Niemcy nas wyprzedzili. Oni już mają tańsze paliwo, u nas prezydent żre się z rządem

Trzymiesięczna obniżka podatku ma obniżyć cenę litra paliwa w Niemczech o blisko 17 centów. Choć kierowcy widzą już pierwsze obniżki na pylonach, automobilklub ADAC bije na alarm, że część ulgi mogą przejąć paliwowi giganci. Dokładnie ten sam spór mieliśmy w Polsce przy projektach ustaw paliwowych.

Niemcy obniżyli podatek energetyczny, co przełożyło się na natychmiastowy spadek cen benzyny i diesla u naszych zachodnich sąsiadów. Benzyna E10 w wielu miejscach spadła poniżej 2 euro za litr. Gdy w Polsce spór o ceny paliw zamienił się w polityczny teatr pełen szantaży, wet i ustawowych przepychanek między premierem Donaldem Tuskiem a prezydentem Karolem Nawrockim, nasi zachodni sąsiedzi postanowili działać bez zwłoki.

Od czwartku, 1 października 2026 roku, w Niemczech weszła w życie druga w tym roku obniżka podatku energetycznego na paliwa. Efekt? Według danych portalu cenowego Tankerkönig, już w ciągu pierwszej godziny od wejścia w życie przepisów (między 23:41 a 0:41) średnie ceny benzyny i diesla w całym kraju spadły o 10 do 11 centów na litrze.

Rząd w Berlinie zdecydował się na uruchomienie trzymiesięcznej tarczy podatkowej w odpowiedzi na wyjątkowo wysokie ceny surowca, wywołane zaostrzającym się konfliktem z Iranem. Wrzesień 2026 roku był dla niemieckich kierowców najdroższym miesiącem w historii tankowania, a drogie paliwo bezpośrednio podbijało wskaźniki inflacji.

Docelowo obniżka podatku energetycznego ma przynieść spadek cen benzyny i oleju napędowego o 16,7 centa (ok. 70-75 groszy) na litrze. Jak podaje niemiecki klub automobilowy ADAC, w wielu rejonach kraju popularna benzyna E10 niemal natychmiast spadła poniżej bariery 2 euro za litr.

Przyczyną były kolejne wstrząsy podażowe. We wrześniu dopiero po dziewięciu dniach przerwy saudyjski ropociąg znów zaczął działać, choć atak dronowy odciął wcześniej około 5 proc. światowej podaży surowca.

Niemiecki ruch, choć dał natychmiastowy oddech kierowcom przy dystrybutorach, ujawnił dokładnie ten sam dylemat, który od tygodni paraliżuje polską debatę polityczną: czy prosta obniżka podatków pośrednich na pewno w całości trafia do kieszeni obywatela?

W Niemczech przepisy obniżające podatek obejmują paliwo w momencie opuszczania rafinerii i magazynów, co oznacza, że stacje benzynowe nie mają formalnego nakazu natychmiastowej obniżki cen detalicznych. Związek branży paliwowo-energetycznej (en2x) zapewnia, że obniżka jest bez zwłoki przekazywana kierowcom.

Automobilklub ADAC podchodzi jednak do sprawy ze sporym dystansem. Ekspert rynku paliw Christian Laberer przestrzega: "Ceny będą spadać stopniowo. Apelujemy o pełne i jak najszybsze przeniesienie obniżki na kierowców, ale istnieje obawa, że część ulgi podatkowej utknie w marżach i nie dotrze do portfeli".

Polska próbowała rozwiązać ten problem administracyjnie. W ramach programu CPN wyznaczano nowe maksymalne ceny paliw, zamrażając marżę stacji na poziomie 30 groszy i grożąc karą do miliona złotych za przekroczenie limitu.

Krytycy niemieckiego rozwiązania wskazują również, że proste cięcie podatków generuje dziurę w dochodach państwa i nie zachęca do oszczędzania paliwa w czasach kryzysu. Zwolennicy ripostują krótko: w warunkach drożyzny nie ma szybszej i bardziej bezpośredniej metody na wsparcie obywateli.

Porównanie sytuacji w Niemczech z polską debatą budżetową pokazuje różnicę w podejściu do zarządzania gospodarką. W wariancie niemieckim ścięcie podatku energetycznego daje natychmiastowy efekt psychologiczny na stacji. Kierowca widzi spadek ceny w kilka godzin po północy. Ceną za to jest jednak ubytek w dochodach budżetowych oraz ryzyko, że część ulgi zjedzą marże koncernów.

W Polsce mamy dwa projekty. Premier Donald Tusk proponuje opodatkowanie nadzwyczajnych marż rafinerii (60 proc. podatku od nadzwyczajnych zysków) i sfinansowanie z tych środków obniżki akcyzy dla kierowców. Rząd chce mieć pewność, że obniżkę zapłacą giganci naftowi ze swoich zysków, a nie budżet państwa. Przekonując, że podatek od nadzwyczajnych zysków Orlenu sfinansuje tańszą benzynę, premier zapowiadał efekty jeszcze przed świętami.

Z kolei projekt Karola Nawrockiego zakłada usunięcie podatku detalicznego i cięcie akcyzy, ale – podobnie jak w Niemczech – wycina z budżetu państwa niemal 3 miliardy złotych bez podania źródła ich pokrycia. Nasze porównanie obu ustaw, czyli 60 proc. podatku od gigantów kontra 3 mld dziury w budżecie, wypadło jednoznacznie na korzyść wariantu rządowego.

Minister finansów stawia sprawę podobnie. Mówiąc, że "niskie podatki, wielkie wydatki i mały deficyt – to tak nie działa", zarzucił Pałacowi proponowanie rozwiązań bez pokrycia.

Polscy kierowcy skutki tego klinczu odczuwają od lipca. Po wygaśnięciu pierwszej odsłony tarczy ceny paliw poszły w kosmos, a analitycy ostrzegali, że bez wsparcia nie każdego będzie stać na używanie auta.

Niemiecki przykład z 1 października pokazuje jedno: obniżka podatków działa natychmiastowo. Jeśli Polska chce uniknąć długotrwałego paraliżu, politycy w Warszawie muszą przestać traktować ceny paliw jako poligon wyborczy. Niemcy udowadniają, że w kryzysie liczy się czas reakcji, a spór o to, czy ulgę sfinansują marże koncernów, czy budżet państwa, trzeba rozstrzygać przy kalkulatorze, a nie na konferencjach prasowych.