystkim oczy: do dziś opowiada, że jestem psychicznie chora, że powinnam się leczyć, tylko nie chcę. Mówił, że to on dał o rozwód, bo już nie mógł ze mną wytrzymać – mówi szeptem Marta. Nie chce, żeby najmłodszy syn usłyszał.

To asystentka rodziny otworzyła jej oczy. Długo powtarzała, że nie może dłużej żyć w takim układzie, że seks nie może być kartą przetargową. – Synowie słyszeli, jak mówił, że pomoże mi zreperować samochód, ale o 22:00 widzi mnie w łóżku – przypomina sobie.

Teraz toczy się sprawa karna, m.in. o gwałt. Marta dalej mieszka z byłym partnerem. Przedzieliła dom ścianką działową. Ona z trójką dzieci siedzi w jednej części, on – w drugiej. Nie boi się go tak jak kiedyś. – Nie dotyka mnie, bo toczy się sprawa – zaznacza.

Ale teraz – w czasie kwarantanny – Marta ma inne zmartwienie. – Boję się, że jak zachoruję, to moje dzieci – w tym czterolatek – zostaną same. A mój były partner bardzo nas naraża – opowiada Marta.

– Woła do siebie tego najmłodszego synka, całuje go. Nie daje dzieciom przykładu. Już miałam wyrzuty synów, że oni nie mogą nigdzie wyjść, a tata i tak może przynieść do domu tego wirusa – mówi Marta.

Próbowała działać. Powiedziała nawet swojemu byłemu partnerowi, że nie otworzy mu więcej drzwi. Wyśmiał ją. "Nie martw się, policja otworzy" – odparł.

Dzwoniła na policję. Powołała się na artykuł 160 Kodeksu karnego. – On mówi, że kto zagraża życiu lub zdrowi, jest karany. Na policji mi powiedziano, że mąż przecież nie siedzi na przymusowej kwarantannie, więc nie mogą nic zrobić – żali się.

Próbowała pomocy szukać w opiece. Radzili, żeby wzięła byłego męża na litość. Dzielnicowy stwierdził, że były mąż celowo tak uprzykrza życie. Radził, żeby "nie pokazywać zmartwienia".

Gdyby Marta miała dokąd pójść z dziećmi, dawno by się wyprowadziła, chociaż na czas epidemii. – On w przeciwieństwie do nas może mieszkać u matki, ma tam zresztą pokój. Ale on też wie, że się obawiam, stresuję jego obecnością. A że zawsze musiał stwarzać poczucie strachu, to myślę, że robi to specjalnie – denerwuje się Marta.

Jej strach rośnie z każdym dniem i rosnącą liczbą ofiar śmiertelnych, teraz prześladuje ją myśl: – Jak matka pójdzie do szpitala, to nikt nie dopuści jej do dziecka, a jeżeli ono będzie umierało? – pyta zrozpaczona.

*** Zapytaliśmy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jak zamierza rozwiązać problem ofiar przemocy domowej, które spędzają kwarantannę ze swoimi oprawcami. Odpowiedzi nie otrzymaliśmy.

Imiona bohaterek zostały zmienione.