Zamach w Krakowie. Płk Przepiórka w naTemat o świadkach: Jestem przerażony

Sześć osób zginęło, a kilkanaście zostało rannych w sobotniej strzelaninie w centrum Krakowa. Taki jest bilans ofiar na godz. 19:10. Sprawca zamachu został postrzelony i zatrzymany przez policjantów – to 24-letni Polak. O tragedii i wnioskach dotyczących bezpieczeństwa mówi w naTemat.pl płk. Krzysztof Przepiórka, były żołnierz GROM i ekspert ds. bezpieczeństwa.

– Mamy coraz więcej informacji, ale również widzimy cały czas te przekazy w mediach. Na tej podstawie można powiedzieć, że mamy polskiego Breivika, bo to dokładnie ten sam model postępowania – mówi w "Rozmowie naTemat" płk Krzysztof Przepiórka.

Jak dodaje, zamachowiec był uzbrojony w broń automatyczną, posiadał dużo amunicji i zaatakował duże skupisko ludzi.

– Takim osobom chodzi o to, żeby było jak najwięcej ofiar na ich koncie. Mamy do czynienia z klasycznym samotnym wilkiem – tłumaczy ekspert.

Najmocniejsze słowa płk. Przepiórki dotyczą zachowania świadków. Ekspert zwraca uwagę na osoby, które podczas strzałów stały wyprostowane, wyglądały w stronę zagrożenia i próbowały nagrywać.

– Jestem przerażony – przyznaje, komentując oglądane materiały. – Wystawianie się na strzały, słychać te strzały, strzały słychać wyraźnie.

W jego ocenie ciekawość i chęć zarejestrowania zdarzenia wypierają podstawowy instynkt samozachowawczy. Tymczasem pierwszym celem powinno być przetrwanie. Płk Przepiórka podkreśla, że trzeba obserwować otoczenie, oceniać zagrożenie i szukać ukrycia, zamiast wychodzić na chodnik czy środek ulicy z telefonem.

Nie przekreśla jednak wartości nagrań. Mogą pomóc śledczym odtworzyć przebieg ataku i uzupełnić obraz z miejskiego monitoringu. Nie powinny jednak powstawać kosztem bezpieczeństwa osoby, która je wykonuje.

Zdaniem gościa "Rozmowy naTemat" problem wykracza poza zachowanie konkretnych świadków. To również kwestia przygotowania społeczeństwa do sytuacji kryzysowych.

– Nie potrafimy reagować w sytuacjach kryzysowych – ocenia.

Przepiórka sam prowadzi szkolenia w szkołach i innych obiektach użyteczności publicznej. Dostrzega postęp, ale zaznacza: nie ma rozwiązań systemowych. Uważa, że każdy obywatel powinien przejść szkolenie, a szczególną uwagę należy poświęcić dzieciom i młodzieży.

Zagrożenie może pojawić się zarówno w budynku, jak i w zatłoczonej przestrzeni miasta. Dlatego znajomość zasad reagowania nie powinna być wiedzą zarezerwowaną dla służb.

– Uciekaj, kiedy ucieczka jest możliwa – przypomina. Jeśli bezpieczna ucieczka nie jest możliwa, wskazuje na konieczność ukrycia się i reagowania na rozwój sytuacji.

Ekspert ocenia, że sposób posługiwania się bronią może świadczyć o wyszkoleniu napastnika, a sam atak był przygotowany. Zastrzega jednak, że nie oznacza to wiedzy o jego motywach ani ewentualnych powiązaniach.

Rozmowa odbywała się w trakcie napływania kolejnych doniesień. Pojawiła się w niej informacja o drugim napastniku, a później prowadzący przytoczył policyjne dementi dotyczące poszukiwania kolejnego sprawcy. Ta zmienność pokazuje, dlaczego pierwszych przekazów nie należy traktować jako pełnego obrazu zdarzenia.

– Poczekajmy, dajmy służbom pracować – apeluje Przepiórka.

Podobną ostrożność zaleca przy ocenianiu interwencji. Były żołnierz GROM podkreśla, że najważniejsze było powstrzymanie uzbrojonego sprawcy i zapobieżenie kolejnym ofiarom. Szczegółowa ocena decyzji funkcjonariuszy wymaga jednak analizy, której nie zastąpią krótkie nagrania w mediach.

Jak po takiej tragedii nie zacząć bać się każdego wyjścia z domu? Płk Przepiórka wskazuje na uważność i edukację. Zachęca, by obserwować otoczenie, zamiast poruszać się ze wzrokiem nieustannie wbitym w ekran telefonu.

– Mamy być po prostu czujni – mówi. Jego najważniejszy apel dotyczy przygotowania: warto znać zasady działania, zanim pojawi się zagrożenie. W chwili kryzysu priorytetem musi być ochrona życia.