
Potężne mury, wielki pożar i magazyny pełne spalonego zboża. Wykopaliska w Jerychu ujawniły ślady katastrofy, które zdawały się potwierdzać jedną z najsłynniejszych opowieści Starego Testamentu. Problem w tym, że naukowcy odkryli również coś, co stawia pod znakiem zapytania całą historię o Jozuem i cudownym zdobyciu miasta. W najnowszym odcinku "Biura Tajemnic" Bartosz Migas przygląda się archeologicznemu śledztwu, które doprowadziło do zaskakujących wniosków.
Przez tysiące lat historia upadku murów Jerycha rozpalała wyobraźnię. Według Biblii Izraelici przez sześć dni okrążali miasto w milczeniu, a siódmego dnia, po dźwięku trąb i potężnym okrzyku wojennym, jego mury runęły. Jozue zdobył twierdzę, którą następnie doszczętnie spalono. Przez długi czas wydawało się, że to tylko kwestia wiary. Aż do momentu, gdy do Jerycha wkroczyli archeolodzy.
Odkryli zawalone mury i ślady gigantycznego pożaru
Jerycho jest jednym z najstarszych miast świata. Jego historia sięga około 11 tysięcy lat, a już około 8000 roku p.n.e. wzniesiono tam monumentalne kamienne konstrukcje.
Podczas wykopalisk prowadzonych w XX wieku badacze natrafili na pozostałości potężnych fortyfikacji. U podstawy murów leżały ogromne ilości zawalonych cegieł. Odkryto również grubą warstwę popiołu, zwęglone belki i ślady pożaru, który strawił miasto.
Jeszcze bardziej intrygujące okazały się magazyny wypełnione spalonym zbożem. Dlaczego zdobywcy nie zabrali tak cennej żywności? Czy miasto zostało zniszczone tak szybko, że mieszkańcy nie zdążyli wykorzystać zapasów?
Dla zwolenników historyczności Biblii był to niemal idealny zestaw dowodów. Księga Jozuego opisuje przecież zawalenie murów, krótki czas oblężenia, spalenie miasta i zakaz zabierania łupów.
Wydawało się, że wszystko do siebie pasuje. Z wyjątkiem jednego szczegółu.
150 lat różnicy, które zmieniło wszystko
Największy problem pojawił się przy próbie ustalenia, kiedy właściwie doszło do katastrofy.
Brytyjski archeolog John Garstang datował zniszczenie Jerycha na około 1400 rok p.n.e. Był to okres odpowiadający jednej z tradycyjnych chronologii biblijnych.
Jednak Kathleen Kenyon, która w latach 50. przeprowadziła znacznie dokładniejsze badania, doszła do zupełnie innego wniosku. Według niej miasto zostało zniszczone około 1550 roku p.n.e.
To różnica aż 150 lat. Co więcej, późniejsze badania radiowęglowe wsparły wcześniejsze datowanie katastrofy.
Jeżeli Kenyon miała rację, Izraelici w czasach przypisywanych Jozuemu nie mogli zdobyć potężnej twierdzy. Jej mury od dawna leżały już w gruzach.
Nie wszyscy badacze zaakceptowali tę interpretację. Archeolog Bryant Wood próbował wykazać na podstawie analizy ceramiki, że zniszczenie nastąpiło później. Jednak dominujące stanowisko naukowe pozostaje sceptyczne wobec dosłownej historyczności biblijnego podboju.
A jeśli Izraelici zastali miasto już zniszczone?
W „Biurze Tajemnic” pojawia się jeszcze bardziej fascynująca hipoteza. Co, jeśli opowieść o cudownym upadku murów narodziła się właśnie dlatego, że przybysze zastali Jerycho w ruinach?
Wyobraźmy sobie społeczności docierające do Kanaanu, które znają legendy o potężnej, niemal niemożliwej do zdobycia twierdzy. Na miejscu odkrywają jednak, że fortyfikacje są zniszczone, a droga stoi otworem.
Z czasem takie doświadczenie mogło przekształcić się w religijną opowieść o Bogu, który usuwa przeszkody stojące przed swoim ludem.
Na tę interpretację wskazuje również sama konstrukcja biblijnej historii. Siedmiu kapłanów, siedem trąb, siedem dni i siedem okrążeń. Zamiast opisu strategii wojskowej otrzymujemy narrację pełną religijnej symboliki.
Czy zatem Jerycho naprawdę zostało zdobyte przez Jozuego? Kto zniszczył miasto i dlaczego archeologiczne dowody można interpretować na tak różne sposoby?
Całą historię jednego z najgłośniejszych sporów archeologii biblijnej, argumenty obu stron oraz kulisy niezwykłych odkryć przedstawia Bartosz Migas. Odcinek "Biura Tajemnic" zobaczysz na górze strony lub na kanale YouTube pod tym linkiem.






