PSZOK, śmieci, kontener
PSZOK-i wiążą się ze sporymi kosztami dla gmin. Fot. shutterstock

Choć każda gmina ma obowiązek prowadzić Punkt Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych (PSZOK), w praktyce nie wszystkie samorządy wywiązują się z tego zadania. Ci, którzy zajmują się odbiorem śmieci, wskazują na kilka przyczyn takiego stanu rzeczy – jedną z kluczowych są finanse.

REKLAMA

PSZOK, czyli Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych, to specjalnie przygotowane miejsce (zazwyczaj kontener), do którego mieszkańcy danej gminy mogą oddać różne rodzaje odpadów wytwarzanych w gospodarstwach domowych. Trafiają tam śmieci, które nie nadają się do wyrzucenia do żadnego z pojemników do segregowania odpadów, które mamy przy domach czy blokach.

PSZOK powinna mieć każda gmina. W praktyce wcale tak nie jest

Utworzenie co najmniej jednego stacjonarnego PSZOK-u jest prawnym obowiązkiem każdej gminy – wynika to z art. 3 ust. 2 pkt 6 Ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Włodarze danego samorządu nie muszą go jednak sami prowadzić – mogą zlecić to zadanie (np. w drodze przetargu) zewnętrznemu kontrahentowi.

Dane GUS, na które powołuje się portalsamorzadowy.pl, wskazują, że w Polsce działa około 2,4 tys. Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Wychodziłoby więc na to, że mniej więcej każda gmina ma swój PSZOK (gmin w Polsce jest dokładnie 2479).

Ale jak zauważono, w niektórych miejscowościach takich punktów jest więcej niż jeden. Czyli nie wszystkie gminy wywiązują się z ustawowego obowiązku. A to dlatego, jak zauważył serwis, że utrzymanie PSZOK-u jest dla samorządowców coraz większym wyzwaniem.

Ludzie wyrzucają do PSZOK-ów wszystko. Rosną koszty ich utrzymania

Mieszkańcy zapełniają kontenery niemal wszystkim – od odpadów budowlanych i starych mebli, po zużyte elektronarzędzia. Im szybciej punkt się przepełnia, tym częściej trzeba organizować wywóz odpadów, co generuje wyższe koszty. Dodatkowym wyzwaniem jest niewłaściwa segregacja lub całkowity jej brak – wciąż nie brakuje osób, które nie segregują śmieci.

– Mieszkańcy przyzwyczaili się, że w PSZOK-u mogą oddać niemal wszystkie rodzaje odpadów, w tym również odpady budowlane powstające podczas remontów. Kierują się prostą zasadą: skoro płacą za gospodarowanie odpadami, mają prawo korzystać z takich usług. Tymczasem ich zapewnienie wiąże się dla gmin z bardzo wysokimi kosztami – zwrócił uwagę Janusz Żuk, przewodniczący Związku Komunalnego "Nieskażone Środowisko" w rozmowie z portalsamorzadowy.pl.

Z jednej strony mieszkańcy oczekują, że będą mogli oddawać do punktów jak najwięcej rodzajów śmieci, z drugiej – nie chcą, by wiązało się to ze wzrostem opłat za gospodarowanie odpadami, a wyższe opłaty za śmieci w niektórych gminach są wręcz nieuniknione. Do tego dochodzą kłopoty z nielegalnym podrzucaniem worków – niektórzy przychodzą do PSZOK-ów po godzinach ich otwarcia i zostawiają sterty śmieci. W konsekwencji samorządy często decydują się na inwestycję w monitoring i systemy kontroli (jedna z gmin wprowadziła nawet paszport odpadowy).

Nie wszędzie jest problem. Kluczem do sukcesu jest dobra organizacja

Nie wszędzie jednak występuje problem z funkcjonowaniem takich punktów. Niektóre gminy (portalsamorzadowy.pl podaje za przykład Szczecin i Wejherowo) mocno skupiły się na organizacji funkcjonowania PSZOK-ów: przygotowały kilka kontenerów i miejsca do segregacji. W Wejherowie pojawił się nawet butelkomat i rębak na drewno i gałęzie.

Andrzej Gorczycki, prezes spółki Ekofabryka Wejherowo, która zarządza między innymi miejscowym PSZOK-iem, wskazał również, że dla mieszkańców potrzebne są jasne zasady i edukacja dotycząca tego, jak segregować śmieci.