Literacki Nobel 2026 został przyznany. Szwedzka Akademia ogłosiła w czwartek o godzinie 13 nazwisko tegorocznej laureatki, która dołącza do grona najwybitniejszych pisarzy i poetów uhonorowanych najważniejszą nagrodą literacką świata. Kim jest Anne Carson?
Anne Carson została laureatką literackiego Nobla. Kanadyjska pisarka, która wraz z Chinką Can Xue była faworytką bukmacherów do tegorocznej nagrody, została wyróżniona "za odważną i pomysłową twórczość, która w twórczym dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla współczesnej literatury".
Literacki Nobel dla Anne Carson. Kim jest kanadyjska pisarka?
Anne Carson to kanadyjska poetka, eseistka, tłumaczka i filolożka klasyczna, urodzona w 1950 roku w Toronto. Jej twórczość łączy poezję, prozę, esej i tłumaczenia antycznych dzieł, a jednym z jej najbardziej charakterystycznych elementów jest dialog ze starożytnością. 76-latka czerpie m.in. z Sofoklesa i Safony, ale zestawia antyczne teksty i mity ze współczesnym językiem, nadając klasycznym tekstom i mitom zupełnie nowe znaczenia.
Do jej najbardziej znanych książek należy "Autobiography of Red" z 1998 roku – powieść wierszem, która na nowo interpretuje grecki mit o Heraklesie i Gerionie. Jest także autorką m.in. "The Beauty of the Husband", "Men in the Off Hours", "Red Doc>" i "Float". W 2025 roku została laureatką Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta, a statuetkę odebrała osobiście podczas uroczystej gali w Warszawie.
W języku polskim ukazały się dotychczas cztery książki Anne Carson. Jako pierwszy w 2020 roku wydany został esej "Słodko-gorzki eros" w przekładzie Renaty Lis (nakładem Wydawnictwa Sic!, wznowiony w 2025 roku przez Ossolineum). Z kolei w 2022 roku wydawnictwo Słowa na Wybiegu opublikowało "Piękno męża. Esej fikcyjny w 29 tangach" z 2022 roku – intymną, bolesną i poetycką opowieść o rozpadzie małżeństwa, ułożona w rytm tanga, którą na język polski przełożyła Olga Kubińska.
Kolejne dwie pozycje opublikowało Wydawnictwo Ossolineum w tłumaczeniu Macieja Topolskiego. Są to: nagrodzona za polski przekład "Autobiografia czerwonego" (2022), będąca nowatorską powieścią wierszem, oraz "Dekreacja. Wiersze, eseje, opera" (2024), kolaż form i stylów, w których Carson pisze m.in. o Joannie d'Arc, Samuelu Becketcie, Marguerite Porete czy filmach Michelangelo Antonioniego.
"W całej swojej twórczości Carson z lekkością bada możliwości literatury. Szczególne znaczenie ma dla niej forma literackiego szkicu. Świadczy o tym 'Float' (2016) – dzieło składające się z 22 niewielkich książek poświęconych różnym tematom, które można czytać w dowolnej kolejności. (...) Jej współpraca z artystami wizualnymi i choreografami, a także reżyserami operowymi i teatralnymi pokazuje swobodę, z jaką podchodzi do literackich oczekiwań i ustalonych reguł. To właśnie ta cecha stoi za wyjątkowym znaczeniem, jakie jej twórczość od lat 90. ma dla międzynarodowej sceny artystycznej i literackiej" – czytamy w uzasadnieniu autorstwa Andersa Olssona, przewodniczącego Komitetu Noblowskiego.
Dalsza część artykułu poniżej.
Zobacz także
Nobel w dziedzinie literatury trafił do pięciu Polaków
Literacki Nobel przyznawany jest od 1901 roku i był jednym z pięciu wyróżnień zapisanych w testamencie Alfreda Nobla. Zgodnie z jego wolą nagroda miała trafić do osoby, która stworzyła w dziedzinie literatury "najwybitniejsze dzieło w kierunku idealnym". O przyznaniu wyróżnienia decyduje Akademia Szwedzka. Do 2025 roku Nobel literacki został przyznany 118 razy 122 laureatom. Nagrody nie przyznano m.in. w czasie obu wojen światowych, a także w 1935 roku.
W ubiegłym roku literackiego Nobla otrzymał węgierski pisarz László Krasznahorkai. Akademicy docenili jego "przekonującą i wizjonerską twórczość, która wśród apokaliptycznego terroru potwierdza potęgę sztuki". Autor znany jest m.in. z powieści "Szatańskie tango" i "Melancholia sprzeciwu", a jego proza była wielokrotnie przenoszona na ekran przez węgierskiego reżysera Bélę Tarra.
Polska może pochwalić się pięcioma laureatami Nobla w dziedzinie literatury. Pierwszym był Henryk Sienkiewicz, autor "Trylogii" i "Quo vadis", nagrodzony w 1905 roku za wybitne zasługi jako pisarz epicki. W 1924 roku wyróżnienie otrzymał Władysław Reymont, autor "Chłopów". W 1980 roku Nobel trafił do Czesława Miłosza, a w 1996 roku – do poetki Wisławy Szymborskiej. Ostatnią polską laureatką pozostaje jak dotąd pisarka Olga Tokarczuk, która otrzymała nagrodę w 2019 roku za rok 2018.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!