Osoba z wysoką inteligencją emocjonalną ma 9 cech. Genialne atuty w życiu

Wysoka inteligencja emocjonalna to cecha umysłu, która pozwala rozpoznawać emocje, rozumieć je i kierować nimi w taki sposób, by było to konstruktywne i produktywne. To gigantyczny atut w budowaniu relacji, kariery i własnego poczucia szczęścia. Inteligencja emocjonalna nazywana jest potocznie EQ.

Inteligencja emocjonalna przekłada się na wysoką samoświadomość – wiemy, co dzieje się w nas i na wysoką samoregulację – wiemy, jak to wykorzystać produktywnie lub jak sobie z tym poradzić w sposób konstruktywny. Dodatkowo przekłada się ona na oś naszej motywacji – osoby z wysokim wskaźnikiem tej cechy są zaangażowane w to, co robią, są bardziej spójne w działaniu ze swoimi wartościami. Osobom obdarzonym wysokim EQ przypisywane są także wysokie umiejętności społeczne.

Samo wysokie EQ niekoniecznie jest lustrzanym odbiciem niskiej inteligencji emocjonalnej. To zespół cech, który tworzy bardzo konkretny i zróżnicowany profil. Tego typu osoby często cieszą się dobrą kondycją psychiczną i wysoką satysfakcją z życia.

Z wysokim EQ kojarzona jest przede wszystkim empatia, czyli zdolność do współprzeżywania stanów emocjonalnych z innymi osobami. Wynika ona z łatwości przetwarzania emocji innych – ich dostrzegania, zauważania tego, czym są one spowodowane. Osoby obdarzone wysoką inteligencją emocjonalną silnie orientują swoją uwagę na drugą osobę. Pozwala to na budowanie satysfakcjonujących i wspierających więzi, które cechuje bezpieczna komunikacja i duże zrozumienie dla potrzeb partnera.

Osoby z wysokim wskaźnikiem EQ nie unikają konfrontacji, nie izolują się w sytuacjach intensywnych emocjonalnie. Osoba z niskim poziomem inteligencji emocjonalnej częściej będzie ucinać konwersację, trzaskać drzwiami i skazywać drugą połówkę na niełaskę "silent treatmentu". Z drugiej strony, przykładem zdrowego zachowania cechującego wysoką inteligencję emocjonalną w sytuacji konfliktu, który faktycznie doprowadza nas na skraj naszej cierpliwości, będzie wytyczenie realistycznych ram – to, co mówisz, jest dla mnie trudne i wymaga ode mnie odpowiedniej reakcji. Potrzebuję przerwy na godzinę i potem mogę wrócić do tej konwersacji.

Osoby z wysoką inteligencją emocjonalną mają dużą samokontrolę nad swoim zachowaniem. Cechują się też motywacją wewnętrzną – ich cele są wytyczane przez ich realne pragnienia, a nie wpływ społeczny. To daje im niezwykłą skuteczność i sprawczość.

Osoby z wysokim EQ cechują się raczej opanowaniem i spokojem w intensywnych sytuacjach. Może on być spowodowany skutecznymi mechanizmami rozładowywania napięcia, ale mechanizmy te w przypadku wysokiego wskaźnika inteligencji emocjonalnej nie są destruktywne dla środowiska takiej osoby. Raczej przyjmuje formę produktywną, np. odreagowania w ramach spaceru, sportu, hobby. Nie chodzi o to, by tłumić te trudne emocje, a by znajdywać wentyl, gdzie można je bezpiecznie wypuścić z siebie.

Istnieją pewne genetyczne i środowiskowe uwarunkowania, które sprzyjają wysokiemu poziomowi inteligencji emocjonalnej. Czynnikiem genetycznym może być zwiększona wrażliwość na emocje swoje i innych. Charakteryzuje się ona pewną naturalną skłonnością do silniejszego niż u innych osób przetwarzania uczuć i doznań.

W kontekście inteligencji emocjonalnej ważny jest też czynnik neurologiczny, w tym dziedziczne cechy konstrukcji mózgu, np. rozmiar kory przedczołowej. Znaczenie mają też hormony – głównie oksytocyna, która stanowi ważny komponent biologiczny w budowaniu więzi społecznych.

Dużą rolę w kształtowaniu wysokiej inteligencji emocjonalnej odgrywa środowisko, w którym się wychowujemy. To w nim poznajemy podstawowe metody radzenia sobie ze stresem i konfliktami. Otwarte, bezpieczne i akceptujące pary nieświadomie uczą swoje dzieci umiejętności, które będą pozytywnie kształtować ich inteligencję emocjonalną przez całe życie.

Inteligencja emocjonalna kształtuje się również z naszym udziałem, przede wszystkim za pośrednictwem naszych doświadczeń. Doświadczenia te mogą być związane np. z konstruktywnym rozwiązywaniem konfliktów, budowaniem relacji, odnoszeniem porażek, ale też odbywaniem szczerych rozmów i konfrontacji światopoglądowych. Choć ten czynnik może nie być decydujący dla wysokiego poziomu EQ, w przeciwieństwie do dwóch wcześniej wymienionych, jest to czynnik, nad którym mamy kontrolę. A to daje nam pewną przewagę.

Skoro znaczna część inteligencji emocjonalnej jest zdefiniowana poprzez genetykę i wczesne środowisko rozwojowe, to czy osoby z niskim lub średnim poziomem EQ nie mają szansy na rozwój? Na szczęście ten typ inteligencji jest bardziej wyrozumiały od inteligencji poznawczej – da się skutecznie poprawić kompetencje w tym zakresie, ale nie jest to proste zadanie.

Zwiększanie poziomu inteligencji emocjonalnej może odbywać się w ramach poszerzania naszych doświadczeń – poprawy umiejętności słuchania, rozwijania zdolności do obserwowania stanów emocjonalnych u siebie i innych, nieunikaniem emocjonalnie stresujących sytuacji (ale takich, z którymi jesteśmy sobie w stanie poradzić), ale też psychoedukacji, coachingu i wsparcia psychologicznego w zakresie samorozwoju. Ważnym w rozwoju inteligencji emocjonalnej jest też pojęcie "uważności", czyli mindfulness, i szeregu technik z nim związanych, w tym medytacji.

Mindfulness koncentruje naszą uwagę na doznaniach wewnętrznych i zewnętrznych w danej chwili. Ułatwia to zarządzanie emocjami. Skutecznie stosowane mindfulness wdraża do naszego życia szereg nowych metod do radzenia sobie ze stresem, lękiem, ale też bólem fizycznym i objawami depresji.

Jedną ze skutecznych, prostych, "domowych" metod poszerzenia kompetencji w ramach rozpoznawania własnych emocji jest tzw. journaling. To metoda terapeutyczna, która skupia się na systematycznym opisywaniu tego, "co w nas siedzi" na papierze w formie dziennika. Może być formą samopomocy, nie wymaga udziału profesjonalisty. W takim dzienniku koncentrujemy się przede wszystkim na samoobserwacji emocji i myśli.

Nasze wpisy stanowią potem punkt odniesienia, który daje nam możliwość znalezienia ciągu przyczynowo-skutkowego w naszych emocjach i zachowaniach – stało się to, czułem/czułam się tak, zareagowałam/zareagowałem tak. Biegłość w rozpoznawaniu takich konstrukcji to wstęp do budowania wyższego EQ.