Wymiana dowodów osobistych po nowemu. 1 grudnia koniec zmory tysięcy Polaków

Wymiana dowodu osobistego bywa uciążliwa, jednak nadchodząca reforma ma znacznie uprościć formalności. Nowelizacja rządowego projektu ustawy dotknie milionów obywateli – według danych przekazanych przez Ministerstwo Cyfryzacji ponad 3,6 mln Polaków musi iść do urzędu w 2026 roku, bo kończy im się ważność tego dokumentu.

To m.in. osoby, które wyrabiały nowy dowód 10 lat temu lub 18-latkowie z rocznika 2016. Warto trzymać rękę na pulsie i sprawdzić, do kiedy należy wymienić dowód osobisty, gdyż za posługiwanie się nieważnym dokumentem grozi grzywna w wysokości nawet do 5 tys. zł.

Obecnie obowiązujące zasady są bezwzględne: chociaż wniosek o dowód osobisty można złożyć w dowolnym urzędzie w kraju, to odebrać go trzeba dokładnie w tym samym miejscu. Jeśli nic się nie zmieni w rządowych planach, od 1 grudnia 2026 czekają nas zmiany.

Obywatel już na etapie składania wniosku będzie mógł wskazać dowolną gminę w Polsce, w której odbierze gotowy plastik. To ogromne udogodnienie dla osób pracujących, uczących się lub mieszkających poza miejscem stałego zameldowania. Co istotne – organem wydającym dowód formalnie nadal pozostanie gmina, w której złożono wniosek, i to jej nazwa znajdzie się na nowym dokumencie.

Drugą wielką nowością – obok rozwiązań takich jak bon senioralny 2026 – jest wydłużenie okresu ważności dowodu osobistego seniorów. Standardowo dokumenty wydawane osobom powyżej 12. roku życia są ważne przez 10 lat (oraz przez 5 lat dla dzieci poniżej tego wieku). W przypadku osób, które ukończyły 70. rok życia, nowy dowód będzie ważny przez 15 lat.

"Przedmiotowa zmiana ma na celu ograniczenie konieczności ponownego ubiegania się o wydanie dokumentu tożsamości przez osoby starsze, co zmniejszy obciążenie administracyjne i zwiększy komfort seniorów" – czytamy w uzasadnieniu do rządowych przepisów, które przywołuje "Fakt".

Tu ważna uwaga: mimo że sam dowód jako fizyczny dokument tożsamości posłuży seniorowi przez pełne 15 lat, jego wbudowana warstwa elektroniczna wygaśnie po 10 latach. Wynika to z uwarunkowań technologicznych i międzynarodowych standardów. W praktyce oznacza to, że po upływie 10 lat wygasną zawarte w dowodzie certyfikaty: podpisu osobistego, identyfikacji i uwierzytelnienia oraz potwierdzenia obecności.

Jeżeli senior po tym czasie nadal będzie chciał załatwiać sprawy urzędowe przez internet za pomocą dowodu lub składać nim podpis elektroniczny – a już wcześniej aplikacja mObywatel wprowadziła rewolucyjną funkcję właśnie w tym obszarze, będzie musiał wymienić dokument na nowy. Jeśli te udogodnienia nie są mu potrzebne, nie będzie musił robić nic – dowód pozostanie ważny przez kolejne 5 lat.

Nowelizacja wprowadza również szereg przepisów porządkujących i uszczelniających dotychczasowe procedury. Jeśli dowód osobisty zostanie unieważniony przez błąd urzędowy, możliwa będzie sprawna procedura przywrócenia jego ważności w ciągu 30 dni od daty unieważnienia. Działanie to będzie miało charakter czysto techniczny i nie będzie wymagało przeprowadzenia pełnego i długotrwałego postępowania administracyjnego.

Nowe przepisy rozszerzają też dostęp do rejestrów (m.in. dla wojewodów), a urzędy gmin będą mogły szybciej i skuteczniej potwierdzać tożsamość obywatela bezpośrednio na podstawie danych z rejestru PESEL. Przepisy wprowadzają zmiany także w rejestrach paszportowych – znajdą się w nich dodatkowe informacje, w tym daty i miejsca urodzenia rodziców osoby ubiegającej się o polski paszport. Wzmocniony zostanie także obowiązek składania oświadczeń dotyczących władzy rodzicielskiej pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.