Ludzie obserwujący częściowe zaćmienie słońca na tle letniego zachodu
Częściowe zaćmienie Słońca najlepiej obserwować na terenach z odsłoniętym horyzontem z dala od miejskich zabudowań. Fot. Sirbouman / Shutterstock

Dziś (12 sierpnia) nad Polską zobaczymy najgłębsze częściowe zaćmienie Słońca od 27 lat. W kulminacyjnym momencie na zachodzie kraju Księżyc przysłoni większość tarczy naszej gwiazdy. O której dokładnie patrzeć w niebo? Kosmiczny spektakl zbiegnie się w czasie z Nocą Perseidów i paradą planet.

REKLAMA

Tak głębokiego zaćmienia nie widzieliśmy w Polsce od 11 sierpnia 1999 roku, kiedy to pas całkowitego cienia przechodził przez południowo-wschodni rejon kraju. Środowe zjawisko w pełnej krasie będzie widoczne w pasie ciągnącym się od Syberii i wschodniej Grenlandii, przez Islandię i Ocean Atlantycki, aż po północną Hiszpanię.

W Polsce widowisko będzie miało charakter wyłącznie częściowy, ale i tak dostarczy niesamowitych wrażeń. Tarcza słoneczna w większości miast zostanie znacząco zakryta, przez co wieczorne niebo zauważalnie pociemnieje.

Częściowe zaćmienie Słońca w Polsce. O której godzinie i gdzie patrzeć?

Wszystko rozpocznie się w naszym kraju między 19:11 a 19:18, zależnie od regionu. Słońce znajdzie się już wtedy bardzo nisko nad północno-zachodnim horyzontem i szybko zacznie chylić się ku zachodowi.

Faza maksymalna w wielu miejscach przypadnie na minuty tuż przed zachodem albo dokładnie w jego trakcie. Dlatego Karol Wójcicki z bloga "Z głową w gwiazdach" radzi, by na miejsce obserwacji wybrać rozległą łąkę, skraj pola, otwartą przestrzeń nad jeziorem lub wzniesienie z całkowicie odsłoniętym horyzontem.

Z opublikowanej przez niego mapy wynika, że najwyższy stopień zakrycia tarczy Słońca odnotujemy na zachodzie i północnym zachodzie kraju. Im dalej na południowy wschód, tym mniejsza część najbliższej nam gwiazdy zniknie z oczu. Oto o której godzinie zaćmienie Słońca będzie widoczne w wybranych ośrodkach, z czasem maksimum i poziomem fazy:

  • Białystok: widoczność 19:13–20:53, maksimum 19:55, faza 72 proc. (zachód 20:01)
  • Gorzów Wlkp.: widoczność 19:15–20:31, maksimum 20:07, faza 84 proc. (zachód 20:31)
  • Katowice: widoczność 19:18–20:08, maksimum 20:05, faza 81 proc. (zachód 20:08)
  • Kielce: widoczność 19:17–20:04, maksimum 19:56, faza 67 proc. (zachód 20:04)
  • Kraków: widoczność 19:18–20:04, maksimum 19:59, faza 64 proc. (zachód 20:04)
  • Lublin: widoczność 19:16–19:57, maksimum 19:53, faza 64 proc. (zachód 19:57)
  • Łódź: widoczność 19:16–20:11, maksimum 20:07, faza 84 proc. (zachód 20:11)
  • Olsztyn: widoczność 19:12–20:14, maksimum 20:04, faza 82 proc. (zachód 20:14)
  • Poznań: widoczność 19:15–20:24, maksimum 20:07, faza 84 proc. (zachód 20:24)
  • Rzeszów: widoczność 19:17–19:56, maksimum 19:52, faza 58 proc. (zachód 19:56)
  • Suwałki: widoczność 19:11–20:05, maksimum 19:56, faza 76 proc. (zachód 20:05)
  • Szczecin: widoczność 19:14–20:36, maksimum 20:07, faza 84 proc. (zachód 20:36)
  • Toruń: widoczność 19:14–20:19, maksimum 20:06, faza 83 proc. (zachód 20:19)
  • Trójmiasto: widoczność 19:12–20:24, maksimum 20:04, faza 82 proc. (zachód 20:24)
  • Warszawa: widoczność 19:15–20:07, maksimum 20:03, faza 82 proc. (zachód 20:07)
  • Wrocław: widoczność 19:17–20:19, maksimum 20:09, faza 85 proc. (zachód 20:19)
  • Zielona Góra: widoczność 19:16–20:28, maksimum 20:09, faza 85 proc. (zachód 20:28)
  • Brak naszej miejscowości na liście nie przekreśla szans na udane obserwacje. Wystarczy odszukać na mapie najbliższe duże miasto i przyjąć zbliżone widełki czasowe. Możemy też po prostu rozłożyć krzesełko o 19:00 i czekać. Musimy się też wcześniej odpowiednio przygotować.

    Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie? Te metody grożą utratą wzroku

    Patrzenie na słoneczną tarczę bez specjalistycznej ochrony grozi trwałym uszkodzeniem siatkówki. Nie wolno używać do obserwacji zwykłych okularów przeciwsłonecznych, zadymionego szkła, płyt CD, dyskietek ani klisz. One nie zablokują szkodliwego promieniowania.

    Bezpieczeństwo gwarantują certyfikowane okulary astronomiczne oraz folia słoneczna typu Baader AstroSolar, którą zawsze montuje się z przodu obiektywu lornetki lub teleskopu. W ostateczności można spróbować szkła spawalniczego, ale z minimalnym filtrem DIN 14 (o ile jeszcze coś znajdziemy w sklepach).

    Autor bloga "Z głową w gwiazdach" przypomina również o zabezpieczeniu sprzętu. Skierowanie odsłoniętego teleobiektywu w stronę Słońca może spalić matrycę aparatu. Smartfony poradzą sobie z tym zadaniem gorzej ze względu na szerokokątną optykę, choć urządzenia ze stabilnym zoomem ułatwią wykonanie pamiątkowej fotografii.

    QUIZ: 10 podchwytliwych pytań o stolice świata

    logo
    Quiz

    1 / 10 Zacznijmy od czegoś prostego. Stolicą słonecznej Malty jest:

    Noc "spadających gwiazd". Niebo szykuje dodatkowe zjawisko

    Zaćmienie Słońca i perseidy w jeden dzień to układ, który zdarza się rzadko, a zachód Słońca stanowi zaledwie preludium do wielogodzinnego widowiska. W nocy z 12 na 13 sierpnia przypada maksimum roju Perseidów, który Ziemia mija, przechodząc przez strumień pyłu pozostawiony przez kometę 109P/Swift-Tuttle.

    Pędzące przez kosmos drobiny materii będą masowo spalać się w naszej atmosferze. "Najlepszy czas na obserwację Perseidów to godziny między północą a 5:30 rano" – radzą astronomie z Royal Museums Greenwich. To będzie noc Perseidów inna niż zwykle, bo 12 sierpnia wypada nów Księżyca, więc blask naszego satelity nie przeszkodzi w wypatrywaniu meteorów.

    Ostatnim punktem tego maratonu będzie parada planet, którą można obserować przed godziną 5:00 rano (jutro i jeszcze w kolejnych dniach). Merkury, Jowisz, Mars i Saturn pokażą się na nieboskłonie gołym okiem, natomiast Uran i Neptun będą wymagały już specjalistycznego sprzętu.