
Zmiana władzy dała wolność niezależnym mediom na Węgrzech. Przyniosła też jednak spadek oglądalności i odpływ darczyńców, a nowy rynek medialny dopiero raczkuje.
Trzykondygnacyjny budynek na lewym brzegu Dunaju w stolicy Węgier, Budapeszcie. To tu mieści się redakcja prywatnego tygodnika "HVG". Na tarasie przed otwartą przestrzenią biurową pisma siedzą młodzi dziennikarze i omawiają tematy.
"HVG" (skrót od "Tygodnik Gospodarki Światowej") był jednym z najważniejszych niezależnych głosów w ciągu 16 lat rządów premiera Viktora Orbána. Pismo miało wielu czytelników przede wszystkim dzięki popularnemu wydaniu internetowemu, stanowiącemu rzetelny miks newsów, publicystyki i materiałów wideo.
Dziennikarze zgromadzeni przy stoliku zgodnie cieszą się, że rządy Orbána dobiegły końca. Kiedy jednak zapytać ich o nowe warunki pracy i relacje z rządem nowego premiera Petera Magyara, można usłyszeć zaskakujące odpowiedzi. Wszyscy w redakcji przyznają, że pod pewnymi względami jest teraz znacznie trudniej.
Lepiej, ale trudniej
– Musimy walczyć o uwagę odbiorców, intensywniej szukamy tematów – mówi Noemi Martini. Dziennikarka zyskała rozgłos za czasów Orbána dzięki materiałom wideo. Słynęła z bezkompromisowości. Swoimi pytaniami spychała polityków do defensywy, przez co stała się celem mizoginistycznych, werbalnych ataków ówczesnego aparatu władzy.
– Dzisiaj to sam Magyar codziennie kreuje newsy – dodaje Martini w rozmowie z DW, nawiązując do licznych wpisów, które szef rządu publikuje każdego dnia na Facebooku. – Ludzie go czytają i oglądają bezpośrednio u źródła. Do tego nie jesteśmy im potrzebni – mówi.
Reszta zespołu potakuje z aprobatą.
Nowa ekonomia uwagi
Dziennikarze podkreślają, że rozbudzenie zainteresowania czytelników i widzów wymaga dziś znacznie większego wysiłku niż dawniej. Jako najbardziej jaskrawy przykład tej nowej „ekonomii uwagi” na Węgrzech wskazują debaty parlamentarne. Jak mówią, za rządów Orbána mało kto je oglądał – to, co działo się w parlamencie, było ich zdaniem nudne i pozbawione realnego znaczenia.
Dziś transmisje na żywo z budapeszteńskiego parlamentu śledzą setki tysięcy ludzi, zwłaszcza gdy przemawia premier Magyar.
Dobre pół roku po zaprzysiężeniu rządu Magyara (9.05.2026) żadna inna sfera życia społecznego na Węgrzech nie przeszła tak błyskawicznych i fundamentalnych zmian jak media. Media publiczne, które przez lata siały czystą propagandę, zostały całkowicie zreorganizowane.
Z kolei prywatnym mediom sprzyjającym dotąd Orbánowi odcięto państwowy kurek z pieniędzmi, z którego wcześniej szerokim strumieniem płynęły fundusze w ramach opłacanych reklam rządowych. Część z nich musiała się zamknąć, a inne drastycznie okroiły ofertę i zwolniły pracowników.
Sytuacja pełna sprzeczności
Jednak dla mediów, które zachowały niezależność za czasów Orbána, obecna sytuacja również jest pełna sprzeczności. Z jednej strony mogą pracować z niespotykaną od 16 lat swobodą – na przykład prosto z budynku parlamentu, co wcześniej graniczyło z cudem. Premier i członkowie rządu regularnie udzielają wywiadów prywatnym, niezależnym redakcjom – za Orbána rzecz nie do pomyślenia.
Z drugiej strony wolne media wciąż zmagają się ze starymi, ale też zupełnie nowymi problemami. Dawniej były niemal całkowicie odcięte od wpływów z reklam publicznych i prywatnych, ponieważ nawet prywatne firmy bały się ogłaszać w mediach krytycznych wobec Orbána.
Dziś jednak nowy rynek medialny na Węgrzech jeszcze się nie ukształtował. Co więcej, wiele niezależnych redakcji straciło darczyńców, którzy wspierali je finansowo przed zmianą władzy. Po obaleniu Orbána i w obliczu nowej transparentności rządu, część odbiorców po prostu straciła zainteresowanie twardym dziennikarstwem politycznym.
