Marsz niepodległości, osoby uczetniczące w marszu, race
Św. Andrzej Bobola prowadzi marsz niepodległości. X / Reuters

Szczątki XVII-wiecznego jezuickiego męczennika na czele wielotysięcznego pochodu narodowców w Warszawie. Relikwie św. Andrzeja Boboli, wyniesione z kaplicy Pałacu Prezydenckiego pod okiem kapelana Karola Nawrockiego, po raz kolejny "prowadziły" Marsz Niepodległości. Dlaczego postać "apostoła Polesia" jest tak bezwzględnie zawłaszczana przez prawicę i co w jego życiorysie do dziś budzi głęboki opór polskich prawosławnych?

REKLAMA

Jeden z patronów Polski, duchowny katolicki, misjonarz, męczennik, "apostoł Polesia" – Andrzej Bobola – "prowadził" tegoroczny Marsz Niepodległości 11 listopada. Na czele marszu faktycznie znalazły się jego relikwie. Warto przyjrzeć się tej postaci nieco bliżej.

Kim jest św. Andrzej Bobola? Dlaczego ma tak duże znaczenie dla polskich konserwatystów?

W tej sytuacji warto zarysować kontekst historyczny, który sięga do XVII wieku – jezuita zmarł w 1657 roku. Został zabity przez Kozaków, którzy w trakcie powstania Chmielnickiego i wojny polsko-rosyjskiej zaatakowali obszar Zadnieprza. Hasłem atakujących była "obrona wiary prawosławnej". Kozacy mścili się za ekspansję katolicyzmu, a walki z nimi trwały wiele lat.

Jedną z osób, które prowadziły działalność ewangelizacyjną na tym terenie, był właśnie Andrzej Bobola. Święty został schwytany, poddano go torturom i szantażowano w celu wyrzeczenia się wiary. Misjonarz do końca nie wyrzekł się katolicyzmu. Z uwagi na jego bezkompromisową postawę jest on dziś odbierany w środowiskach prawicowych (zwłaszcza antyrosyjskich i antyukraińskich) jako bohater.

Przyczynił się też do tego pogląd, że jest on jednym z patronów zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej. W 1920 roku modlono się o jego wstawiennictwo w obliczu bolszewickiego zagrożenia.

Z drugiej strony działalność Boboli jest negatywnie oceniana przez Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Aktywność misjonarza stanowiła de facto próbę narzucenia wyznania katolickiego prawosławnej ludności, która mieszkała na terenie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Był on przez to nazywany zresztą "duszochwatem", łowcą dusz.

Strona katolicka tłumaczy jego działalność dramatyczną sytuacją tamtejszej ludności, a także brakiem świadomej wiary oraz nieprzyjmowaniem przez tamtejszą ludność sakramentów innych niż chrzest.

Dalsza część artykułu poniżej.

Skąd szczątki Andrzeja Boboli na czele marszu?

Relikwie św. Andrzeja Boboli obecnie znajdują się w kaplicy Pałacu Prezydenckiego. Święty został ogłoszony patronem Polski w 2002 roku, ale dopiero w maju 2016 roku jego relikwiarz został przekazany Andrzejowi Dudzie przez doktora teologii Tomasza Ortmanna.

Nie jest to pierwszy raz, kiedy szczątki Andrzeja Boboli pojawiają się na marszu niepodległości. 11 listopada 2025 roku doszło do podobnej sytuacji. Szczątkami opiekuje się kapelan Karola Nawrockiego – ks. Jarosław Wąsowicz. Salezjanin pełni tę funkcję od sierpnia 2025 roku.

Sytuacja z 11 listopada 2026 roku jest więc kolejnym elementem mieszania się sacrum i profanum w polskiej sferze politycznej. Symbole religijne stają się dla pewnych grup (w tym wypadku bardzo licznych) elementem tożsamościowym i narzędziem manifestowania pewnej konkretnej narracji, w tym wypadku, nazwijmy to, antywschodniej.