Grafika z GTA 5 z Lucią i Jasonem na ekranie, przed którym widzimy pada do Play Station 5
GTA VI to nie tylko gra Fot. Shutterstock

W czwartek 19 listopada do sprzedaży trafi Grand Theft Auto VI, jedna z najbardziej wyczekiwanych gier w historii. Gracze czekali na nią 13 lat, a Rockstar Games po drodze dwukrotnie przesuwało premierę. Fani według szacunków analityków wydali na przedsprzedaż ponad półtora miliarda dolarów. Skąd w ogóle wziął się fenomen gry o złodziejach samochodów i dlaczego ekscytują się nią nawet ci, którzy nigdy nie trzymali w ręku pada?

REKLAMA

Są premiery, które potrafią zatrzymać całą branżę rozrywkową, i Grand Theft Auto VI bez wątpienia do nich należy. Poprzednia część, Grand Theft Auto V, ukazała się we wrześniu 2013 roku (tak, aż 13 lat temu!). Amerykańskie studio Rockstar oficjalnie potwierdziło prace nad szóstką w 2022 roku, ale pierwszy zwiastun pokazało dopiero w grudniu 2023 roku. Potem zaczęły się przesunięcia: gra miała wyjść jesienią 2025 roku, później 26 maja 2026 roku, aż wreszcie stanęło na 19 listopada. Rockstar tłumaczył, że potrzebuje czasu na dopracowanie gry, fani pomstowali, ale cierpliwie czekali. W końcu to growe wydarzenie dekady.

Czym jest GTA? Wszystko zaczęło się 29 lat temu

Skąd właściwie ten cały szał? Grand Theft Auto, czyli po prostu GTA, to seria gier akcji z otwartym światem, w której gracz trafia do fikcyjnego amerykańskiego miasta, wciela się w kogoś z przestępczego półświatka i może robić, co chce: wykonywać misje albo kompletnie ignorować fabułę, uciekać przed policją, kraść samochody, wywoływać chaos na ulicach czy po prostu włóczyć się bez celu.

Pierwsza część z 1997 roku pokazywała akcję z lotu ptaka. Prawdziwa rewolucja przyszła w 2001 roku wraz z Grand Theft Auto III, które przeniosło serię do trójwymiarowego świata. Jak zauważa Christian Donlan w "The Guardian", Liberty City, wzorowane na Nowym Jorku, było tak szczegółowe, jak żadne inne miasto we wcześniejszych grach.

Fenomen GTA jednym słowem? Wolność. W GTA można wsiąść do auta, włączyć radio i pojechać na plażę. Można być gangsterem, ale można też być po prostu turystą.

– Niegrająca publiczność wyobraża sobie, że te gry to nieustanna akcja, w której ciągle coś robisz, kogoś okradasz albo wdajesz się w bójkę – mówi "Guardianowi" Christopher Byrd, krytyk literacki piszący o grach dla "New York Timesa". Tymczasem dla wielu graczy najciekawsze są chwile pomiędzy misjami: bezcelowa jazda i obserwowanie, jak zmienia się świat gry. Tę swobodę po latach podchwycił m.in. polski Cyberpunk 2077 od CD Projekt RED.

GTA to o wiele więcej niż przemoc. To satyra na Amerykę

Kradzieże, pościgi i porachunki to DNA serii i powód, dla którego gry Rockstara latami trafiały na celownik krytyków. Grzmiano, że to gra szkodliwa, nakłaniająca do przemocy, która przewraca młodym ludziom w głowach. Sprowadzanie GTA wyłącznie do przemocy nie jest jednak do końca sprawiedliwe.

Fot. Shutterstock

Seria od lat bezlitośnie kpi z Ameryki: z konsumpcjonizmu, obsesji na punkcie pieniędzy, celebrytów, polityków i mediów. To nie jest bezmyślna rozwałka, to ostra jak brzytwa satyra pełna czarnego humoru, momentami zupełnie absurdalnego. Zresztą niepoprawny humor to już znak firmowy GTA. Scenariusze dorównują dobrym akcyjniakom i filmom gangsterskim, a postacie są świetnie napisane, jak memiczny CJ, socjopatyczny Trevor czy bezwzględny Tommy. Świat w grach Rockstara (nie tylko w Grand Theft Auto, ale również w znakomitym Red Dead Redemption 2) zawsze żyje, jest pełen detali i smaczków, które można odkrywać godzinami.

– Staramy się pokazać szaloną, wykrzywioną wersję tego amerykańskiego stanu i miasta. Zawsze próbujemy to robić – mówił "New York Timesowi" Rob Nelson z Rockstara. Vice City z 2002 roku było listem miłosnym do neonowego Miami lat 80., wyjętego wprost z "Policjantów z Miami" i "Człowieka z blizną". GTA: San Andreas zabierało z kolei do Kalifornii lat 90., przesiąkniętej hip-hopem i filmami o gangach z Los Angeles. "Rockstar nie adaptowało żadnej z tych marek. Pożyczało ich kulturowy język" – pisze Jeremy Howell w analizie dla Rightsline.

