Trump, Putin i Xi w Shenzen
Trump, Putin i Xi dali niezły pokaz w Shenzen Fot. Screen/YouTube/Akipress.news

Takiego wydarzenia w historii jeszcze nie było. Pierwszy raz przy jednym stole usiedli przywódcy USA, Rosji i Chin, a szczyt z ich udziałem już wiele dni wcześniej okrzyknięto nową Jałtą albo Jałtą 2.0. Świat z niepokojem czekał na to, co wydarzy się w chińskim Shenzen. Co z niego wynika? Bo takiego poklepywania po plecach i słów o przyjaźni, jakie padły, chyba niewielu się spodziewało. – Tworzymy tu historię – ogłosił Donald Trump.

REKLAMA

Okrągły drewniany stół i ich trzech – po lewej Władimir Putin, naprzeciwko Donald Trump i w środku Xi Jinping. Tak świat zapamięta obrazki z historycznego, trójstronnego spotkania między przywódcami Rosji, USA i Chin, które odbyło się 19 listopada w chińskim Shenzen w kuluarach szczytu Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC).

Do historii przejdą też inne zdjęcia i gesty – jak Trump wyciąga rękę do Putina, chwyta go za ramię, obaj ściskają się i uśmiechają. – Mamy wspaniałe relacje od wielu lat. Znamy się od dawna. Myślę, że wiele wspaniałych rzeczy może z tego wyniknąć, a przynajmniej coś się zacznie – usłyszał świat. Podczas dwustronnego spotkania z Putinem Trump posunął się jeszcze dalej.

– Kim on jest? To mój przyjaciel – pokazał na niego palcem.

Ci, co zostali na Kremlu, musieli otwierać szampana. Druga część demokratycznego świata wolałaby nigdy tego nie usłyszeć. Padły słowa, które zelektryzowały świat. "Boże, chroń nas przed takimi przyjaciółmi" – zareagował na X Donald Tusk. Wpis zamieścił w języku angielskim.

Tymczasem Trump kadził jeszcze Putinowi: – Dobrze cię widzieć. To zaszczyt być z Władimirem.

A do Xi zwracał się: "panie prezydencie".

Xi powitał Trumpa na lotnisku, a Putina nie. Internet ocenia zachowanie przywódcy Chin

Z drugiej strony zachowanie przywódcy Chin wobec Putina można było odebrać odwrotnie. Tu – jak oceniali komentatorzy – pozornie drobne, dyplomatyczne gesty, mogły mówić więcej niż milion słów. Wielu oceniło je jednoznaczanie – Xi pokazał Putinowi miejsce w szeregu.

Wytknięto, że Trumpa na lotnisku osobiście powitał Xi Jinping – czekał na niego tuż przy schodach Air Force One i według mediów był to pierwszy przypadek od objęcia przez niego prezydentury w 2013 roku, gdy osobiście w taki sposób witał zagranicznego przywódcę.

Putina zaś powitał urzędnik Cai Qi, członek Politbiura Komunistycznej Partii Chin, piąta najważniejsza osoba w chińskiej hierarchii partyjnej.

Obserwatorzy wychwycili też, że gdy Trump wchodził na salę, gdzie odbywał się szczyt APEC, odegrano hymn USA, a gdy wchodził Putin – fragment "Dziadka do orzechów".

Wreszcie wspólne zdjęcie przed rozpoczęciem szczytu APEC wywołało lawinę komentarzy – gdy Xi Jinping ustawił się obok Trumpa, a Putinowi wskazał dalsze miejsce, za swoją żoną.

Na końcowym zdjęciu stoją już jednak obok siebie. A po zakończonym szczycie Xi odprowadził Putina do samochodu. – Nikt nie spodziewał się, że wszystko pójdzie tak dobrze – usłyszał od niego.

Szczyt w Shenzen okrzyknięto wcześniej Jałtą 2.0. Co tam się wydarzyło?

Przypomnijmy. Szczyt w Shenzen był wydarzeniem bez precedensu. Nigdy wcześniej nie doszło do oficjalanie zorganizowanego spotkania przywódców USA, Rosji i Chin. Niepokój z powodu tego spotkania przetaczał się przez międzynarodową opinię publiczną już od ponad miesiąca, gdy tylko pojawiły się pierwsze pogłoski. Aluzji do konferencji jałtańskiej z 1945 roku, gdy przywódcy Związku Radzieckiego, Stanów Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii omawiali porządek powojenny w Europie, było mnóstwo.

Czy trzy mocarstwa nuklearne będą negocjować przyszłość Ukrainy i bezpieczeństwo Europy ponad głowami jej przywódców? – pytano. Obawy były w Europie Środkowo-Wschodniej, ale też w Japonii i na Tajwanie. Wielu komentatorów od początku tonowało jednak emocje, że żadnej nowej Jałty w Shenzen nie będzie. – Nie bałbym się Jałty 2.0 – uspokajał dr Aleksander Olech, redaktor naczelny Defence24.com, w "Rozmowie naTemat".

Co wydarzyło się podczas tego trójstronnego spotkania? Rozmowy rozpoczęły się z 2-godzinnym opóźnieniem i trwały około 90 minut. A do opinii publicznej dotarły przede wszystkim górnolotne, pełne hipokryzji hasła o szacunku i o tym, że cała trójka powinna wspólnie działać i dawać przykład. Że jako światowe mocarstwa są odpowiedzialne za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa. I że "mogą wnieść istotny wkład w umocnienie globalnego bezpieczeństwa".