Koniec "trybu partyzanckiego"
Magazyn "HVG" nie należy do mediów, które utrzymywały się wyłącznie z datków czytelników – czyli, jak to ujął redaktor naczelny Marton Gergely, nie był „finansowany politycznie”. Redakcji udało się generować stabilne zyski zarówno ze sprzedaży papierowego wydania tygodnika, jak i z reklam w sieci.
Mimo to naczelny przyznaje, że pismo musi zdefiniować się na nowo. Chodzi przede wszystkim o profil redakcyjny.
– Przez lata działaliśmy w permanentnym trybie partyzanckim, który nagle zniknął – mówi Gergely w rozmowie z DW. Od czasu zmiany władzy redakcja musi na nowo przemyśleć, jaka jest rola dziennikarstwa i samego "HVG".
– Oczywiście nie rezygnujemy z krytycznego podejścia – kontynuuje Gergely. – Ale sam krytycyzm nie odpowiada jeszcze na pytanie, jak mamy rozliczać nowy rząd z jego własnych obietnic, gdy deklaruje, że chce budować prawdziwie demokratyczną przestrzeń publiczną.
Przyszłość Klubradia wciąż na ostrzu noża
W przypadku innych niezależnych mediów przyszłość ekonomiczna rysuje się w znacznie ciemniejszych barwach. Przykładem jest Klubradio – najpopularniejsza polityczna rozgłośnia radiowa na Węgrzech, która w ciągu ostatnich 16 lat stała się symbolem walki z ograniczaniem wolności prasy. Przez lata była ona piętnowana politycznie i nękana prawnie, aż na początku 2021 roku odebrano jej koncesję i częstotliwość nadawania.
Mimo potężnego kryzysu Klubradio przetrwało – dzięki wpłatom od słuchaczy i przeprowadzce do sieci. Od pięciu lat nadaje jako radio internetowe. Jednak jego przyszłość co roku wisi na włosku, ponieważ stacja w przeważającej mierze utrzymuje się z darowizn. Wpływy z reklam stanowią zaledwie ułamek budżetu, a zbiórki funduszy organizowane są dwa razy w roku. Ostatnia akcja pozwoliła zabezpieczyć środki na nadawanie do początku przyszłego roku. Co będzie dalej – nie wiadomo.
Zobacz także
Ogromna radość ze zmiany władzy
Wczesne popołudnie w studiu Klubradia. Przy mikrofonie zasiada 80-letni Gyorgy Bolgar, legenda węgierskiego dziennikarstwa i twarz rozgłośni. Za chwilę zacznie swój codzienny, dwugodzinny program "Omówmy to" – najchętniej słuchaną audycję publicystyczną na Węgrzech. Słuchacze mogą dzwonić do studia na żywo i dzielić się opiniami o bieżących tematach politycznych, społecznych i gospodarczych.
Bolgar niezmiennie i z całego serca cieszy się z odsunięcia poprzedniej ekipy od władzy. Choć sam ma poglądy lewicowo-liberalne i nie jest bezpośrednim zwolennikiem konserwatywnego Petera Magyara, ocenia dotychczasowe zmiany na Węgrzech jako zdecydowanie pozytywne. Dużo mniej optymizmu ma jednak w sobie, gdy mowa o przyszłości samego Klubradia.
– Podczas ostatniej zbiórki dało się wyczuć, że wielu słuchaczy liczy na systemowe rozwiązanie, dzięki któremu nie będą musieli płacić wcale albo przynajmniej będą płacić mniej – mówi Bolgar. – Mają nadzieję, że odzyskamy naszą dawną częstotliwość analogową. Ale nawet jeśli tak się stanie, wcale nie jest powiedziane, że nasze wpływy z reklam od razu znacząco wzrosną.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pod koniec lutego 2026 roku orzekł wprawdzie, że państwo węgierskie odebrało Klubradiu częstotliwość bezprawnie. Wyrok ten nie oznaczał jednak automatycznego zwrotu pasma ani żadnej innej formy natychmiastowej rekompensaty dla nadawcy.
Plusem jest to, że Klubradio będzie mogło niebawem wystartować w nowym konkursie koncesyjnym. Nowy węgierski urząd ds. mediów rozważa przyznanie stacji dodatkowych punktów w procesie rekrutacyjnym jako formę zadośćuczynienia za doznane krzywdy.
Jedno Klubradiu udało się na pewno: odebranie częstotliwości nie zdołało go złamać. Z czasem stacja zdobyła w internecie nawet więcej słuchaczy, niż miała kiedykolwiek na tradycyjnych falach radiowych. Według badań z sierpnia 2026 roku Klubradia słucha online średnio 219 tysięcy osób dziennie.
Opracowanie: Keno Verseck
Artykuł ukazał się pierwotnie na stronach Redakcji Polskiej DW






