Zawieszenie broni na wojnie w Ukrainie. Tak to prawda, ale radość potrwa krótko

Według komunikatu Kremla rozejm ma objąć wszystkie odcinki frontu i obowiązywać przez około 32 godziny, od sobotniego popołudnia do końca niedzieli. Jednocześnie rosyjskie dowództwo otrzymało odgórne polecenie, by żołnierze pozostawali gotowi do odpowiedzi na "prowokacje" i "agresywne działania" ze strony Ukrainy. Tego typu zapis już na starcie zostawia Moskwie polityczne pole do twierdzenia, że ewentualne dalsze walki są odpowiedzią na działania Kijowa, a nie złamaniem własnej deklaracji.

Sam moment ogłoszenia też nie jest oczywiście przypadkowy. Prawosławna Wielkanoc przypada w tym roku dokładnie 12 kwietnia i ma bardzo duże znaczenie religijne zarówno w Rosji, jak i na Ukrainie. Kreml przedstawia więc decyzję jako gest związany ze świętem, ale ruch Putina pozwala również Moskwie pokazać się jako strona gotowa do chwilowego zatrzymania walk, nawet jeśli konflikt na froncie trwa bez przełomu.

Ukraina nie odpowiedziała odruchem natychmiastowego odrzucenia. Zełenski napisał, że Kijów wielokrotnie deklarował gotowość do "symetrycznych kroków" i że wcześniej sam proponował rozejm na czas Wielkanocy. Dodał też, że ludzie po prostu potrzebują świąt wolnych od zagrożeń, a Rosja ma szansę nie wracać do ataków także po Wielkanocy. To odpowiedź, która z jednej strony zostawia otwarte drzwi do krótkiej przerwy, z drugiej nie daje Putinowi politycznego kredytu zaufania.

W tym ruchu Putina ważny jest także sam wymiar komunikacyjny. Jeśli Ukraina odpowie ogniem na jakimkolwiek odcinku frontu, Kreml może wykorzystać to jako argument, że to Kijów nie chciał świątecznego wstrzymania walk. Jeśli z kolei walki ustaną tylko częściowo albo lokalnie, Moskwa nadal może przedstawiać własną deklarację jako dowód "dobrej woli". Taki mechanizm Rosja wykorzystywała już wcześniej: krótkie, jednostronnie ogłaszane przerwy w walkach dawały jej możliwość budowania przekazu dla własnej opinii publicznej i części zagranicznych odbiorców.

Nie zmienia to jednak faktu, że sam rozejm, nawet krótkotrwały, ma ogromne znaczenie dla cywilów i frontu. Kilkadziesiąt godzin bez ostrzału może oznaczać mniej bezpośrednich ofiar, łatwiejszą ewakuację rannych czy po prostu chwilowy oddech dla najbardziej obciążonych odcinków. Problem jednak w tym, że bez szerszych gwarancji i wspólnego mechanizmu kontroli taki rozejm pozostaje kruchy od pierwszej minuty.

Przypomnijmy, że krótkie świąteczne albo jednostronne rozejmy nie są niczym nowym. Podobne wielkanocne przerwy były ogłaszane już wcześniej. Po takim rozejmie obie strony oskarżały się o tysiące naruszeń. Dzisiejsza deklaracja Kremla jest ważna, ale bardziej jako test intencji, niż jako dowód rzeczywistej zmiany kursu.

Nawet jeśli Moskwa rzeczywiście ograniczy część działań na kilkadziesiąt godzin, nie zmienia to strategicznego obrazu wojny. Front pozostaje aktywny na długości około 1250 km, a wcześniejsze miesiące nie przyniosły żadnego trwałego mechanizmu, który pozwalałby przejść od krótkiej przerwy do pełnego zawieszenia broni. Właśnie dlatego Zełenski mówi dziś językiem ostrożnej gotowości, a nie entuzjazmu.