Ataki na Bliskim Wschodzie trwają. Ruchy Trumpa nie zatrzymały rakiet

Po ogłoszeniu porozumienia nadal dochodzi do ostrzału i alarmów w regionie. Reuters podał, że kilka państw Zatoki informowało o irańskich atakach rakietowych i dronowych jeszcze po ogłoszeniu 2-tygodniowego zawieszenia broni. Wkrótce po komunikatach o rozejmie uruchamiano alarmy w krajach Zatoki Perskiej, a Izrael i Iran nadal prowadziły działania zbrojne. Już w pierwszych godzinach porozumienie zaczęto traktować bardziej jak próbę zatrzymania spirali niż jak natychmiastowy koniec walk.

Niejasność pogłębił sam moment wejścia rozejmu w życie. Nie było od razu jasne, jak szybko zawieszenie broni zaczyna obowiązywać. Izraelskie media podawały, że rozejm ma wejść w pełni w życie dopiero po ponownym otwarciu Cieśniny Ormuz, a do tego czasu Izrael spodziewał się dalszych irańskich ataków.

Zawieszenie broni ma charakter tymczasowy i warunkowy. Donald Trump zgodził się na 2-tygodniowy rozejm mniej niż 2 godziny przed upływem własnego ultimatum wobec Iranu. Warunkiem miało być wstrzymanie przez Teheran blokady Cieśniny Ormuz i przywrócenie bezpiecznego ruchu przez ten szlak. Irański minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi zadeklarował, że Iran wstrzyma kontrataki i zapewni bezpieczne przejście przez cieśninę, jeśli sam nie będzie dalej atakowany. Zawieszenie broni ma działać po obu stronach.

To porozumienie nie ma być jeszcze końcem wojny, a raczej oknem na negocjacje. Rozmowy między USA i Iranem mają rozpocząć się 10 kwietnia w Islamabadzie. Wcześniejszy plan końca działań zbrojnych to układ dwuetapowy: najpierw natychmiastowe zawieszenie broni i odblokowanie Ormuzu, a potem finalna umowa w ciągu 15-20 dni, obejmująca m.in. kwestie nuklearne i sankcyjne. Obecne 2 tygodnie nie są pokojem, lecz próbą kupienia czasu na bardziej szczegółowe uzgodnienia.

To właśnie Cieśnina Ormuz jest głównym powodem, dla którego rozejm w ogóle został wymuszony w takim trybie. Przez ten wąski szlak przepływa około 1/5 światowych dostaw ropy. Trump uczynił jej ponowne otwarcie warunkiem uniknięcia kolejnych amerykańskich ataków na irańską infrastrukturę. Iran z kolei nie wycofał się całkowicie z chęci kontroli nad tym korytarzem.

Iran i Oman chcą pobierać opłaty od statków korzystających z cieśniny, a Iran chce przeznaczać te pieniądze na odbudowę. Dla rynków energii i żeglugi oznacza to, że rozejm nie przywraca automatycznie dawnego status quo. Zatrzymuje tylko najbardziej gwałtowny etap eskalacji i otwiera spór o to, czy Ormuz pozostanie wolnym szlakiem, czy stanie się korytarzem pod polityczną i finansową kontrolą Teheranu.

Największa polityczna luka w porozumieniu dotyczy Libanu. Biuro Benjamina Netanjahu oficjalnie poparło decyzję Trumpa o 2-tygodniowym zawieszeniu ataków na Iran, ale jednocześnie zaznaczyło, że rozejm nie dotyczy Libanu. Wprost przeczy to deklaracji pakistańskiego premiera Shehbaza Sharifa, który jako jeden z mediatorów twierdził wcześniej, że porozumienie obejmuje wszystkie strony konfliktu, w tym także Liban. Izrael od początku starał się oddzielić wojnę z Iranem od własnej kampanii przeciwko Hezbollahowi.

To rozbieżność jest bardzo ważna, bo oznacza, że rozejm od początku nie był jednolicie rozumiany przez jego uczestników i mediatorów. Izrael utrzymuje, że nadal będzie prowadził działania przeciwko Hezbollahowi, a więc jednej z najważniejszych irańskich sił sojuszniczych w regionie. Daje to Teheranowi argument, że konflikt nie został faktycznie zatrzymany, tylko czasowo przestawiony na inne tory. Właśnie dlatego nocne naloty na Liban i dalsza aktywność wojskowa nie są tylko naruszeniem rozejmu, lecz w części przypadków mieszczą się po prostu w izraelskiej interpretacji jego zakresu.