Riksbank radzi, by trzymać zapas gotówki. Szykują ludzi na wypadek kryzysu

Gdy pionier płatności cyfrowych nagle prosi obywateli o wypłatę pieniędzy z bankomatów, to znak, że sytuacja jest poważna. W Szwecji fizyczna gotówka odpowiada dziś za zaledwie ułamek wszystkich transakcji. Jednak najnowszy apel szwedzkiego banku pokazuje, że w kryzysowych momentach technologia musi ustąpić miejsca sprawdzonym, klasycznym rozwiązaniom.

Powód jest bardzo konkretny i mało optymistyczny: napięta sytuacja geopolityczna na świecie i realne zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa. W przypadku konfliktu zbrojnego, zmasowanego cyberataku na infrastrukturę bankową lub rozległej awarii prądu (blackoutu), systemy płatności elektronicznych z dnia na dzień mogą po prostu przestać działać.

W kraju, w którym niemal nikt nie nosi przy sobie portfela z banknotami, awaria terminali oznaczałaby natychmiastowy paraliż. Ludzie nie mogliby kupić jedzenia, leków czy zatankować samochodu. Gotówka przestała więc być traktowana wyłącznie jako środek płatniczy, a stała się elementem obrony cywilnej.

Komunikat banku centralnego nie wywołuje paniki, ale wzywa do rozsądnego przygotowania się na najgorsze. Zgodnie z oficjalnymi wytycznymi, każde szwedzkie gospodarstwo domowe powinno posiadać w domu co najmniej 1000 koron szwedzkich "gotówki awaryjnej". W przeliczeniu na polskie warunki to około 380-400 złotych, które w czasie kryzysu mają pozwolić na zakup absolutnie niezbędnych produktów, takich jak żywność, woda i leki.

Apel idzie jeszcze dalej. Riksbank zachęca Szwedów, by na co dzień od czasu do czasu wracali do korzystania z banknotów i monet w sklepach, co ma sztucznie podtrzymać fizyczny system obiegu pieniądza w państwie i sprawić, by ten nie zanikł całkowicie. Dodatkowo, w ramach dywersyfikacji ryzyka, zaleca się, aby rodziny posiadały w domach karty debetowe czy kredytowe z co najmniej kilku różnych banków, a także dostęp do wielu alternatywnych, cyfrowych metod płatności. Jeśli serwery jednej instytucji padną ofiarą ataku hakerskiego, karta z innej może wciąż stanowić jedyne koło ratunkowe.

Apel szwedzkich władz to fascynujący moment do refleksji nad naszą cyfrową wygodą. Szwecja zaszła w cyfryzacji tak daleko, że fizyczny pieniądz stał się tam rzadkością. Paradoksalnie, to właśnie ten technologiczny sukces został ich piętą achillesową. Władze uświadomiły sobie, że społeczeństwo całkowicie uzależnione od prądu i serwerów jest bezbronne w starciu z fizycznym kryzysem.

Sytuacja ze Szwecji to ważna lekcja nie tylko dla Skandynawów, ale i całej Europy. Karty w telefonie, czy przelewy BLIK są niesamowicie wygodne, gdy świeci słońce, a internet działa bez zarzutu. Jednak w obliczu realnych zagrożeń – wojennych czy hybrydowych – stara, dobra gotówka pozostaje jedynym systemem płatności, którego nie da się "zhakować" ani wyłączyć z drugiego końca świata. Wygląda na to, że papierowy banknot w szufladzie to dziś już nie przeżytek, ale po prostu zdroworozsądkowa polisa ubezpieczeniowa na trudne czasy.