Złe zachowanie wygrało

Atrakcyjna, 35 lat, modna fryzurka, szykowna sukienka, szpilki i niesmak wypisany na twarzy. Kolejka w supermarkecie potrafi zirytować. Pani nerwowo potupuje obcasami, rzuca pod nosem słowa, które damie nie przystoją. Jak rozładować ten niecodzienny stres? Oczywiście przez telefon! I się zaczyna 15 minut pogaduszki. O życiu, osobistych problemach i o cholernej kolejce i powolnej kasjerce. Słyszą wszyscy (kasjerka też). No może nie wszyscy, bo w kolejce podobne rozmowy prowadzi jeszcze kilka osób. Bez oporów jak 35-latka – w końcu ładnej, modnej i nowoczesnej kobiecie nikt uwagi nie zwróci. Z pewnością potrafi się zachować.

Tak... grzeczność, uprzejmość i szacunek dla innych od wieków są w cenie. Dziś nawet bardziej. Mówiąc o kulturze w przestrzeni publicznej możemy śmiało zapomnieć o tradycyjnym rozumieniu "kultury". Publiczne maniery przeszły rewolucję – niektóre przestały w ogóle obowiązywać.

Tu też ważną rolę odgrywa telefon. Wychodząc za późno zawsze możemy zadzwonić, wysłać sms-a i się zręcznie usprawiedliwić, a to że korek, a to że tramwaj uciekł. No i po kłopocie. Przyznaję, że sama tak się czasem ratuję, kiedy źle rozplanuję czas. Tyle, że to wcale nie skróci oczekiwania drugiej osoby, nie zirytuje mniej szefa czy znajomego.

Nie wszyscy traktują je jednak poważnie. Chyba każdy zaobserwował charakterystycznych telefonicznych strategów (można ich spotkać np. w kościołach, kinach, teatrach, muzeach. Najpierw dyskretnie zerkają na telefon w kieszeni/torbie (jeśli byli na tyle przewidujący, że wyłączyli dźwięk), a później go odbierają i pół szeptem (później już szeptem), z ręką zasłaniającą usta, powtarzają: "nie mogę teraz rozmawiać" i tak kilka razy, aż ktoś syknie uciszająco. Są i bardziej odważni – z telefonem przy uchu próbują dyskretnie opuścić pomieszczenie, zahaczając przy okazji wszystkich po drodze. A ci, którym zwróci się uwagę np. w restauracji, są oburzeni, że ktoś im przerywa rozmowę – "Przepraszam?! Nie widzi pani, że rozmawiam przez telefon?". No widzę, widzę. Nie da się ukryć. Wszyscy widzą i słyszą. Wiemy, że w domu nie ma śmietany, że pani siostra jest starą jędzą, że pieniądze należą się bardziej pani niż jej, że Marek jest starym... i że czeka pani 20 minut na cholerne jedzenie. Tak samo, jak pani koleżanka, która siedzi na przeciwko – dla odmiany też z telefonem w ręku.

Grzeczność językowa jest już w jakimś stopniu antykiem – tylko że niemodnym. Na etap vintage trzeba jeszcze poczekać. Ci, którzy nie wyzbyli się kulturalnego sposobu bycia, prędzej niż jako przykład do naśladowania, będą wskazywani, jako przemądrzałe dziwolągi. Zasady się zmieniły. Odpisujemy kiedy chcemy. Bez zastanowienia pytamy nawet mało znane osoby o związki, rozmawiamy o życiu intymnym, dopytujemy o pensję, rozmawiamy o kłopotach finansowych i osobistych. Jak nie bezpośrednio, to przez telefon, tak że słyszy cały przystanek. Tak! Świat jest otwarty, nic nas nie ogranicza, starsi nie mogą już młodszym narzucać swoich zasad. Właściwie nie wypada pouczać.

Niedawno podczas urlopu miałam mało udany tzw. sigthseeing, czyli zwiedzanie miasta z pomocą specjalnego turystycznego autobusu. W trakcie jazdy 50 proc. osób filmowało trasę "wielkimi" tabletami. Skutecznie zasłaniało całej reszcie widoki zapierające dech w piersiach (przynajmniej tak mówił przewodnik). Kiedyś biegało się z aparatami, dziś wyciąga się telefony, tablety. Mamy postęp. Szkoda, że tylko technologiczny. Zaakceptowaliśmy telefon i nowe technologie, jako element przestrzeni miejskiej i nowej kultury społecznej. To one kształtują w znacznym stopniu nasz sposób bycia. Dzwoniąca komórka rzadko kiedy jest już powodem wstydu. Wywołuje co najwyżej uśmiech. Stała się czymś normalnym. Zwolennicy poszanowania przestrzeni publicznej, miłośnicy intymności przegrali. Niektórzy wbrew woli znaleźli się w tym "niezależnym" świecie z nowymi zasadami kultury. To tylko pozór, że telefony komórkowe i nowe technologie dały nam niezależność. Mimo że nie ciągnie się za nami kabel, mam wrażenie, że jesteśmy uwiązani bardziej niż kiedyś.