Nowe przepisy na osiedlach od 20 września. Obowiązkowe windy i koniec ścian z dykty

Ministerstwo Rozwoju i Technologii przygotowuje zupełnie nowe rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ten dokument to taka "biblia budowlana", która zastąpi stare, ponad dwudziestoletnie zasady. Urzędnicy chcą, żeby nowe prawo pasowało do dzisiejszych technologii, było prostsze i nie budziło wątpliwości u nadzoru budowlanego czy samych inwestorów.

Zmieni się m.in. język i podejście organów nadzoru. Zamiast słowa "wymagania" będą "warunki", a z przepisów znikną określenia typu "powinien" lub "musi".

Dotąd takie słowa sprawiały, że niektórzy traktowali przepisy tylko jako dobre rady, a nie twardy obowiązek. Skutki bywały opłakane chociażby pod postacią patodeweloperki. Co dokładnie zmieni się na nowych osiedlach?

Urzędnicy z ministerstwa podkreślają, że "celem wydania nowego rozporządzenia (...) jest m.in. przyjęcie rozwiązań, które będą odpowiadały aktualnym technologiom występującym w budownictwie, jak również przyspieszą i ułatwią proces realizacji inwestycji". To nie wszystkie zmiany.

Najwięcej zyskają osoby starsze i mające problemy z poruszaniem się. Od teraz w każdym nowym bloku, który ma co najmniej trzy piętra (kondygnacje nadziemne) będzie musiała być winda.

Resort tłumaczy, że chce w ten sposób pomóc tzw. "więźniom czwartego piętra", czyli ludziom uwięzionym we własnych domach. "Coraz częściej słyszy się o tzw. więźniach czwartego piętra, którzy z różnych przyczyn czy to niepełnosprawności czy podeszłego wieku nie są w stanie opuścić samodzielnie mieszkania, właśnie ze względu na brak zamontowanego dźwigu osobowego" – wyjaśniają autorzy przepisów.

Zmienione przepisy oznaczają także koniec z hałasem. Budynki będą musiały spełniać surowe normy dla klasy AQ-0. W praktyce oznacza to budowanie mieszkań o podwyższonym standardzie akustycznym, z doskonałą izolacją dźwiękową. Cienkie ściany z przysłowiowej dykty już nie przejdą...

Szyb windy musi być tak zbudowany (oddzielony specjalną przerwą zwaną dylatacją), by drgania jadącej kabiny nie niosły się po całym bloku. Jeśli silnik lub inne hałasujące urządzenie musi sąsiadować z mieszkaniem, deweloper zastosuje odpowiednie materiały pochłaniające uciążliwe wibracje maszyn.

Wiele osób może zadawać sobie pytanie, czy po zmianie prawa spółdzielnie i wspólnoty będą musiały masowo przebudowywać stare bloki, montować w nich windy i wygłuszać ściany. Nic z tych rzeczy.

W dokumencie ministerstwa czytamy, przepisy będą stosowane w sytuacjach takich jak: projektowanie, budowa, przebudowa czy zmiana sposobu użytkowania budynku. Tym samym prawo dotyczy w głównej mierze nowych osiedli oraz starych obiektów, ale tylko w momencie, gdy przechodzą one właśnie gruntowną przebudowę.

Jeżeli stary blok stoi i nie są w nim planowane żadne wielkie prace wpływające na konstrukcję, nic nie trzeba zmieniać (co nie znaczy, że nie można). Urzędnicy tłumaczą, że w takiej sytuacji "nie ma obowiązku stosowania przepisów niniejszego projektu rozporządzenia". Taki budynek po prostu ma być zgodny z prawem, które obowiązywało w czasach jego budowy.

Zmiany są planowane już tej jesieni. Zgodnie z ustawą o zapewnianiu dostępności, ministerstwo musi wydać nowe zasady najpóźniej 20 września 2026 roku. Z racji tego, że obecny etap to już opiniowanie (wszystko jest opublikowane w Rządowym Centrum Legislacji), wszystko przebiega zgodnie z harmonogramem.

Wymuszenie wyższych standardów to wyzwanie finansowe dla deweloperów, co najpewniej uderzy w kieszenie ich klientów. Dodatkowe windy, przestrzenie na rowery czy konieczność wyciszenia szybów to ogromne koszty, które firmy budowlane zazwyczaj przerzucają na kupujących.

W efekcie wejście w życie nowych przepisów na pewno pociągnie za sobą wzrost cen za metr kwadratowy. Klienci znów staną więc przed dylematem: kupować mieszkanie, czy czekać. Rząd jednak zdecydowanie broni tych zmian, patrząc na nie z szerszej perspektywy państwowej.

Urzędnicy podkreślają, że "uwzględnienie kwestii dostępności na etapie projektowania budynku jest mniej kosztowne niż dostosowywanie w przyszłości istniejącej tkanki architektonicznej".

Zwracają też uwagę na fakt, że "brak dostępności przestrzeni publicznej powoduje bowiem wzrost kosztów tak dla finansów publicznych (...) jak i budżetów samych obywateli".

Ponadto "montaż dźwigów osobowych czy osobowo-towarowych może przyczynić się do oszczędności, wynikających z faktu samodzielnego funkcjonowania osób o ograniczonej sprawności ruchowej".

Z tego punktu widzenia jednorazowy, duży wydatek na etapie budowy ma przynieść w przyszłości oszczędności dla wszystkich. Wszak każdy z nas kiedyś będzie stary, więc doceni ciszę w bloku i możliwość wjazdu windą z zakupami.