Gram kosztuje nawet 21,5 tys. zł. "Kamień" z pola może być wart więcej niż złoto

Czasem w mediach możemy usłyszeć o tym niesamowicie rzadkim zjawisku, jakim jest spadnięcie meteorytu na ziemię. Tak było chociażby w 2023 roku kiedy dom w Niemczech został zniszczony przez meteoryt. Także w Polsce mieliśmy podobne historie, kiedy to rok temu na Lubelszczyźnie znaleziono meteoryt o wadze około 93 g.

Ze względu na ogromną rzadkość występowania, meteoryty stały się niezwykle cennym skarbem dla kolekcjonerów. Ich cena za gram może w niektórych przypadkach przewyższać cenę złota nawet ponad czterdziestokrotnie.

Rynek kosmicznych skał jest mocno zróżnicowany pod względem cen. Niesklasyfikowane kamienie prosto z Sahary można kupić już za około 2 zł za gram. Z kolei Geoffrey Notkin z serwisu geology.com wskazuje, że okazy pochodzące z udokumentowanych upadków, takie jak słynny rosyjski Sikhote-Alin z 1947 roku, osiągają kwoty na poziomie 7–11 zł za gram.

Znacznie wyższe stawki podaje jednak Stephan Decker, który prowadzi Meteorite-Museum w Oberwesel i na co dzień sam zajmuje się handlem. W rozmowie z SWR zaznaczył, że w zależności od składu, stanu zachowania i "świeżości" kamienia, gram meteorytu może kosztować od 1 do nawet 5 tys. euro (od 4,3 tys. zł do ponad 21,5 tys. zł). Dla porównania, gram złota próby 999 to wydatek rzędu 520 zł. Warto mieć na uwadze, że wyceny Deckera to ceny rynkowe ustalane przez handlarzy, kilkukrotnie przewyższające szacunki Notkina.

Dobrym przykładem takich rekordowych transakcji jest meteoryt NWA 16788, będący największym odnalezionym fragmentem Marsa na Ziemi. Znaleziono go na Saharze w 2023 roku, a jego waga wynosi 24,67 kg. Dom aukcyjny Sotheby's sprzedał tę kosmiczną skałę 16 lipca 2025 roku za 5,3 mln dolarów, co w przeliczeniu z dnia aukcji dało około 19,4 mln zł.

Jak opisuje portal farmer.pl, ostateczna wartość meteorytu zależy od kilku konkretnych czynników. Najwięcej płaci się za fragmenty z Marsa lub Księżyca, ponieważ bardzo rzadko udaje się je odnaleźć. Ważne jest też, z czego dokładnie skała jest zbudowana i czy zawiera rzadkie minerały. Znaczenie ma również jej stan zachowania. Im mniejszy wpływ miały na nią ziemskie warunki, tym większą kwotę mogą zaoferować kolekcjonerzy. Na koniec pod uwagę bierze się też wagę, rozmiar oraz pochodzenie znaleziska. A jak w ogóle odróżnić meteoryt od zwykłej skały albo żużlu na podwórku?

Meteoryt zdradza przede wszystkim:

Wbrew pozorom kosmiczne skały zaraz po upadku na Ziemię nie są gorące. Okazy nie mają też idealnie kulistych ani prostokątnych kształtów, a popularne aplikacje do rozpoznawania obrazów często błędnie je identyfikują. Trzeba więc zrobić to "na oko" i dotyk lub po prostu zanieść do geologa.

Polski ustawodawca nie uregulował własności meteorytów wprost. Są rzeczami ruchomymi, a według art. 181 Kodeksu cywilnego własność rzeczy niczyjej nabywa się przez objęcie w posiadanie samoistne. Tak czyta przepisy Andrzej Kotowiecki, prokurator w stanie spoczynku i współzałożyciel Polskiego Towarzystwa Meteorytowego.

Znalazca zostaje właścicielem, o ile szukał za pisemną zgodą właściciela gruntu. Przy uszkodzeniu terenu (np. głębokie wykopy) właściciel działki może domagać się meteorytu przed sądem. Sam obrót takimi okazami na terenie kraju jest całkowicie wolny, ale wywóz za granicę wymaga zezwolenia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Problem jest z wykrywaczami metali. Scenariusz, w którym amator kupił takie urządzenie i trafił na cenne znalezisko, ma w Polsce swoje prawne konsekwencje. Poszukiwania co do zasady wymagają pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Od stycznia 2018 roku szukanie z wykrywaczem bez takiej zgody to przestępstwo: grzywna, ograniczenie wolności albo do 2 lat więzienia (art. 109c ustawy o ochronie zabytków).