Order Orła Białego do zwrotu? Kapituła i Nawrocki decydują ws. Zełenskiego

Ukraiński lider posiada Order Orła Białego od 2023 roku, ale teraz może go stracić. A wszystko przez jedną decyzję.

W kwietniu 2023 r. ówczesny prezydent Andrzej Duda odznaczył swojego ukraińskiego odpowiednika Orderem Orła Białego, czyli najstarszym i najwyższym odznaczeniem Rzeczypospolitej Polskiej, które jest nadawane za szczególne zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku naszego kraju.

Podkreślano, że Zełenski otrzymuje je "w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka".

– Nie ma wątpliwości, że jest Pan, Panie Prezydencie, jesteś Wołodymirze, człowiekiem absolutnie wyjątkowym – podkreślał wtedy w czasie uroczystości Duda i dodał, że Zełenski jest "dzisiaj wzorem przywódcy państwa i narodu, ale także człowiekiem, który niezłomnie stoi na straży praw człowieka, praw obywatelskich, prawa do suwerenności, niepodległości, samostanowienia narodu".

Teraz jednak ukraiński prezydent może order stracić. A wszystko dlatego, że postanowił nadać jednej z jednostek wojskowych swojego kraju imię UPA.

Chodzi o Ukraińską Powstańczą Armię, działającą w latach 1942-1954, której celem było wywalczenie dla Ukrainy niepodległości. Problem w tym, że w Polsce kojarzy się głównie z masowymi czystkami etnicznymi i ludobójstwem na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Stąd od początku oczywiste było, że wyróżnienie tej historycznej organizacji zostanie u nas odebrane bardzo źle.

Choć sam prezydent Ukrainy tłumaczył, że chciał "przywrócenia historycznych tradycji narodowego wojska", nie przekonało to krytyków. To właśnie dlatego Nawrocki nie chce skończyć na słowach i Order Orła Białego ma trafić do zwrotu. Prezydent uznał, że decyzja ta to dostarczenie "najlepszego materiału i wiele tlenu rosyjskiej propagandzie".

Jak wynika z ustawy o orderach i odznaczeniach polska, głowa państwa może pozbawić kogoś Orderu Orła Białego, ale albo na wniosek kapituły, która wcześniej go nadała, albo z własnej inicjatywy po zasięgnięciu opinii członków tejże.

Warunkiem jest stwierdzenie, że "nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia".

Sam były prezydent Andrzej Duda w rozmowie z Onetem także zasugerował, że dziś raczej nie odznaczyłby ukraińskiego przywódcy orderem, gdyż "Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego w innym czasie i gdy warunki były inne".

– Teraz one się zmieniły i zachowanie Wołodymyra Zełenskiego także. I to wyraźnie. Dziś wobec zaistniałych ostatnio faktów decyzja należy do pana prezydenta Nawrockiego. Oczywiście prezydent wysłucha opinii kapituły i z pewnością podejmując decyzję, weźmie pod uwagę wszelkie okoliczności i fakty. A te są różne – nie wszystkie pamiętane, nie wszystkie szerzej znane i nie wszystkie dostrzegane w obecnej atmosferze – dodał.

W swoich ocenach Nawrocki mocno o Zełenskim i "Bohaterach UPA" mówił, że Ukraina mentalnie nie jest gotowa do bycia częścią rodziny europejskiej, podkreślając, że dla dyplomacji nie ma już miejsca.

Jak pisaliśmy na NaTemat, decyzję Zełenskiego krytykowała ostatnio także jego była rzeczniczka prasowa Julia Mendel. Jej zdaniem decyzja ta źle wpłynie na wizerunek Ukrainy. To swoiste drugie dno decyzji ws. upamiętnienia UPA, przez które Zełenski dostał cios bez litości ze strony własnego, byłego współpracownika.

Warto pamiętać, że spór toczy się w cieniu codziennej, praktycznej współpracy obu krajów. Rekordowe zatrudnienie Ukraińców pokazuje, że bez nich polskie firmy nie istnieją, co dodatkowo komplikuje obraz relacji polsko-ukraińskich.

Jak pisaliśmy na naTemat, Polacy ocenili, czy Zełenski ma stracić order, a wynik nie pozostawia złudzeń. Z opublikowanego przez "Super Express" badania Instytutu Badań Pollster wynika, że aż 52 proc. Polaków uważa, że Zełenski powinien stracić Order Orła Białego (odpowiedzi "zdecydowanie tak" udzieliło 36 proc. ankietowanych, a "raczej tak" – 16 proc.).

Przeciwnego zdania jest tylko 24 proc. ("zdecydowanie nie" – 11 proc., "raczej nie" – 13 proc.). Również 24 proc. twierdzi, że nie ma w tej sprawie zdania.