W 2027 płacisz gotówką z limitem. Od 3 tys. euro sprzedawca zajrzy ci w dowód

Zakup auta u dealera, opłata za materiały budowlane czy zakupy luksusowe – od 10 lipca 2027 roku przy kwotach powyżej 10 tysięcy euro obowiązkowy będzie przelew bankowy lub karta. Przedstawiamy praktyczny przewodnik po nadchodzących zmianach prawnych, zasadach sumowania transakcji oraz wyjątkach przewidzianych dla prywatnej sprzedaży.

Do tej pory polscy konsumenci mogli płacić gotówką bez uregulowanych wprost ustawowych limitów. Unijne rozporządzenie w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML) drastycznie to zmieni. Oprócz ogólnego limitu 10 tysięcy euro, wprowadzono również próg 3 tysięcy euro, od którego obowiązkowe stanie się legitymowanie klienta.

Unia Europejska przyjęła pakiet przepisów nakierowany na przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tzw. pakiet AML). Jednym z jego kluczowych elementów jest wprowadzenie ogólnounijnego limitu płatności gotówkowych w wysokości 10 000 euro (lub równowartości tej kwoty w walutach narodowych, np. w złotych).

Nowe regulacje ujednolicają zasady obrotu gotówkowego na terenie całej UE i wprowadzają istotne obowiązki weryfikacyjne dla sprzedawców.

Limit dotyczy transakcji handlowych dokonywanych pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą (B2C) oraz rozliczeń pomiędzy przedsiębiorcami (B2B).

W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący handel towarami lub świadczący usługi nie będzie mógł przyjąć ani dokonać płatności w gotówce, jeśli wartość transakcji wyniesie 10 000 euro lub więcej.

Zakaz obejmuje m.in.:

Branża jubilerska i inwestycyjna alarmuje od miesięcy. Jak pisaliśmy, jeśli chcesz kupić złoto anonimowo, masz czas tylko do lipca 2027 roku – przy obecnej cenie uncji przekraczającej 17 tys. zł zakup nawet jednej monety bulionowej automatycznie przebije próg 3000 euro.

Szersze konsekwencje tych przepisów opisywano też wcześniej: UE wprowadza nowe limity gotówkowe, a Polacy będą musieli zmienić finansowe nawyki przy wszystkich większych zakupach.

Nowe przepisy precyzyjnie blokują próbę omijania limitu poprzez rozbijanie jednej transakcji na mniejsze kwoty.

Limit 10 000 euro stosuje się do pojedynczej operacji oraz do kilku operacji powiązanych ze sobą. Jeśli łączna wartość umowy wynosi np. 15 000 euro, płatność nie może zostać podzielona na dwie raty gotówkowe po 7 500 euro. Całość nadwyżki (lub cała transakcja, w zależności od konstrukcji umowy) musi zostać rozliczona bezgotówkowo (przelewem, kartą lub poprzez instrument płatniczy).

Osobnym instrumentem kontrolnym jest próg 3 000 euro dotyczący tzw. transakcji sporadycznych realizowanych w gotówce.

Przy płatności gotówką wynoszącej od 3 000 euro do 9 999 euro podmioty zobowiązane (m.in. banki, pośrednicy nieruchomości, sprzedawcy towarów luksusowych) mają ustawowy obowiązek ustalenia i zweryfikowania tożsamości klienta (procedura legitymowania / KYC).

Podmioty objęte obowiązkiem weryfikacji przy transakcjach od 3 000 EUR:

Przepisy AML to bezpośrednia odpowiedź na mechanizmy, które w Polsce znamy z głośnych śledztw. Wystarczy przypomnieć, jak Zondacrypto i tajemnice Krala obnażyły lukę nadzorczą – giełda przez lata działała mimo wpisu na listę ostrzeżeń KNF, a klienci stracili setki milionów złotych.

Mechanizm spółek-słupów i fikcyjnych podmiotów działa też poza rynkiem finansowym. Jak opisywaliśmy, tysiące włoskich aut jeździ dziś na polskich tablicach właśnie dzięki firmom zarejestrowanym pod fikcyjnymi adresami.

Unijny limit nie ma charakteru bezwzględnego i przewiduje konkretne wyłączenia:

Wpłata gotówkowa do banku przekraczająca limity kontrolne podlega jednak standardowym procedurom raportowania do jednostek analityki finansowej (w Polsce: GIIF – Główny Inspektor Informacji Finansowej).

Warto przy tym pamiętać, że systemy bankowe analizują dziś transakcje automatycznie. Zrobiłeś przelew i cisza, ale system już wie – nawet rutynowe operacje bywają typowane do dalszej weryfikacji.

Stan prawny w Polsce różni się w zależności od typu relacji rynkowej. Dla relacji B2B (firma-firma) w Polsce nadal obowiązuje krajowy limit 15 000 zł brutto. Ponieważ prawo unijne pozwala państwom na stosowanie niższych progów, polski limit 15 000 zł dla przedsiębiorców pozostanie w mocy i nie zostanie automatycznie podniesiony do 10 000 euro.

A dla relacji B2C (konsument-firma)? Obecnie w Polsce konsument może zapłacić firmie dowolną kwotę w gotówce. Od 10 lipca 2027 r. wchodzi w życie unijny sufit 10 000 euro (chyba że polski ustawodawca zdecyduje się wcześniej wprowadzić jeszcze niższy próg dla konsumentów).

Rozporządzenie weszło w życie 9 lipca 2024 r., jednak ustawodawca unijny przewidział trzyletni okres przejściowy dla rynku.

Obowiązek stosowania limitu 10 000 euro oraz procedur weryfikacyjnych wchodzi w życie 10 lipca 2027 roku. Do tego czasu transakcje konsumenckie w Polsce odbywają się na starych zasadach.