Słyszy, ale nie słucha, a uwagi bierze za atak. To tylko 2 z 6 oznak niskiego EQ

Inteligencja emocjonalna (ang. emotional quotient, EQ) to zdolność rozumienia własnych emocji, panowania nad nimi, empatii i budowania dobrych relacji, a pojęcie spopularyzował psycholog Daniel Goleman. To osobna rzecz niż iloraz inteligencji (IQ), który odnosi się do logicznego myślenia i analizy. Można mieć wysokie IQ i być świetnym strategiem, a mimo to nie radzić sobie w towarzystwie czy grupie zadaniowej.

Jak wynika z artykułu psycholożki Sary Viezzer w serwisie SimplyPsychology, osoby o niskim EQ zachowują się w powtarzalny sposób. To jednak opis wzorców, a nie diagnoza, bo żaden pojedynczy test nie rozstrzyga, czy ktoś ma niskie EQ.

Osoby z niskim EQ mają bardzo ograniczone słownictwo emocjonalne. Zamiast powiedzieć, że czują frustrację, nudę czy irytację, unikają rozmów o uczuciach albo sięgają po ogólniki w stylu "jestem zły" i "czuję się źle". Autorka artykułu zwraca uwagę, że często "traktują emocje jak problemy, postrzegając je jako zagrożenia do zwalczenia", a nie jak naturalne sygnały.

Brak zrozumienia własnych emocji utrudnia ich kontrolowanie. Takie osoby miewają nagłe wybuchy złości albo frustracji i zamiast ochłonąć, reagują od razu. Do tego próbują tłumić niewygodne uczucia, a wtedy pojawia się zjawisko, które badaczka Susan David opisuje jako "emocjonalny przeciek" (emotional leakage). Stłumione emocje i tak znajdują ujście, tylko w najmniej odpowiednim momencie.

To jedna z najbardziej widocznych cech niskiego EQ. Takiej osobie trudno wejść w skórę drugiego człowieka, więc gdy ktoś dzieli się z nią problemem, zamiast wysłuchać, próbuje szybko "naprawić" jego emocje. Zachowanie bywa odbierane jako nieczułe, a nawet bolesne.

Jeśli ktoś zwraca jej uwagę na niewłaściwe zachowanie, jak czytamy w artykule, "stają się defensywne, zamiast przeprosić za swoje działania". Jak taka postawa brzmi w praktyce, pisaliśmy w mamadu.pl, w tekście o zdaniach zdradzających brak dojrzałości emocjonalnej.

Trudności z empatią i kontrolą emocji odbijają się na kontaktach z ludźmi. Takie osoby słyszą, ale nie słuchają innych, a w sporze według autorki "sztywno trzymają się swojej perspektywy". Są przez to słabymi negocjatorami. Komunikują się albo agresywnie, albo biernie i niejasno.

Osoby z niskim EQ często nie zdają sobie sprawy ze swoich słabości i wad. To blokuje im też poprawę własnych umiejętności społecznych. Podobne schematy słychać w samych zdaniach, które padają w rozmowie. Pisaliśmy o tym w tekście o ulubionych zdaniach ludzi z niskim EQ.

Brak samoświadomości sprawia, że nawet konstruktywna krytyka trafia w próżnię. Osoby z niskim EQ odbierają ją jako atak personalny, a nie szansę na rozwój, i reagują złością. Bronią się przed nią rękami i nogami.

EQ ma znaczenie w pracy, w związku i w codziennym życiu, bo dzięki niemu umiemy rozwiązywać konflikty, budować bliskie relacje i rozumieć innych. Niskie EQ zwiększa ryzyko powtarzalnych problemów, od nieporozumień w rodzinie po trudności w karierze. Nad emocjonalnymi umiejętnościami da się jednak pracować.

Budowanie EQ zaczyna się od samoświadomości. Warto obserwować własne reakcje i emocje, także (a może zwłaszcza?) te negatywne. Pomocne mogą być techniki uważności (mindfulness), a także nauka odczytywania sygnałów emocjonalnych i mowy ciała innych ludzi.

Dobrym treningiem jest też ćwiczenie empatii (tak, można się z tego lekko podciągnąć) oraz aktywne słuchanie. Regularna autorefleksja i otwartość na konstruktywną krytykę mogą z czasem poprawić nasze kompetencje społeczne. Konkretne metody opisaliśmy w tekście o czterech sposobach na podniesienie swojego EQ.