
Rząd zaprezentował nowy projekt dotyczący nowelizacji ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Jego celem jest przede wszystkim unowocześnienie i ujednolicenie przepisów, które funkcjonują już od 67 lat. Do proponowanych zmian zalicza się m.in. możliwość rozsypywania prochów na morzu, a także organizacja pochówków w urnach z sadzonką drzewa.
Za opracowaniem nowych regulacji stoi Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Autorzy projektu argumentują, że obecna ustawa pochodzi jeszcze z 1959 roku, przez co wiele jej zapisów kompletnie nie przystaje już do dzisiejszych realiów oraz wyzwań związanych z funkcjonowaniem nekropolii. Warto zaznaczyć, że nie jest to pierwsza przymiarka do rewolucji na cmentarzach w ostatnim czasie, ponieważ niedawno informowaliśmy już w naTemat, że rząd porządkuje przepisy, które mają blisko 70 lat.
Pola pamięci, prochy na morzu i biourny. Jak zmienią się pochówki?
Projekt ma wprowadzić jasne i jednolite standardy dotyczące zarówno samego przebiegu pochówków, jak i działania cmentarzy czy postępowania ze zwłokami oraz prochami. Twórcy przepisów chcą pogodzić wymogi sanitarno-epidemiologiczne z poszanowaniem godności i ostatniej woli zmarłych.
Jedną z kluczowych nowości będzie możliwość wyznaczania na terenie nekropolii tzw. pól pamięci. Będą to specjalne strefy przeznaczone do rozsypywania prochów, w których zarządca będzie musiał umieścić czytelną informację z danymi osób tam upamiętnionych. Dziś prawo nie dopuszcza takich miejsc na cmentarzach i restrykcyjnie wskazuje, gdzie można pochować urnę z prochami zmarłego.
Przepisy otworzą też furtkę do rozsypywania prochów poza cmentarzami, o ile odbędzie się to na ściśle określonych warunkach. Pojawia się tu możliwość chociażby rozsypania prochów na morzu, np. z pokładu łodzi lub statku, z zachowaniem odpowiedniego dystansu od linii brzegowej, portów oraz kąpielisk. Resort podkreśla, że pozwoli to uszanować ostatnią wolę osób marzących o takim pożegnaniu. O tym, jak duży to dziś problem, świadczy chociażby głośna sprawa ostatniej woli Stanisława Tyma, której prawo nie pozwalało spełnić.
Nowelizacja ureguluje również kwestię biourn, które do tej pory funkcjonowały w Polsce w prawnej próżni, ponieważ ekologiczne pogrzeby nie miały umocowania w ustawie. Projekt zakłada stworzenie jasnych ram prawnych dla takiej alternatywnej formy pochówku z jednoczesną troską o środowisko. W praktyce oznacza to zgodę na korzystanie z biodegradowalnych urn z sadzonką drzewa lub innej rośliny, a także możliwość chowania urn w istniejących już grobach rodzinnych.
Zobacz także
Domy pogrzebowe i strefy sanitarne wokół cmentarzy. Kiedy wejdą nowe przepisy?
Istotnym filarem reformy będą kwestie sanitarno-epidemiologiczne. Warto przypomnieć, że już kilka lat temu sanepid chciał dużych zmian w przepisach dotyczących zmarłych. Nowe regulacje doprecyzują zasady działania domów pogrzebowych oraz procedury przeprowadzania ekshumacji. W ustawie znajdą się także kompleksowe wytyczne regulujące zakładanie, powiększanie, zamykanie oraz likwidację cmentarzy.
Uporządkowane zostaną również przepisy o strefach sanitarnych wokół nekropolii i warunkach stawiania nowych budynków w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Zgodnie z harmonogramem Rada Ministrów ma przyjąć projekt w II kwartale 2027 roku.
– Obowiązujące przepisy były tworzone ponad sześćdziesiąt lat temu. Dziś potrzebujemy nowoczesnych regulacji, które uwzględnią zmieniające się oczekiwania społeczne dotyczące sposobów pochówku i upamiętniania bliskich. Naszym celem jest przygotowanie rozwiązań odpowiadających wyzwaniom XXI wieku, przy pełnym poszanowaniu godności osób zmarłych oraz ich rodzin – podkreślał wiceminister rozwoju i technologii Tomasz Lewandowski.






