Nowe banknoty euro po 24 latach. Polka ma być na "dwudziestce", ale jest problem

W styczniu 2025 roku Rada Prezesów EBC zawęziła wybór wzorów do dwóch tematów przewodnich: "Kultura europejska" i "Rzeki i ptaki". 23 lipca tego roku bank pokazał dziesięć projektów, które przeszły do finału, i zaprosił Europejczyków do ich oceny. To pierwsze pełne przeprojektowanie banknotów euro od 2002 roku.

Z komunikatu EBC i odpowiedzi na najczęstsze pytania wynika rzecz, która jest pomijana w większości doniesień medialnych: nikt nie będzie musiał iść do banku i niczego wymieniać. Banknoty ze starej serii zachowają wartość i będą krążyć równolegle z nową.

Nominały zostaną te same: 5, 10, 20, 50, 100 i 200 euro. Banknotu 500 euro w planach nie ma. Bank zapowiada, że najpewniej utrzyma również rozmiary i kolory nominałów, by nie trzeba było przerabiać maszyn liczących gotówkę.

Po co więc nowa seria? EBC tłumaczy, że banki centralne odświeżają banknoty regularnie, żeby wyprzedzać fałszerzy, a nowe zabezpieczenia mają być łatwiejsze do sprawdzenia dla osób niewidomych i słabowidzących.

Sama decyzja o kolejnej serii jest zresztą sygnałem, że koniec ery bezgotówkowej wcale nie jest przesądzony. "Banknoty euro są czymś więcej niż tylko środkiem płatniczym" – powiedziała Christine Lagarde, prezes EBC.

Do konkursu wpłynęło ponad 1200 zgłoszeń od grafików z całej Unii. Do drugiego etapu zaproszono 25 projektantów, a dziesiątkę finalistów wybrało niezależne jury złożone z 21 ekspertów: od projektowania graficznego po historię i neuronaukę, czyli naukę o mózgu.

Pięć propozycji rozwija temat kulturalny, pięć przyrodniczy. W ankiecie oznaczono je wyłącznie literami od A do J, przydzielonymi losowo, żeby oceniający nie sugerowali się narodowością ani renomą autora. Link do ankiety jest tutaj.

Głosować można do 21 września włącznie. Formularz jest anonimowy i dostępny we wszystkich 24 językach urzędowych UE, więc głos z naszego kraju liczy się tak samo, choć nasz kraj do strefy euro nie należy, a spór o Polskę w strefie euro trwa od dawna.

To tylko konsultacja, a nie referendum, bo te same pytania zadaje równolegle reprezentatywnej próbie mieszkańców strefy euro niezależna firma badawcza, a decyzję podejmie Rada Prezesów EBC w końcówce 2026 roku.

A kiedy nowe pieniądze trafią do obiegu? Bank odpowiada ogólnikowo: po wyborze projektu zapadnie decyzja o produkcji i emisji, a potem minie jeszcze kilka lat. Żadnej daty EBC nie podaje.

Na awersie banknotu jest portret noblistki, na rewersie sala lekcyjna z uczniami. Wybór Marii Skłodowskiej-Curie jest wręcz oczywisty nie tylko dla Polaków, bo np. plebiscycie magazynu BBC History okrzyknięto Marię Skłodowską-Curie najbardziej wpływową kobietą w historii.

Mniej oczywisty dla innych jest zapis jej nazwiska. W komunikacie ze stycznia 2025 roku EBC zapisał ją jednak jako "Marie Curie (born Skłodowska)", czyli "urodzona Skłodowska".

Ta forma nie spodobała się w Polsce Minister nauki Marcin Kulasek napisał do prezes EBC list z apelem o pełny polski zapis. W liście cytowanym przez "National Geographic Polska" stwierdził, że trzeba "walczyć o widoczność polskiego wkładu w światowe osiągnięcia naukowe".

Bank ustąpił... po swojemu. Biuro prasowe EBC przekazało PAP, że używa formy "Maria Curie Skłodowska", na którą zdecydowano się "po konsultacjach z różnymi źródłami, w tym z potomkami" noblistki – podaje Bankier.pl.

Noblistka jest na wszystkich pięciu propozycjach kulturalnych, ale tylko na jednej (ostatni projekt w naszej galerii) wzdłuż prawej krawędzi awersu biegnie drobny pionowy napis MARIE CURIE-SKŁODOWSKA. Na czterech pozostałych nazwiska nie ma w ogóle: jest twarz, nominał, flaga UE i skróty nazwy banku.

Nazwisko nie jest więc elementem wspólnym serii, tylko decyzją poszczególnych projektantów. O tym, czy i w jakiej formie nazwiska znajdą się na gotowych banknotach, EBC zdecyduje dopiero po wyborze zwycięskiej propozycji.