Karać więzieniem nawet za przemyt papierosów? "Inaczej tego nie powstrzymamy"

Nie trzeba być zresztą gangsterem, by na nielegalnych papierosach zbić kokosy. Różnica w cenach papierosów między Polską a krajami zza wschodniej granicy jest tak duża, że nawet małe tytoniowe przedsiębiorstwa stają się niewiarygodnie opłacalne.

Na papierze, czyli przede wszystkim w kodeksie karnym skarbowym, kary za działalność w tytoniowym biznesie wyglądają surowo. Pięć lat więzienia grozi na przykład za przemyt dużej ilości papierosów oraz działalność w grupie przestępczej. Na dwa lata za kratki można zaś trafić za produkcję i posiadanie wyrobów tytoniowych bez polskich znaków. Tyle teorii. Praktyka wygląda bowiem zupełnie inaczej.

W przypadku większych przemytników i handlarzy, którzy uszczuplają budżet państwa o więcej niż 7,5 tys. złotych, najczęściej nie ma nawet mowy o karaniu więzieniem. Kończy się na grzywnie. – Nie traktuje się sprawców przestępstw skarbowych jako poważnych przestępców. Sądy, mimo odpowiednich zapisów, nie stosują kar pozbawienia wolności. Jedynym wyjątkiem jest posiłkowanie się przez prokuratorów art. 258 Kodeksu Karnego, czyli działanie w zorganizowanej grupie przestępczej, co oczywiście trzeba jeszcze udowodnić – mówi naTemat Jacek Jankowski, kierownik ds. zwalczania nielegalnego obrotu i bezpieczeństwa w British American Tobacco Polska.

Zdaniem Jankowskiego, grzywny, nawet jeśli wysokie, w tak zyskownym biznesie nie grają roli. - Istniejący system w żaden sposób nie spełnia jednego z aspektów karania: nie odstrasza od popełnianych czynów, których ofiarą nie jest konkretna osoba, a budżet państwa – komentuje.

Maks Kraczkowski, poseł sejmowej komisji gospodarki (PiS), jest podobnego zdania. – Jeśli mamy do czynienia z przemytnikami na dużą skalę, sądy powinny karać pozbawieniem wolności. Inaczej nie zatrzymamy przemytu – stwierdza w rozmowie z naTemat.

- Przyłapana osoba zrzeka się w takim wypadku ujawnionej kontrabandy i tytułem kary wpłaca minimalną grzywnę. Ciekawostką jest, że w takim przypadku sprawca nie musi naprawić wyrządzonej szkody, czyli zapłacić podatków, które uszczuplił. Wystarczy tylko, że obciąży jeszcze skarb państwa kosztami zniszczenia nielegalnego towaru - stwierdza Jacek Jankowski.

Charakterystyczny jest także fakt, że przemyt niewielkiej ilości papierosów to jedynie wykroczenie. Trudno się więc dziwić, że mieszkańcy przygranicznych miast i wsi uznają drobny przemyt nie za przestępstwo, a za usprawiedliwioną konieczność.

- Jeśli ktoś ukradnie rower o wartości wyższej niż 250 złotych, odpowiada za przestępstwo i, jeśli był karany, zostanie przez sąd skazany na karę pozbawienia wolności. W przypadku przestępstw skarbowych, dopóki sprawca nie okradnie państwa na kwotę 7,5 tys. złotych, będzie odpowiadał za popełnienie wykroczenia skarbowego i zostanie ukarany mandatem karnym, tak jak sprawca wykroczenia drogowego - analizuje Jankowski.

W drodze swego rodzaju "negocjacji" często kończone są także sprawy nielegalnych fabryk papierosów. Pracownicy takich zakładów mają sposoby, jak uniknąć najbardziej surowych sankcji. "Te maszyny jeszcze nie pracowały", "przyjechałem wczoraj", "byłem zmuszany do pracy" - tłumaczą się najczęściej.

- Trzeba pamiętać, że oprócz karania za produkcję są też inne środki. Na przykład można szukać majątków przestępców, które następnie mogą być objęte 75 proc. podatkiem od dochodów. Sądy winne być świadome, że dysponują bronią w postaci kontroli finansowej i skarbowej. Nie zawsze do wymierzenia kary potrzebne jest złapanie na gorącym uczynku - zaznacza Kraczkowski.

Jak nasz system karania za nielegalne papierosy wypada na tle innych krajów? Bardzo łagodnie. Wystarczy porównać choćby najwyższe wyroki, jakie zapadały w Polsce i w Czechach.