
Immunitety Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego uchylone, obaj zawieszeni w czynnościach służbowych, ale uchronieni przed aresztem. Jak wyjaśnia w rozmowie z naTemat konstytucjonalista prof. Marek Chmaj, sprawa wchodzi teraz w prokuraturze w fazę in personam, a zarzuty za blokowanie sędziów TK powinny stać się przestrogą na przyszłość.
Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego uchyliło immunitety prezesowi TK Bogdanowi Święczkowskiemu oraz wiceprezesowi Bartłomiejowi Sochańskiemu, zawieszając ich z urzędu w wykonywaniu czynności służbowych i obniżając im wynagrodzenia odpowiednio o 50 i 25 procent. Jednocześnie sędziowie nie wyrazili zgody na zatrzymanie i tymczasowe aresztowanie Święczkowskiego.
O prawne konsekwencje tych rozstrzygnięć zapytaliśmy konstytucjonalistę, prof. Marka Chmaja. Na początku listopada prof. Chmaj ostro wypowiadał się na naszych łamach o Święczkowskim, przewidując, że sprawa może się dla niego źle skończyć.
Konrad Bagiński: Immunitety Bogdana Święczkowskiego i Bartłomieja Sochańskiego uchylone, Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK nie zgodziło się jednak na areszt.
Prof. Marek Chmaj: I słusznie.
Prokuratura poluje na Święczkowskiego od tygodni. Czy postawienie im zarzutów przez prokuraturę – bo takie zapewne nastąpi – nie utknie potem w sądach powszechnych na sporach o to, czy immunitety zostały uchylone przez właściwy organ?
Prokuratura postawi im zarzuty, czyli postępowanie przejdzie w fazę in personam (przeciwko konkretnej osobie). Śledczy mogą teraz zastosować nieizolacyjne środki zapobiegawcze: poręczenie majątkowe, zakaz opuszczania kraju czy zawieszenie w czynnościach służbowych. W czynnościach służbowych zostali już zawieszeni przez samo Zgromadzenie. Prokuratura ma teraz mechanizmy, które nie dość, że będą przeciwdziałać ewentualnemu matactwu, to jeszcze ułatwią postępowanie. Panowie będą się po prostu musieli stawiać na każde wezwanie prokuratury bądź sądu, co usprawni i przyspieszy sprawę. Czekamy na kolejne ruchy. Natomiast kwestia kierowania pracami Trybunału jest teraz prosta, bo w tej sytuacji obowiązki te przejmuje sędzia Anna Korwin-Piotrowska.
Sprawa trafia do prokuratury, a jednym z głównych zarzutów jest niedopełnienie obowiązków w Trybunale z art. 231 Kodeksu karnego. Czy ściganie zawieszonego kierownictwa TK za decyzje organizacyjne nie stworzy precedensu dla przyszłych prezesów Trybunału i kolejnych prokuratur?
Zdaniem prokuratury sprawa była ewidentna. Święczkowski nie dopełnił obowiązków, ponieważ po złożeniu przez nowych sędziów ślubowania miał obowiązek dopuścić ich do orzekania i umożliwić im techniczne sprawowanie urzędu. Stąd wniosek o uchylenie immunitetu jest prosty i oczywisty. Czy będzie to przestroga na przyszłość? Mam nadzieję, że tak – że każdy kolejny prezes Trybunału, który chciałby pójść drogą Święczkowskiego, trzy razy się zastanowi, czy warto.
Zobacz także
Przed posiedzeniem Zgromadzenia Ogólnego, na czas którego TK przeniósł się do sądu, pojawiły się też wątpliwości proceduralne. Mecenas Bartosz Lewandowski narzekał, że nie udostępniono mu wcześniej pełnej treści wniosków, a korespondencję wysłano na prywatne adresy obu sędziów. Czy dla sądu nie będzie to w przyszłości podstawą do ewentualnego umorzenia postępowania?
Nie. Oczywiście każdy ma prawo do obrony na każdym etapie postępowania, ale to, o czym mówią pełnomocnicy, dotyczyło jeszcze stadium in rem (w sprawie) – bo przecież ani Święczkowski, ani Sochański nie mieli wtedy jeszcze uchylonego immunitetu. To Trybunał decyduje, co, w jakim trybie i w jakim zakresie udostępnia. Gdyby miał więcej czasu, zapewne umożliwiłby pełnomocnikom zapoznanie się ze wszystkimi aktami. Kwestie postępowania przygotowawczego w samym Trybunale nie są jednak szczegółowo uregulowane, więc organ ten musi kierować się własnym osądem.
Z tego, co widziałem, w ustawie regulującej status sędziów Trybunału nie przewidziano nawet instytucji pełnomocnika czy obrońcy.
Mimo to zostali oni dopuszczeni do udziału w posiedzeniu. Prawo do obrony wynika wprost z Konstytucji – którą zresztą Święczkowski łamał. Teraz natomiast zastosowanie znajdą przepisy Kodeksu postępowania karnego i wszystkie organy stosujące prawo umożliwią pełnomocnikom podejrzanych udział w czynnościach oraz obronę praw tych osób.
Czyli uchylenie immunitetów otwiera drogę do postawienia zarzutów i spokojnego przeprowadzenia postępowania karnego?
Tak, zarówno przygotowawczego, jak i karnego przed sądem.
Panie profesorze, dlaczego Trybunał Konstytucyjny pod przewodnictwem sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej tak bardzo się spieszył z tym posiedzeniem, skoro Święczkowskiego czeka dyscyplinarka?
Chodzi o to, że wcześniejsze zawieszenie Święczkowskiego w czynnościach służbowych obowiązywało, zgodnie z ustawą, tylko przez miesiąc – chyba że inaczej orzekłby sąd dyscyplinarny. A było wiadomo, że sąd dyscyplinarny w najbliższym czasie się nie zbierze (termin 19-20 listopada ustalono dopiero w ostatni poniedziałek – przyp. red.); nie wiadomo też, czy rzecznik dyscyplinarny, którym jest Stanisław Piotrowicz, w ogóle podejmie jakiekolwiek czynności.
A co do samego tempa: gdyby Trybunał działał wolno, zarzucalibyśmy mu opieszałość i bierność. Uważam, że sądy powinny działać z poszanowaniem gwarancji procesowych, ale sprawnie. Czynienie sądowi zarzutu z tego, że działa sprawnie, jest nadużyciem. Na co dzień narzekamy przecież, że sądy działają zbyt wolno – Trybunał Konstytucyjny też jest sądem, więc należy tę sprawność docenić.






