Nawrocki na Radzie Pokoju, ale nie złoży podpisu. Przyjaźń z Trumpem zachwiana?

Polska nie odrzuca Rady Pokoju, ale nie zamierza przyjmować zaproszenia w trybie przyśpieszonym. Karol Nawrocki po spotkaniu z Donaldem Trumpem w Davos przypomniał, że jako prezydent jest strażnikiem konstytucji i reprezentuje państwo, lecz każda międzynarodowa umowa musi przejść przez polski parlament i zostać zatwierdzona przez Radę Ministrów.

Rada Pokoju nie jest kolejną klasyczną organizacją międzynarodową, w której państwa negocjują statuty, a sekretarza generalnego wybiera się w drodze kompromisu. Ma być ciałem zaprojektowanym pod jedną osobę – obecnego prezydenta USA, który jako dożywotni prezes zyskałby prawo weta, wybierania członków i kierowania pracami zarządu. Konstytucja staje się więc wygodnym narzędziem, żeby w tym momencie powiedzieć: interesuje nas ta inicjatywa, ale nie podpiszemy niczego bez pełnej procedury w kraju.

Minister Marcin Przydacz doprecyzował, że w czwartek polski podpis pod dokumentami się nie pojawi. Polska będzie uczestniczyć w spotkaniu dotyczącym powołania Rady Pokoju, będzie słuchać i rozmawiać, ale decyzję o formalnym przystąpieniu odłoży na później. Ma to być czas na analizy prawne i polityczne, które – jak podkreśla otoczenie prezydenta – są konieczne przy każdej umowie międzynarodowej wiążącej państwo.

Z oficjalnych wypowiedzi wynika, że Kancelaria Prezydenta stara się jednocześnie podkreślić rangę zaproszenia i ostrożnie zdystansować od samej architektury projektu. Przydacz mówi o "wyróżnieniu" dla Polski, która ma znaleźć się w gronie kilkudziesięciu krajów zaproszonych przez Biały Dom. Nawrocki wprost nazywa Radę Pokoju jednym z najważniejszych tematów politycznych w Davos, obok sporów o Grenlandię.

Jednocześnie prezydent sygnalizuje, że w państwach, gdzie władza jest skoncentrowana w rękach jednego człowieka, decyzja o przystąpieniu do Rady Pokoju może być po prostu osobistą deklaracją przywódcy. Jak przypomina, w Polsce tak to działać nie może, bo konstytucja rozdziela kompetencje między prezydenta, rząd i parlament. To uprzejmie sformułowana różnica, ale i sugestia, że projekt Trumpa wyrasta z innej kultury politycznej niż ta, którą Warszawa deklaratywnie uznaje za własną.

Projekty dokumentów dotyczących Rady Pokoju przewidują, że członkowie byliby wybierani przez Trumpa na trzyletnie kadencje, a państwa gotowe zapłacić ponad 1 mld dolarów mogłyby kupić sobie stałe miejsce przy stole. Mamy więc do czynienia z konstrukcją, w której władza i prestiż koncentrują się w rękach autora projektu, a nie w instytucjach opartych na zrównoważonych mechanizmach.

Początkowo Rada Pokoju miała być przedstawiana jako struktura nadzorująca tymczasowe władze w Strefie Gazy. Szybko jednak okazało się, że ambicje są znacznie większe. Dokumenty, które krążą w przestrzeni publicznej, opisują nową organizację międzynarodową z zadaniem "rozwiązywania konfliktów na całym świecie", kierowaną przez Trumpa z bardzo szerokimi osobistymi uprawnieniami.

Nic więc dziwnego, że w środowiskach dyplomatycznych projekt budzi duże emocje. Część dyplomatów obawia się, że Rada Pokoju stanie się konkurencyjnym wobec ONZ ośrodkiem legitymizacji decyzji w sprawach wojny i pokoju. Innych niepokoi lista zaproszonych przywódców, na której obok zachodnich liderów znaleźli się Władimir Putin i Alaksandr Łukaszenka.

Z punktu widzenia Polski każda decyzja o przystąpieniu do takiej organizacji oznaczałaby wejście do formatu, w którym agresor wobec Ukrainy i białoruski sojusznik Kremla siedzą przy tym samym stole, z błogosławieństwem amerykańskiego gospodarza. Nawet jeśli formalnie pod parasolem "pokoju", polityczny koszt takiego obrazka mógłby okazać się wysoki.

Karol Nawrocki stara się jednocześnie wysłać do Waszyngtonu jasny sygnał, że odmowa podpisu nie oznacza chłodu w relacjach z USA. Po rozmowie w Davos relacjonował, że Trump potwierdził gwarancje bezpieczeństwa dla Polski oraz brak planów wycofania amerykańskich żołnierzy. Prezydent podkreślał, że sojusz jest "trwały i stały", a osobista więź z Trumpem ma sprawiać, że relacje Warszawy z Waszyngtonem są lepsze niż w przypadku wielu innych stolic europejskich.

Nawrocki wyraźnie akcentuje też ekonomiczny wymiar tej współpracy: rozmowy o sytuacji gospodarczej, formacie G20 i przyszłych planach. Wyłania się więc obraz Polski jako lojalnego partnera USA, który korzysta z ochronnego parasola i jednocześnie nie jest dotykany napięciami wokół Grenlandii czy nowych ceł.

To wszystko ma stworzyć tło, w którym odmowa szybkiego podpisu pod Radą Pokoju nie wygląda jak afront wobec Trumpa, lecz jak poważne traktowanie własnego porządku prawnego. Prezydent zapewnia o "niezachwianym" poparciu dla amerykańskiego lidera, ale jednocześnie odsuwa w czasie moment, w którym musiałby wyjaśniać opinii publicznej, dlaczego Polska formalnie wiąże się z projektem tak mocno osadzonym w osobistej polityce Trumpa.

Według rozmówców Białego Domu zaproszenie do Rady Pokoju przyjęło już ponad 30 przywódców. Podpisanie dokumentów założycielskich ma nastąpić w Davos, a przynajmniej w pierwszej fazie lista członków będzie efektem politycznej układanki budowanej wokół Trumpa. Polska znalazła się w wąskim gronie państw, które nie odrzucają zaproszenia, ale też nie chcą dać się wciągnąć w szybki rytm narzucony przez Waszyngton.

Jakby nie patrzeć, ze strony Nawrockiego jest to klasyczna gra na czas. Obecność przy stole, zainteresowanie dalszymi pracami, podkreślanie wagi projektu dla bezpieczeństwa i rozwiązywania konfliktów, a równocześnie twarde trzymanie się konstytucyjnej procedury jako warunku jakiejkolwiek wiążącej decyzji. Jeśli projekt Rady Pokoju się umocni, Polska będzie mogła wrócić do rozmowy z pozycji państwa, które od początku było w środku procesu. Jeśli natomiast inicjatywa okaże się politycznym ciężarem, brak podpisu da Warszawie wygodne wyjście awaryjne.