Trump, Putin i Xi – deklaracje o tworzeniu historii i wspólnej odpowiedzialności

– Chiny, Rosja i USA powinny dawać przykład we współpracy w stawianiu czoła globalnym wyzwaniom, wspólnie utrzymywaniu pokoju i stabilności na świecie oraz wnoszenia większego wkładu w postęp ludzkości – przemówił przywódca Chin. Szczyt nazwał wydarzeniem o przełomowym znaczeniu.

Trump ogłosił, że tworzą historię. I oświadczył, że jako prezydenci trzech największych państw świata mają "szczególną odpowiedzialność za utrzymanie otwartego, pełnego szacunku i owocnego dialogu na tematy dotyczące nie tylko naszych obywateli, ale całej planety".

Putin posiłkował się zaś II wojną światową. Stwierdził, że cała trójka należy do ​​zwycięskich mocarstw i ponosi wspólną odpowiedzialność za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.

– Jestem przekonany, że Rosja, Chiny i Stany Zjednoczone – nasze narody – mogą wnieść istotny wkład w umocnienie globalnego bezpieczeństwa i stabilności, pod warunkiem że będą współpracować w sposób konstruktywny, jak równorzędni partnerzy, kierując się wzajemnym szacunkiem i dążąc do zachowania równowagi interesów – padło z jego ust.

Dalsza część artykułu poniżej.

Oświadczenie przywódów USA, Rosji i Chin po szczycie w Shenzen

Nie było żadnych wypowiedzi dla mediów. Na koniec Trump, Putin i Xi wydali tylko wspólne oświadczenie, które opublikowała agencja Xinhua. Cytujemy je za Onetem. Zaczyna się od słów:

"Przywódcy trzech państw przeprowadzili dogłębną wymianę poglądów na temat aktualnej sytuacji międzynarodowej i zobowiązali się do utrzymania stabilności strategicznej oraz bezpieczeństwa międzynarodowego".

Deklaracja liczy 4 punkty:

  1. Chiny, Rosja i Stany Zjednoczone, jako stali członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ, są zaangażowane w promowanie reform ONZ, aby organizacja ta mogła skuteczniej reagować na globalne wyzwania oraz wypełniać swoją podstawową misję polegającą na utrzymaniu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.
  2. Trzy kraje planują zwiększyć produkcję i dostawy rafinowanych produktów naftowych z korzyścią dla wszystkich krajów świata.Trzy kraje potwierdziły znaczenie stabilnego przepływu energii.
  3. Głowy państw trzech krajów uznały, że zasada zgody państw oraz poszanowanie immunitetu urzędników państwowych mają kluczowe znaczenie i zgodnie stwierdziły, że Międzynarodowy Trybunał Karny oraz inne podobne instytucje nie mogą nadużywać swojej jurysdykcji.
  4. Głowy państw trzech krajów ponownie podkreśliły, że wojny nuklearnej nie da się wygrać i nie wolno jej prowadzić. Trzy kraje będą prowadzić dialog w sprawie ograniczania ryzyka nuklearnego i zapobiegania rozprzestrzenianiu broni jądrowej.

– Nikt nie wie, co się dalej wydarzy. Tylko Bóg wie – mówił potem Putin podczas konferencji prasowej dla rosyjskich mediów. Wyraźnie zadowolony. Powiedział, że to było historyczne spotkanie i choć nie zawarto porozumienia, otwiera ono "nowy rozdział w historii dyplomacji".

Putin "w doskonałym nastroju". Są reakcje z Polski na "przyjaciela" Trumpa

Do rozmowy Trump-Putin doszło przed trójstronnym spotkaniem. Było to pierwsze ich spotkanie od ubiegłorocznych rozmów na Alasce, które nie doprowadziły do zakończenia wojny w Ukrainie.

Rozmowy miały trwać około 40 minut. Jak podała rosyjska agencja RIANowosti, Putin opuścił miejsce spotkania w "doskonałym nastroju". Według Jurija Uszakowa, jego doradcy, kluczowym tematem rozmów była wojna w Ukrainie. Właśnie wtedy Trump nazwał Putina przyjacielem. Nagrania tego momentu krążą w mediach społecznościowych i wywołują falę komentarzy. "Trump nazywa ich przyjaciółmi, ale oni mają własne plany" – ocenił dziennik "Washington Post".

Spotkały się też z reakcją w Polsce. Zareagował nie tylko Donald Tusk.

– Optyka tego ściskania się z Putinem, nazywania go przyjacielem, wywołuje u nas pewien niepokój – zareagował szef MSZ Radosław Sikorski. W rozmowie z mediami powiedział, że rodzi się pytanie, z kim Trump jest przyjacielem. – Czy z Putinem, czy z naszym prezydentem? No i co ewentualnie zrobi, gdyby przyszło co do czego? Którego przyjaciela wybierze? – zapytał.

Z kolei Marcin Przydacz z Kancelarii Prezydenta ocenił w rozmowie z Programem Trzecim Polskiego Radia, że gest Trumpa był "dyplomatyczną kurtuazją". – Oczywiście, ja nie jestem zwolennikiem tego typu obrazków i spotkań – powiedział.