pieniądze
Zero procent inflacji w październiku. Bruksela ostrzega: to cisza przed burzą Fot. Michal Jarmoluk / Pixabay

W październiku inflacja w Polsce wyhamowała do 3,7 procent, a w ujęciu miesięcznym ceny w ogóle nie drgnęły. Europejscy ekonomiści nie pozostawiają złudzeń: w przyszłym roku odmrożenie rachunków za prąd i gaz znów podbije inflację, wzrost gospodarczy wyraźnie wyhamuje, a dług publiczny przebije psychologiczną barierę 70 proc. PKB.

REKLAMA

Zero procent – dokładnie tyle wyniósł wzrost cen w Polsce między wrześniem a październikiem według unijnej miary HICP. Radość nie potrwa jednak długo. Najnowsza prognoza Komisji Europejskiej kreśli scenariusz na kolejne dwa lata: czeka nas spadek dynamiki PKB z 3,5 do 2,7 procent, odmrożenie taryf za prąd i gaz oraz rekordowy deficyt budżetowy. Zobacz, co dokładnie mówią liczby z Brukseli.

Czym jest HICP i czym różni się od inflacji CPI podawanej przez GUS

Warto wiedzieć, że Eurostat nie posługuje się krajowym wskaźnikiem CPI (tym, który co miesiąc podaje GUS na podstawie koszyka zakupowego typowej polskiej rodziny), lecz miarą HICP – czyli Zharmonizowanym Wskaźnikiem Cen Konsumpcyjnych. To unijny wspólny mianownik, w którym oprócz wydatków gospodarstw domowych uwzględnia się też szersze dane z tzw. rachunków narodowych, w tym wydatki cudzoziemców w Polsce.

Dzięki temu wskaźnikowi Bruksela może sprawiedliwie porównać drożyznę w Warszawie, Berlinie i Madrycie oraz ocenić, czy dany kraj utrzymuje stabilność cen wymaganą przez Traktat z Maastricht.

Październikowe wyhamowanie cen to jednak tylko pojedyncza klatka z filmu. Opublikowana dzień wcześniej pełna prognoza gospodarcza Eurostatu na lata 2026–2028 pokazuje, że obecny spokój jest w dużej mierze kupiony na kredyt – i już w przyszłym roku przyjdzie nam za niego zapłacić.

Inflacja w Polsce znów podniesie głowę. Efekt odmrożonych rachunków

W całym 2026 roku średnioroczna inflacja w Polsce wyniesie bardzo przyzwoite 3,3 proc. Skąd ten wynik, skoro na światowych rynkach surowce energetyczne wcale nie potaniały? Odpowiedź jest prosta: zadziałał państwowy parasol ochronny. Regulowane przez państwo taryfy na prąd i gaz dla gospodarstw domowych oraz tymczasowe obniżki podatków paliwowych skutecznie zamortyzowały szok cenowy.

Problem polega na tym, że tarcze nie są wieczne. Eurostat zakłada, że w 2027 roku programy osłonowe wygasną, a taryfy za energię elektryczną i gaz pójdą w górę. Efekt będzie natychmiastowy: średnioroczna inflacja skoczy do 4,4 proc. Widać to już w NBP, gdzie Glapiński jest spokojny o grudzień, ale nie o styczeń, gdy dynamika cen może ponownie wzrosnąć. Co istotne, tzw. inflacja bazowa (czyli po odliczeniu cen żywności i energii) pozostanie przez cały czas na stabilnym poziomie około 3 proc. – głównie dlatego, że usługi wciąż drożeją przez rosnące koszty pracy.

W 2028 roku tempo wzrostu cen ma lekko wyhamować do 3,9 proc., ale znów dostaniemy cios ze strony rachunków – tym razem za sprawą wejścia w życie nowego unijnego systemu handlu emisjami ETS2, który doliczy opłaty klimatyczne do ogrzewania budynków paliwami kopalnymi i paliw transportowych. Z analiz wynika, że ten nowy podatek uderzy najbardziej w Polaków.

PKB Polski zwalnia. Mniej inwestycji i ostrożniejsze zakupy

W 2026 roku polska gospodarka jest jednym z prymusów regionu – nasze PKB urośnie o solidne 3,5 proc. Ten wynik napędzają przede wszystkim nasze portfele (rosnące realne dochody sprawiają, że chętniej wydajemy pieniądze w sklepach), napływ funduszy unijnych, ożywienie w budownictwie oraz dobry eksport w pierwszej połowie roku.

