Alert RCB nic ci nie mówi. Darmowa apka pokazuje, co dokładnie dzieje się na niebie

Od ponad tygodnia wojsko niemal codziennie podrywa samoloty, a mieszkańcy wschodniej Polski dostają alerty RCB i słyszą wycie syren. Armia reaguje na rosyjskie naloty dronowe na Ukrainę, które toczą się tuż przy naszej granicy.

Dziś rano wojsko poderwało myśliwce po rosyjskich uderzeniach po raz kolejny, a na Lubelszczyźnie i Podkarpaciu alerty RCB przychodzą co noc od kilku dni. Wielu mieszkańców nie wie jednak, czy zagrożenie jest na tyle duże, żeby schodzić do piwnicy.

Strażnik to darmowa mapa zagrożeń z powietrza dla Polski. Działa w przeglądarce na stronie straznik.eu, więc otworzysz ją także na komputerze, oraz jako aplikacja na Androida. Nie wymaga zakładania konta i nie ma reklam.

Aplikacji nie ma póki co w sklepie Google Play. Plik instalacyjny pobiera się ze strony projektu, a telefon poprosi o zgodę na instalowanie programów z nieznanego źródła. Autor w instrukcji radzi, by po instalacji tę zgodę wyłączyć, a na iPhonie powiadomienia zadziałają tylko po dodaniu strony do ekranu początkowego. Jeśli nie chcemy instalować apki, pozostaje nam strona internetowa.

Za projektem stoi twórca podpisujący się pseudonimem cukierrro, który cały kod udostępnia na GitHubie. Sam zastrzega, że Strażnik nie jest oficjalnym systemem ostrzegania i nie zastępuje syren, Alertu RCB ani Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO). "Ta aplikacja ma dać ci dodatkowy, wcześniejszy sygnał, nic więcej" – pisze autor na stronie Strażnika.

Strażnik sam niczego nie namierza. Zbiera publicznie dostępne informacje z całego naszego regionu Europy i układa je w jedną ocenę sytuacji. Korzysta z takich źródeł:

Każdy sygnał dostaje punkty, sumowane dla województw z ostatnich 60 minut. Od 2 pkt region robi się żółty i przychodzi powiadomienie, od 4 pkt czerwony, a telefon włącza syrenę. Sam artykuł w serwisie albo nowa strefa nie podniosą poziomu, potrzebne jest potwierdzenie z kilku różnych źródeł.

Na mapie widać ikony obiektów nad Ukrainą z ich typem, kursem i marginesem błędu pozycji. Przy części z nich aplikacja szacuje czas dolotu do granicy i do twojego województwa. Przelicza to w przybliżeniu.

130 km to ok. 10 minut dla rakiety manewrującej i ok. 45 minut dla drona. Do tego dochodzi historia z 12 godzin, lista wojskowych samolotów z rosyjską lub białoruską rejestracją oraz zapis do 8 "Moich miejsc", np. domu i pracy.

Poniższy zrzut ekranu zrobiłem po 12:00. Wydaje się to skomplikowane, ale nie jest (w aplikacji i na stronie można też włączyć legendę z wyjaśnieniem ikon). Kolory województw pokazują poziom zagrożenia: granatowy to spokojnie, poniżej 2 pkt, żółty od 2 pkt to podwyższona uwaga, a czerwony od 4 pkt to wysoki priorytet.

Żółte wielokąty nad Polską to aktywne strefy PAŻP, czyli zamknięcia nieba przez wojsko, same w sobie nie oznaczają zagrożenia. Niebieskie samoloty to jawny ruch lotnictwa wojskowego z danych ADS-B, a pomarańczowe kółka nad Ukrainą to obiekty z NEPTUN-a, przy których liczba w minutach pokazuje szacowany czas dolotu do granicy.

Alert RCB ma swoje słabości. Najmniejszym obszarem, na który można go wysłać, jest powiat. Z kolei 10 września, kiedy 2 polskie regiony dostały już alerty, RCB w komunikacie przyznało, że przerwało wysyłkę w trakcie, bo zagrożenie ustało, przez co część osób dostała tylko... odwołanie alertu.

Bogdan Stech ze Spider's Web opisał Strażnika jako przykład cywilnego OSINT-u. To tzw. biały wywiad, czyli analiza informacji dostępnych dla każdego. Zwraca uwagę, że SMS mówi niewiele.

"Problem polega na tym, że SMS jest bardzo dobrym narzędziem ostrzegawczym, ale kiepskim narzędziem do odpowiadania na pytanie: Co dokładnie dzieje się teraz na niebie?" – napisał w Spider's Web.

Plusem takich map jest to, że widać, z czego wynika dany alarm i jak zmieniała się sytuacja. Minusy są jednak poważne. To nie jest wojskowy system dowodzenia, dron może zawrócić albo zostać zestrzelony, a publiczne dane bywają spóźnione. Strażnik nie widzi obiektów nad Białorusią i Kaliningradem, więc przed rakietami balistycznymi nie ostrzeże z wyprzedzeniem, bo lecą kilka minut.

Najrozsądniej traktować Strażnika jako dodatek. Alert RCB i syreny mówią, że trzeba zachować czujność, a oficjalne komunikaty w mediach podpowiadają, co robić w danej sytuacji. Jeśli przyjdzie SMS o zagrożeniu w Polsce, bezwzględnie się do niego stosuj się do niego, a dopiero później zajrzyj na mapkę zagrożeń.