Z czasem samo GTA zapisało się złotymi zgłoskami w popkulturze. To dziś prawdziwa potęga. Według Take-Two, wydawcy gry, GTA V z 2013 roku sprzedało się w ponad 230 milionach egzemplarzy, a cała seria w ponad 475 milionach. Swoje zrobiło GTA Online, sieciowy tryb piątki. Napady, wyścigi i regularne aktualizacje sprawiły, że gra żyła latami, a kolejne pokolenia odkrywały ją na nowych konsolach. Wspólne rozboje smakują jeszcze lepiej niż plądrowanie w pojedynkę.

GTA dawno przestało być "tylko" grą. To jedna z niewielu rzeczy w popkulturze, które przeżywamy wspólnie i w tym samym momencie, trochę jak finał "Gry o tron" czy premierę "Avengers: Koniec gry". W czasach, gdy każdy ogląda co innego na innej platformie, takich wydarzeń prawie już nie ma. Dlatego CNN pisze wprost, że największym wydarzeniem rozrywkowym roku jest właśnie Grand Theft Auto VI. Czyli nie "Odyseja" i nie nowa "Diuna", ani serial "Harry Potter", ani "Avengers: Doomsday".

Oczekiwanie stało się zresztą osobnym zjawiskiem. Kolejne opóźnienia wywołały w sieci lawinę memów o rzeczach, które wydarzą się "przed GTA VI" (nowego Bonda też poznaliśmy przed GTA VI...). Konkurencyjni wydawcy od miesięcy próbowali ustalić datę premiery Rockstara tylko po to, żeby swoich gier nie wypuszczać w tym samym czasie, co byłoby biznesowym harakiri.

GTA jest też pokoleniowym doświadczeniem. Dzisiejsi 30- i 40-latkowie jako nastolatkowie zagrywali się w "Vice City" i "San Andreas", a teraz przebierają nogami, by jak najszybciej wrócić do Vice City jako dorośli. 36-letni programista Bud Burruss opowiadał "The Wall Street Journal", że bierze pięć dni wolnego tylko po to, żeby grać. – Przez kilka dni będziemy mówić: "Tata jest bardzo zajęty" – przyznał, zapewniając jednocześnie, że nie zamierza grać po 20 godzin bez przerwy.

GTA VI to zupełnie nowa historia i powrót do Vice City. Lucia i Jason jak Bonnie i Clyde

Co właściwie czeka nas w GTA VI? Akcja przeniesie nas do fikcyjnego stanu Leonida, wzorowanego na Florydzie, a przede wszystkim do współczesnego Vice City. W pierwszym gameplayu Rockstar pokazało zresztą, że nie zamierza brać jeńców, a fani zbierali szczęki z podłogi. Oczekiwania poszybowały w kosmos.

Głównymi bohaterami są Jason Duval i Lucia Caminos. "Pomyślcie o GTA VI jak o interaktywnych Bonnie i Clydzie, w których kierujecie dramatycznym, brutalnym życiem dwojga zakochanych rabusiów" – tłumaczy w CNN dziennikarz branżowy Stephen Totilo. Lucia właśnie wychodzi z więzienia i chce wreszcie przejąć kontrolę nad własnym życiem. Jason ma za sobą służbę w wojsku i pracuje dla lokalnych handlarzy narkotyków. Gdy łatwy skok idzie nie tak, trafiają w sam środek kryminalnego spisku.

Rockstar celuje we współczesną Amerykę mediów społecznościowych, gdzie granica między rzeczywistością a parodią niemal zniknęła. Według Donlana GTA VI ma być jednocześnie satyrą, "piaskownicą" pełną możliwości, kryminałem i zaskakująco szczerą historią miłosną.

Do grania będzie dużo, bardzo dużo. Rockstar nie podało dokładnej powierzchni mapy, ale nie ukrywa, że Leonida to jego najbardziej ambitny świat. Według Aarona Garbuta ze studia mapa jest mniej więcej dwa razy większa niż w GTA V i składa się z sześciu regionów, w tym Vice City. Do eksploracji będą również miasteczka, wybrzeża, bagna i wyspy. Studio twierdzi też, że powierzchnia lądu Leonidy jest niemal tak duża jak... mapy GTA IV, GTA V i Red Dead Redemption 2 razem wzięte. Świat zamieszka ponad 170 gatunków zwierząt, a nad rockstarową Florydą będą przechodzić huragany.