W latach 2027 i 2028 silnik wyraźnie jednak zwolni – wzrost PKB wyhamuje do 2,7 proc. rocznie.

Złożą się na to dwa zjawiska. Pierwsze z nich to zadyszka konsumentów. Wyższa inflacja w 2027 roku zje część naszych podwyżek, pogorszą się nastroje konsumenckie, a ludzie zaczną ostrożniej oglądać każdą złotówkę. W 2028 roku zakupy Polaków nadal będą ciągnąć gospodarkę, ale głównie dlatego, że zaczniemy przejadać zgromadzone wcześniej oszczędności (spadnie stopa oszczędności).

Druga sprawa to słabszy impuls inwestycyjny. Wygasanie części projektów finansowanych ze środków publicznych sprawi, że inwestycje przestaną tak mocno dokładać się do wzrostu PKB.

Rynek pracy jak skała, ale podwyżki będą skromniejsze

Najbardziej stabilnym punktem polskiej gospodarki pozostaje rynek pracy. Mimo wyzwań demograficznych – starzenia się społeczeństwa i kurczącej się liczby rąk do pracy – stopa bezrobocia utrzyma się na rekordowo niskim poziomie 3,1 proc. w latach 2026–2027 i spadnie do 3,0 proc. w 2028 roku. Lukę po Polakach odchodzących na emeryturę nadal będą częściowo wypełniać pracownicy z zagranicy.

Pracownicy muszą jednak oswoić się z myślą, że czas dwucyfrowych podwyżek minął bezpowrotnie. Według Eurostatu tempo wzrostu nominalnych wynagrodzeń będzie stopniowo słabnąć – z 6,7 proc. w 2026 roku do 6,3 proc. w 2028 roku. To bezpośredni skutek bardziej powściągliwych podwyżek płacy minimalnej (już wiadomo, że najniższa krajowa wzrośnie od stycznia 2027 skromniej niż w poprzednich latach) oraz wolniejszego wzrostu pensji w sferze budżetowej.

Rekordowe zbrojenia i dziura w kasie państwa. Dług przekroczy 73 proc. PKB

Najbardziej alarmująca część raportu dotyczy finansów publicznych. Przez całe prognozowane trzy lata deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się powyżej 7 proc. PKB (-7,1 proc. w 2026 i 2027 roku oraz -7,2 proc. w 2028 roku). W unijnej skali to najwyższy wynik, oznaczający, że państwo wydaje znacznie więcej, niż zbiera z podatków. Już wiosną pisano, że Polska jest w ogonie Europy przez deficyt i ustępuje tylko Rumunii.

Skąd tak głęboka dziura budżetowa? Po stronie wydatków rachunek windują trzy potężne pozycje: rekordowe wydatki na obronność i zakupy uzbrojenia, wysokie świadczenia społeczne oraz lawinowo rosnące koszty obsługi samego długu (odsetki od pożyczonych miliardów). Po stronie dochodów kasę uszczupliły m.in. cięcia podatków paliwowych (kosztujące budżet ok. 0,3 proc. PKB), a planowane przez rząd podwyżki akcyzy czy zmiany w podatku CIT w 2027 roku obarczone są dużym ryzykiem politycznym i legislacyjnym.

Konsekwencją życia na kredyt jest gwałtowny skok zadłużenia kraju. Jeszcze w 2025 roku polski dług publiczny wynosił 59,6 proc. PKB (mieszcząc się poniżej unijnego limitu 60 proc.). Według wyliczeń Eurostatu w 2026 roku wzrośnie do 67,7 proc., w 2027 roku przebije barierę 70 proc. (70,1 proc.), a w 2028 roku osiągnie aż 73,5 proc. PKB – napędzany m.in. zaliczkami i przedpłatami na zagraniczny sprzęt wojskowy.

Według ministerstwa finansów, prognoza nie uwzględniła jednak m.in. opublikowanych ostatnio informacji o wyższych dochodach podatkowych, które powinny przełożyć się na niższy deficyt sektora w 2026 r.

Najbliższe dwa lata upłyną więc w polskiej gospodarce pod znakiem twardego lądowania po okresie osłonowych ulg. Sklepowe półki przestaną straszyć cotygodniowymi podwyżkami jak przed kilkoma laty, ale ciężar kosztów – zarówno odmrożonej energii, jak i gigantycznych wydatków na bezpieczeństwo państwa – coraz wyraźniej zacznie przesuwać się w stronę domowych rachunków i budżetowej dyscypliny.