Pellet ma nową konkurencję. O połowę tańszą, ale tylko dla wybranych

Sytuacja na rynku opału nie jest zbyt optymistyczna. Jak podaje portal Top Agrar, za paletę pelletu (975 kg) trzeba dziś dać od 1800 do nawet 2400 zł. Producenci tłumaczą te podwyżki brakiem surowca i gigantycznym popytem. Właściciele kotłów na biomasę ratują się jak mogą. Przerabialiśmy już palenie łuską słonecznika, która stała się hitem w Polsce, a teraz przyszedł czas na suszone pestki.

Kupowanie pestek to czysta zgadywanka. Serwis muratordom.pl w lutym 2026 r. szacował ich koszt na 400–1000 zł za tonę. Z kolei deccoria.pl rok wcześniej pisała o 700–1000 zł. Najtaniej było według portalu ogrodowyporadnik.pl w grudniu 2025 r., padały kwoty rzędu 400–600 zł, a dogadując się bezpośrednio z lokalną przetwórnią owoców, można było zejść nawet do... 350–450 zł.

GazetaPrawna.pl tłumaczy to tym, że jednej ogólnopolskiej ceny po prostu nie ma. Dlaczego? Bo rynek tego surowca pozostaje nieustandaryzowany. Mówiąc prościej: nie ma tu żadnych giełdowych notowań ani oficjalnych cenników, dzięki którym można prowadzić głębsze analizy i prognozy. Kupuje się głównie z prywatnych ogłoszeń, wprost od rolnika.

Pod względem energetycznym pestka to jednak prawdziwa "bomba". Badania dr. Wojciecha Rzeźnika z 2016 r. (dla "Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering") pokazały, że wartość opałowa rozdrobnionych pestek wynosi 19,2 MJ/kg (megadżuli na kilogram, czyli ile ciepła uzyskasz z danej porcji paliwa).

Zespół Magdaleny Dołżyńskiej z Politechniki Białostockiej wykręcił jeszcze lepszy wynik: 20,6 MJ/kg dla wysuszonej pestki. Dla porównania, certyfikowany pellet najwyższej klasy (ENplus A1) musi mieć zaledwie 16,5 MJ/kg. Pestka bije go więc na głowę i dorównuje drewnu, które ma 15-20 MJ/kg w zależności od gatunku.

Główny Urząd Statystyczny ostudza jednak nadzieje. Tegoroczne zbiory wiśni szacuje na zaledwie 125,8 tys. ton. To spadek o blisko 11 proc. w stosunku do zeszłego roku. Winowajców znamy wszyscy z prognoz pogody: to wiosenne przymrozki, susza i mordercze upały w czerwcu.

Według badaczy z Politechniki Białostockiej około 70 proc. zebranych owoców trafia do przetwórni, a sama pestka to zaledwie od 8 do 15 proc. masy wiśni. Jeśli to przeliczymy, okazuje się, że na całą Polskę przypada w tym roku raptem od 7 do 13 tysięcy ton pestek. Przeciętny dom zużywa zimą około 4 ton opału, co oznacza, że tej owocowej alternatywy wystarczy ledwie dla 2–3 tysięcy gospodarstw.

Skalę problemu z dostępnością świetnie obrazuje jeszcze jedna statystyka. Wojciech Rzeźnik wyliczył w tym samym badaniu, że gdybyśmy zebrali i spalili co do jednej pestki ze wszystkich krajowych wiśni, uzyskalibyśmy raptem 0,42 proc. ciepła produkowanego w Polsce z odnawialnych źródeł (według danych za 2013 r.). Nie jest to więc rewolucja, ale pewna nisza.

Jeśli myślisz, że po prostu wrzucisz pestki do zwykłego pieca, to musisz uważać. "Palenisko na węgiel zazwyczaj nie nadaje się do spalania biomasy, która pali się bardzo szybko i daje wysoki, świecący płomień – zupełnie jak drobno porąbane drewno na ognisko" – tłumaczył serwisowi INNPoland Bernard Swoczyna, główny ekspert ds. energetyki z Fundacji Instrat.

Do pestek potrzebujesz odpowiednio dostosowanego kotła. Naukowcy z Białegostoku przetestowali to w praktyce, w typowym domowym kotle (moc 25 kW) z podajnikiem retortowym (czyli z popularnym "ślimakiem", który automatycznie dawkuje opał do komory).

Wyniki testów pokazały też kolejny minus: dla środowiska. Pestki wsypane luzem, prosto z zakładu, wygenerowały potężne emisje: 745,91 mg/Nm³ tlenku węgla (czyli śmiertelnie niebezpiecznego czadu, a limit ekoprojektu to 500) oraz 356,44 mg/Nm³ tlenku azotu (przy normie 200). Próbowano ratować sytuację, tworząc z pestek granulat z dodatkiem otrąb żytnich. Obniżyło to obie wartości, ale tlenek azotu wciąż przekraczał normy.

Do tego dochodzi problem popiołu. Spalając pestki, otrzymujesz 1,40 proc. popiołu w suchej masie. To dwa razy więcej brudu do sprzątania z pieca, niż dopuszcza rygorystyczna norma dla dobrego pelletu (ENplus A1).

Portal Spożywczy przestrzega dodatkowo przed wysypywaniem takich resztek na trawnik lub do ogrodu jako formy nawozu. Skład chemiczny tego popiołu zależy od samego surowca, ewentualnych zanieczyszczeń z przetwórni i sposobu palenia w piecu. Bez odpowiednich badań nie ma co ryzykować.

Ogrzewanie domu pestkami wiśni wygląda na papierze niezwykle kusząco, zwłaszcza w obliczu zimy i bardzo prawdopodobnych braków nawet szalenie drogiego pelletu. W rzeczywistości to opcja zarezerwowana dla kogoś, kto po pierwsze: dysponuje przystosowanym do tego kotłem i ma przetwórnię owoców za płotem lub własny, duży sad z wiśniami.