Prof. Chmaj ostro o Święczkowskim: Zajmuje fotel prezesa TK, stawką jest jego wolność

Za sporem o Trybunał Konstytucyjny kryje się coś więcej niż walka o wpływy. Prof. Marek Chmaj ocenia, że Bogdan Święczkowski blokuje działanie organu, który może zdecydować o jego immunitecie i sędziowskim mandacie.

Konstytucjonalista w "Rozmowie naTemat" przypomina, że stawką nie jest kolejny polityczny przyczółek, lecz instytucja, w której obywatel powinien móc bronić swoich praw przed państwem. Żeby jednak zaczęła działać, trzeba rozwiązać konflikt, którego uczestnicy mają do stracenia znacznie więcej niż stanowiska.

Prof. Marek Chmaj odmawia nazywania Bogdana Święczkowskiego prezesem TK. Wskazuje, że w procedurze wyłaniania kandydatów na to stanowisko uczestniczyli sędziowie dublerzy, co w jego ocenie obciąża wybór wadą prawną. Jednocześnie podkreśla: sam Święczkowski jest legalnym sędzią Trybunału.

– Pan Święczkowski w tym momencie walczy o swoją wolność, walczy o swoje funkcjonowanie. Proszę wziąć pod uwagę jeden fakt. Jeżeli zgromadzenie ogólne sędziów Trybunału będzie mogło się zebrać, to zgromadzenie zapewne rozpozna wniosek prokuratora generalnego o pozbawienie Święczkowskiego immunitetu – mówi konstytucjonalista.

To właśnie w perspektywie takiego rozstrzygnięcia upatruje przyczyn blokowania zgromadzenia. Wskazuje również na możliwość postępowania dyscyplinarnego, którego najdalej idącą sankcją byłaby utrata mandatu. Są to możliwe scenariusze, a nie przesądzone rozstrzygnięcia. Prof. Chmaj zaznacza, że ewentualne zatrzymanie wymagałoby spełnienia odpowiednich warunków prawnych.

Drugim punktem sporu jest rola prezydenta. Czy nieobecność Karola Nawrockiego przy ślubowaniu sędziów może blokować objęcie przez nich obowiązków? Prof. Chmaj rozdziela prawną treść ślubowania od uroczystej oprawy.

– To jest zwyczaj. To jest ceremonia. Akt ślubowania ma charakter prawny. Obowiązek złożenia ślubowania ma sędzia – podkreśla.

W jego ocenie ślubowanie jest czynnością jednostronną, a jego adresatami są obywatele. Prezydent nie staje się drugą stroną tego aktu i nie wydaje decyzji o jego przyjęciu bądź odrzuceniu. Konstytucjonalista nie widzi też uzasadnienia dla przeciągania sprawy, bo "niezwłocznie" oznacza tak szybko, jak to możliwe.

– Natomiast widzimy, że Karol Nawrocki jest prezydentem może nie całego narodu, tylko swojego elektoratu – dodaje.

Ostra krytyka prezydenta i Święczkowskiego nie oznacza bezwarunkowego poparcia konstytucjonalisty dla decyzji większości sejmowej. Prof. Chmaj przyznaje, że nie był entuzjastą przejścia Macieja Berka bezpośrednio z rządu do Trybunału Konstytucyjnego. Uznaje jednak jego wybór za legalny i wysoko ocenia prawnicze kompetencje.

Teraz oczekuje rezultatów. To Berek ma udowodnić, że obietnice przywrócenia sprawności TK miały pokrycie. Profesor broni też uprawnienia prezydenta do powołania prezesa spośród prawidłowo wskazanych kandydatów. – To jest kompetencja prezydenta. Nie odbierajmy tej kompetencji prezydentowi – zaznacza.

Po czym poznamy, że Trybunał odzyskał swoją rolę? Prof. Chmaj wymienia konkretne kryteria: uporanie się z zaległościami, liczbę orzeczeń porównywalną z okresem sprzed 2016 roku i losowanie składów zamiast ich ręcznego dobierania. – Trybunał ma działać, ma orzekać w oderwaniu od polityki. Jest to sąd nad prawem, a nie sąd nad polityką czy nad faktami – zaznacza konstytucjonalista.

W pełnej "Rozmowie naTemat" prof. Marek Chmaj wyjaśnia także, jakie widzi drogi wyjścia z blokady i czy zgromadzenie sędziów mogłoby zebrać się poza gmachem TK. Rozmowę można zobaczyć na górze strony lub na naszym kanale YouTube pod tym linkiem.