Fabuła też będzie najdłuższa w historii serii. Rob Nelson z Rockstar North przyznał, że przejście głównej historii z kilkoma zadaniami pobocznymi, które wpływają na fabułę, zajęło mu ok. 80 godzin. Według przecieków Insider Gaming sama główna kampania to ok. 50 godzin i blisko 100 misji, a zdobycie wszystkich trofeów na PS5 może zająć nawet 200 godzin. Dla porównania fabułę GTA V dało się przejść w ok. 30 godzin.

Półtora miliarda dolarów jeszcze przed premierą. Tłumy wezmą wolne w pracy

Fani czekali 13 lat na nowe GTA i bardzo się stęsknili, co widać na pierwszy rzut oka. Pierwszy zwiastun w ciągu doby obejrzano na YouTube ponad 90 milionów razy. Drugi, z maja 2025 roku, według Rockstara zebrał w 24 godziny ponad 475 milionów wyświetleń na wszystkich platformach, deklasując zwiastuny hollywoodzkich hitów.

Badanie Ipsos przeprowadzone wśród 1000 dorosłych w Wielkiej Brytanii pokazuje, że 71 proc. osób w wieku 18–45 lat, które znają GTA VI, planuje kupić grę, a 38 proc. chce to zrobić w pierwszym miesiącu. Aż 36 proc. przedstawicieli pokolenia Z obawia się, że bez GTA wypadnie z rozmów ze znajomymi. 42 proc. graczy zamierza mniej oglądać telewizję i streaming, a 8 proc. planuje opuścić dzień w pracy lub szkole, żeby zagrać (albo, jak wspomniany programista Bud, wziąć urlop). Media piszą już nawet o "grypie GTA". Jack Maloney z Ipsos pisze wprost: GTA VI to "znacznie więcej niż premiera gry wideo".

Dalsza część artykułu poniżej.

Rynek korzysta z tego szału, jak tylko może. Sklepy z elektroniką zacierają ręce, w Polsce ceny konsoli PS5 Pro poszybowały w górę (owszem, nie tylko przez GTA, ale też przez nie), a InPost wymienia kody do gry na punkty w aplikacji. Gorączka "złodziei samochodów" opanowuje wszystkich.

Pieniądze? Będą się zgadzać. Według szacunków Sensor Tower, przytoczonych przez "The Washington Post", do 11 listopada gracze zamówili w przedsprzedaży ponad 10 milionów cyfrowych kopii na PlayStation 5 i Xboksa, co dało ponad miliard dolarów. Na dwa dni przed premierą Sensor Tower oszacowało, że gracze zamówili blisko 16 mln kopii na PlayStation 5 i Xboksa, wartych ponad 1,5 mld dolarów.

To jednak szacunki analityków – oficjalnych liczb Rockstar nie podaje, ale nie ukrywa, że jest dobrze. – Przedsprzedaż przebiega daleko powyżej naszych początkowych oczekiwań i wkrótce liczby same się obronią – mówił 9 listopada inwestorom Strauss Zelnick, prezes wydawcy gry Take-Two. Sony i Microsoft potwierdziły, że to najczęściej zamawiana przedpremierowo gra w historii ich sklepów. Dla porównania GTA V potrzebowało na zarobienie miliarda dolarów trzech dni od premiery, co w 2013 roku było rekordem wśród produktów rozrywkowych.

Analitycy Newzoo szacują, że w pierwszym tygodniu gra może zarobić od 3,25 do 5,2 mld dolarów. A to tylko pierwszy tydzień. Poprzednie GTA pokazało, że to wcale nie będzie jednorazowy zryw. Piątka przez 13 lat z rzędu, od 2013 do 2025 roku, utrzymywała się w czołowej dwudziestce najlepiej sprzedających się gier w USA.

W Polsce gra wystartuje w czwartek o północy, ale nie każdy w nią zagra. Natywnie odpalimy GTA VI wyłącznie na konsolach obecnej generacji, czyli PlayStation 5 (w tym PS5 Pro) oraz Xbox Series X i Series S. Dodatkowo, dzięki umowie z Microsoftem, od pierwszego dnia GTA VI będzie dostępne w usłudze Xbox Cloud Gaming (ale tylko na konsolach Xbox). W chmurze zagrają także posiadacze starszego Xboksa One. Natywna wersja gry na komputery osobiste nie została jeszcze oficjalnie zapowiedziana, natomiast na konsolach PlayStation 4 oraz Nintendo Switch tytuł w ogóle się nie pojawi. Co z Nintendo Switch 2? Tego na razie nie wiemy.

Czy Rockstar dowiezie dzieło na miarę oczekiwań, przekonamy się za kilka dni. Pewne jest jedno: GTA VI stało się wydarzeniem, zanim ktokolwiek w nie w ogóle zagrał. A co jeśli fani będą zawiedzeni? Cóż, to byłoby największe growe rozczarowanie w historii. Byle do tego nie doszło.