
Andrzej Duda chce zmian w Konstytucji. W zasadzie tak jak całe Prawo i Sprawiedliwość, choć akurat deklaracją zorganizowania referendum w tej sprawie prezydent zaskoczył Jarosława Kaczyńskiego. I może lepiej, żeby żadnego głosowania nie było. Przejrzeliśmy projekt Konstytucji, nad którym w 2010 roku pracował PiS. Strach się bać.
– Czas na poważną debatę konstytucyjną, nie tylko z udziałem polityków, ale całego społeczeństwa. W 2018 roku, w setną rocznicę odzyskania niepodległości, naród powinien wypowiedzieć się co do ustroju państwa – mówił Duda na Placu Zamkowym w Warszawie, gdzie kilka dni temu odbyły się uroczystości związane ze świętem 3 maja. Deklaracja tak samo ważna, jak i zaskakująca.
I jednocześnie zapowiedź, po której wszystkim zwolennikom demokracji powinny zapalić się w głowach czerwone lampki. Bo teoretycznie wszystko jest tak, jak należy. Referendum, głos w ręce ludu, dyskusja. Ale do tej pory wszystkie podejścia Prawa i Sprawiedliwości do spraw Konstytucji były co najmniej kontrowersyjne. I nie chodzi wcale o samą batalię o Trybunał Konstytucyjny, a o projekt nowej ustawy zasadniczej, który partia kiedyś przygotowywała. Ten z 2010 roku, o którym Ewa Kopacz w trakcie debaty wyborczej w 2015 roku mówiła, że zniknął z sieci.
Rzeczywiście, na witrynie PiS projektu próżno szukać. Internet jednak nie zapomina i wiele z tamtych "złotych myśli" można odzyskać. Zresztą propozycja z 2010 roku jest dostępna w innych miejscach, a na wiele z kontrowersyjnych zapisów uwagę przed laty zwracał Marek Borowski.
Parlament na życzenie prezydenta To, co rzucało się w oczy w dokumencie sprzed siedmiu lat, to przede wszystkim ogromne kompetencje prezydenta. Dzisiaj pewnie Jarosław Kaczyński nie zgodziłby się już na takie rozwiązanie, ale jeśli tamten dokument powstał w 2010 roku, to prace nad nim musiały trwać wtedy, kiedy prezydentem był jego brat.
Co więc zaskakuje? Przede wszystkim ogromne kompetencje prezydenta wobec parlamentu. Zgodnie z proponowaną ustawą zasadniczą prezydent miałby prawo odwołać Sejm praktycznie od ręki, w każdej chwili oraz oczywiście bez szczególnego powodu.
Obecnie głowa państwa takich uprawnień naturalnie nie ma – do skrócenia kadencji Sejmu jest potrzebna zgoda samego parlamentu.
Kiepska ustawa? To się wytnie Jak łatwo się domyślić, skoro w wyobraźni autorów projektu prezydent może od ręki wyciąć parlament, problemu nie może stanowić także kłopotliwa ustawa.
To wizja szczególnie przydatna w sytuacji, którą znamy z przeszłości. Rządzi prezydent z PiS Lech Kaczyński, a w parlamencie większość ma Platforma Obywatelska, która ochoczo korzysta z inicjatywy ustawodawczej.
Jak znajdą na ciebie paragraf, to już po tobie W projekcie z 2010 roku dobry premier to taki, który odpowiada prezydentowi. I nie jest istotne, czy ta osoba jest wspierana przez większość parlamentarną. Bowiem zgodnie z dokumentem prezydent może odmówić powołania premiera i ministrów jeżeli zachodzi chociaż podejrzenie (!), że nie będzie przestrzegał prawa.
Przełóżmy to na nasze realia. Załóżmy, że Donald Tusk chce wrócić z Brukseli i zostać znowu premierem, a Platforma wygrywa wybory. Prezydentem jest dalej Andrzej Duda i... odmawia nominacji Tuskowi. Powód? Prawo i Sprawiedliwość uważa, że Tusk jest odpowiedzialny za katastrofę smoleńską. Są tu więc wątpliwości dla prezydenta.
Kobieta tylko przy mężu i pewnie przy garach W projekcie PiS z 2010 roku rola kobiety w państwie jest całkowicie zmarginalizowana. W obecnie obowiązującej ustawie zasadniczej o prawach kobiet i mężczyzn czytamy choćby w artykule 33.
Tymczasem z proponowanej przez PiS ustawie zasadniczej kobieta pojawia się rzadko. I do tego w zupełnie innym kontekście.
I... tyle. "Kobieta" pojawia się jeszcze tylko raz, w kontekście pomocy osobom ciężarnym.
Prasa pod pręgierzem Ten artykuł być może szybko zniknąłby z internetu, gdyby obowiązywała konstytucja PiS. W tym stwierdzeniu nie ma nawet odrobiny przesady, bo w projekcie PiS nie ma zagwarantowanej wolności prasy. W przeciwieństwie do obecnie obowiązującej ustawy zasadniczej, o czym mówi artykuł 14.
A w projekcie PiS? O wolności prasy nie ma słowa (jest jedynie szeroko pojęta "wolność rozpowszechniania informacji"), zakazana jest tylko cenzura. Ale... wyłącznie ta prewencyjna. Po fakcie może być już różnie.
Jak zamknąć usta opozycji Zgodnie z obecną konstytucją inicjatywa ustawodawcza przysługuje m.in. grupie piętnastu posłów. W proponowanym przez PiS dokumencie liczba ta znacząco rośnie.
36 posłów zamiast 15. Taka drobnostka, a jak wiele zmienia. Gdyby takie przepisy obowiązywały w tej kadencji Sejmu, inicjatywy ustawodawczej nie miałyby kluby Kukiz’15 (obecnie 33 posłów), Nowoczesna (27), Polskie Stronnictwo Ludowe (16). Sprytne.
Sędziowie jak najbardziej usuwalni Obserwujecie zmagania Prawa i Sprawiedliwości z trzecim filarem trójpodziału władzy? Batalia o Trybunał Konstytucyjny, zamach na Krajową Radę Sądownictwa, wojna z Sądem Najwyższym, z całą tą "uprzywilejowaną kastą"... Gdyby tylko obowiązywała konstytucja PiS, byłoby inaczej. A sędziów byłoby łatwiej odstrzelić, niż ministrowi Szyszce bażanty pod Toruniem.
Co to za Rada do Spraw Sądownictwa? Nieistniejące obecnie ciało, o którego członkach czytamy w innym fragmencie projektu.
Jak więc widać, większość składu Rady jest zależna od prezydenta. Który przy okazji jest jej szefem, a prześwietlany sędzia nie może zaskarżyć decyzji prezydenta!
To tylko czubek góry lodowej. W tamtym projekcie całkowicie zakazana jest choćby aborcja, w całym dokumencie nie pada także słowo "strajk". Wnioski wyciągnąć łatwo.
