3 polskie seriale oparte na faktach. "Ołowiane dzieci" wcale nie są wyjątkiem

Hit Netfliksa "Ołowiane dzieci" opowiada historię młodej lekarki, która zauważa, że dzieci z robotniczej dzielnicy Katowic masowo zapadają na tajemniczą, groźną chorobę. Gdy próbuje dociec jej przyczyn i ratować najmłodszych pacjentów, szybko zderza się z opresyjnym aparatem państwowym, niechętnym ujawnieniu niewygodnej prawdy.

W roli głównej występuje Joanna Kulig, a partnerują jej m.in. Kinga Preis, Agata Kulesza, Michał Żurawski, Marian Dziędziel i Zbigniew Zamachowski. Reżyserem serialu jest Maciej Pieprzyca, a scenariusz napisał Jakub Korolczuk.

Serial jest inspirowany dramatem, który rozegrał się w katowickich Szopienicach w latach 70. XX wieku – jednym z największych skandali zdrowotnych w powojennej Polsce. Dr Jolanta Wadowska-Król jako pierwsza powiązała objawy dzieci w przerażającą diagnozę: ołowicę, czyli zatrucie organizmu ołowiem, i przez lata walczyła z systemem, który wolał sprawę zamieść pod dywan.

Produkcja spotkała się jednak z krytyką części środowisk na Śląsku, które zarzucały jej uproszczenia i przekłamania niektórych faktów, a także stereotypowe przedstawienie Ślązaków.

Sam Pieprzyca podkreślał, że "Ołowiane dzieci" "to nie jest dokument, tylko produkcja fabularna". – Fakty gdzieś mieszają się z fikcją. Czasem ta fikcja jest nam potrzebna właśnie po to, żeby dojść do prawdy, do tych faktów. To zawsze wpływa na odbiór filmu i tego, co się opowiada – mówił w radiowej "Trójce".

Nie tylko "Ołowiane dzieci" są oparte na faktach. Wybrałam trzy inne świetne polskie produkcje, które również czerpią z prawdziwych historii. Wszystkie są fabularyzowane, wszystkie dodają nowe wątki lub przestawiają akcenty – ale każda z nich dotyka realnych, bolesnych wydarzeń, które na trwałe zapisały się w polskiej pamięci.

Sześciodcinkowy dramat psychologiczny "Niebo. Rok w piekle" opowiada o młodym chłopaku, który na początku lat 90. trafia do wspólnoty duchowej prowadzonej przez charyzmatycznego lidera. To, co początkowo wygląda jak bezpieczna przystań, stopniowo zamienia się w system przemocy, manipulacji i całkowitej kontroli nad życiem członków.

Serial jest inspirowany prawdziwą historią sekty Niebo działającej w Polsce w latach 90. w Majdanie Kozłowieckim i powstał na podstawie wstrząsającej książki "Niebo. Pięć lat w sekcie" autorstwa Sebastiana Kellera, który sam spędził we wspólnocie Bogdana Kacmajora kilka lat.

Choć twórcy nie rekonstruują wydarzeń wprost, bardzo sugestywnie pokazują techniki manipulacji wykorzystywane przez sekty religijne oraz mechanizmy psychicznego zniewolenia – od pierwszego zauroczenia po całkowitą utratę autonomii. Dodatkowo w obsadzie błyszczą Stanisław Linowski jako Keller oraz Tomasz Kot jako inspirowany Kacmajorem Piotr Wójcik, a serial poraża atmosferą narastającego zagrożenia.

Akcja hitowego serialu Jana Holoubka przenosi widzów do lata 1997 roku i powodzi tysiąclecia. Katastrofa dotknęła m.in. Wrocław i dorzecze Odry, pochłonęła kilkadziesiąt ofiar i doprowadziła do gigantycznych strat materialnych. Twórcy skupiają się na kilku dniach chaosu, decyzji podejmowanych pod presją i napięciach między mieszkańcami, ekspertami a władzą.

Główni bohaterowie są fikcyjni – wśród nich hydrolożka Jaśmina Tremer. Jej postać stanowi kompozycję doświadczeń wielu ekspertów pracujących wówczas przy sztabach kryzysowych. Część wątków (jak słynna historia o krokodylu z ZOO) została dodana jako element miejskiej legendy i zbiorowej paniki.

Jednak tło wydarzeń jest jak najbardziej realne. Serial "Wielka woda" wiernie oddaje atmosferę tamtych dni – strach, bezradność, improwizację i poczucie, że każda decyzja może kosztować czyjeś życie. Autentycznym wydarzeniem była również dramatyczna walka mieszkańców podwrocławskich miejscowości o wały przeciwpowodziowe – strach przed ich wysadzeniem i zalaniem wsi był jak najbardziej realny.

Głośny miniserial – ponownie autorstwa Jana Holoubka – inspirowany jest jedną z największych tragedii morskich w historii Polski: zatonięciem promu MF Jan Heweliusz w styczniu 1993 roku na Bałtyku. W katastrofie zginęło 55 osób, a sprawa przez lata pozostawała przedmiotem sporów, śledztw i wzajemnych oskarżeń, dzieląc opinię publiczną i rodziny ofiar.

Twórcy zdecydowali się na formę fabularyzowaną, jednak wiele kluczowych elementów ma solidne oparcie w faktach. Serial pokazuje rzeczywiste problemy techniczne jednostki, kontrowersyjny remont oraz wieloletnią walkę rodzin ofiar o oczyszczenie kapitana z zarzutów – batalię, która ciągnęła się latami i stała się symbolem nierozliczonych zaniedbań systemowych.

Jednocześnie "Heweliusz" wprowadza wątki i postacie stworzone na potrzeby serialu – tylko dwie główne postacie zachowały swoje autentyczne imiona i nazwiska: kapitan Andrzej Ułasiewicz i jego żona Jolanta. Część bohaterów to synteza losów kilku realnych osób, a wątek śledztwa został celowo rozbudowany, by lepiej oddać emocjonalny ciężar tej historii.

Warto pamiętać, że serial Holoubka – jeden z największych polskich hitów Netfliksa – nie rekonstruuje katastrofy minuta po minucie. Zamiast tego skupia się na jej długofalowych skutkach i stawia bolesne pytania o odpowiedzialność państwa wobec obywateli.