Kontrole ZUS w domach. 13 kwietnia zmiany w L4
ZUS będzie mógł kontrolować chorych na L4 w domach. Zmiany już w kwietniu Fot. New Africa / Shutterstock

Jesteśmy w trakcie rewolucji dotyczącej zwolnień lekarskich. Już w przyszłym miesiącu pracowników czeka kolejna ważna zmiana przepisów. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zyska nowe narzędzia, które pozwolą mu skontrolować, czy chory faktycznie potrzebuje L4, czy jedynie udaje i np. jest na wycieczce lub sobie dorabia.

REKLAMA

To efekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, którą 7 stycznia podpisał prezydent. Wprowadza nowe narzędzia kontroli zwolnień lekarskich, które mocno utrudnią życie osobom nieuczciwie pobierającym świadczenia z ZUS.

Urzędnicy biorą się za oszustów, ponieważ skala nadużyć jest po prostu gigantyczna (tylko w 2025 r. ZUS wypłacił 800 tys. zł nienależnych zasiłków). Z drugiej strony, w przyszłym roku przepisy pozwolą na legalne zarabianie u jednego pracodawcy, będąc jednocześnie na chorobowym w innej firmie.

Kontrole zasiłku chorobowego. ZUS zyskał nowe uprawnienia już 27 stycznia

ZUS już pod koniec stycznia dostał do ręki nowe narzędzia do kontrolowania "zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy z tytułu opieki nad chorym członkiem rodziny".

Dotychczasowe przepisy miały sporo nieścisłości, które wiązały ręce inspektorom. Teraz mogą skuteczniej prześwietlać dokumenty dotyczące opieki nad chorym bliskim i nie musi już opierać się wyłącznie na własnym dochodzeniu, ale może wymagać bezpośredniej współpracy od pacjenta.

"Wprowadzono możliwość żądania przez ZUS od ubezpieczonego udzielenia wyjaśnień i informacji w sprawie, na potrzeby kontroli zaświadczenia lekarskiego" – czytamy na stronie ZUS.

Nowe przepisy w L4 od 13 kwietnia. Kontrole w domach pacjentów

Prawdziwy przełom nastąpi w przyszłym miesiące, bo będzie dotyczył wszystkich osób, które korzystają ze zwolnień lekarskich. Zasady wykorzystywania e-ZLA staną się niezwykle rygorystyczne, a urzędnicy otrzymają uprawnienia do kontroli pracowników na L4.

  • Trzeba będzie wpuścić ZUS do domu. Kontrolerzy "uzyskają uprawnienia do legitymowania osoby kontrolowanej w celu ustalenia tożsamości". ZUS wprost dodaje, że urzędnicy będą "uprawnieni do wstępu do miejsca przeprowadzania kontroli oraz do odbierania informacji od osoby kontrolowanej".
  • Koniec z dorabianiem na boku na L4. Utratę pieniędzy z ubezpieczenia spowoduje "każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania".
  • Utrata zasiłku za niespełnianie zaleceń lekarskich. Kara spotka każdego, kto podejmie aktywność niezgodną z celem leczenia lub rekonwalescencji (czyli np. będzie remontować dom, a powinien leżeć w łóżku). Wyjątkiem będą jedynie "zwykłe czynności dnia codziennego lub czynności incydentalne, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności".
  • Legalna praca na chorobowym od 2027 roku. Pod pewnym warunkiem

    Kolejny etap przypada na sam początek 2027 roku. To ułatwienie dla osób zatrudnionych w kilku miejscach jednocześnie. Obecnie, idąc na zwolnienie, automatycznie tracimy możliwość zarobkowania ze wszystkich źródeł, niezależnie od charakteru naszych obowiązków.

    Od przyszłego roku system stanie się o bardziej elastyczny. Jeśli złamiemy nogę, nie będziemy mogli pracować fizycznie w warsztacie, ale wciąż bez problemu wykonamy zdalne zlecenie przed komputerem. W takiej sytuacji "lekarz – na żądanie ubezpieczonego – nie będzie miał obowiązku wystawienia zwolnienia lekarskiego z określonego tytułu".

    Eksperci uważają, że to spowoduje jeszcze większą patologię w zwolnieniach lekarskich, ale pożyjemy, zobaczymy. Do 1 stycznia 2027 r. nadal jednak obowiązują stare przepisy i nie można pracować w jednej firmie, jeśli jesteśmy na L4 w drugiej.