
11 października wreszcie dowiemy się, kto zostanie prezydentem Krakowa i jak z tego testu wizerunkowo wyjdzie koalicja rządząca. Bo wiadomo, że w tym wyścigu chodzi o coś więcej niż o miasto. – To pewnego rodzaju poligon i sprawdzian. Ogólnopolskie ugrupowania polityczne nie mogą jednak wyciągać z tych wyborów budujących dla siebie wniosków. Ja twierdzę, że wszyscy przegrali – komentuje w rozmowie z naTemat prof. Marek Bankowicz, politolog z UJ. O co więc toczy się gra?
Chyba wszyscy – i mieszkańcy Krakowa, i cała Polska – są już tym wyścigiem zmęczeni. Sprawa referendum i odwołania Aleksandra Miszalskiego ciągnie się od wiosny i rozpala polityczną Polskę. Wreszcie 11 października ma mieć swój finał.
"Próba generalna przed 2027 rokiem", "Wyborczy poligon", "Polityczny barometr" – od tygodni biją się w określeniach Krakowa komentatorzy.
– Jest to pewnego rodzaju poligon i sprawdzian. To nie jest sondaż. To są wybory w dużym mieście, z których płyną twarde fakty. Czegoś takiego nie będzie do wyborów parlamentarnych w 2027 roku – komentuje w rozmowie z naTemat prof. dr hab. Marek Bankowicz, politolog, kierownik Katedry Współczesnych Systemów Politycznych w Instytutcie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
Takie poligony mieliśmy już w Polsce, choć w miastach prezydenckich nie zdarzały się często. Ostatni był w 2021 roku w Rzeszowie, gdy po rezygnacji prezydenta Tadeusza Ferenca potrzebne były wybory przedterminowe. "Dla PiS i opozycji to znacznie więcej niż walka o fotel prezydenta miasta", "Rzeszów nigdy nie był tak oblegany i ważny", "Poligon doświadczalny" – pisano. Tyle że wtedy sytuacja była skrajnie różna – PiS rządził w kraju, w Rzeszowie wygrała opozycja, KO triumfowała.
Tu, jak wiemy, w pojedynku startuje i prowadzi kandydat niezależny, a kandydatka wspieana przez Koalicję Obywatelską i PSL próbuje go przegonić. Obecny rząd pierwszy raz staje przed takim testem.
Co już teraz pokazuje nam Kraków?
– Pewne wnioski można z tych wyborów wyciągać. Natomiast nie da się powiedzieć, że to, co w Krakowie już się wyłoniło i co jeszcze wykrystalizuje się w II turze, ma bezpośrednie znaczenie dla polityki ogólnopolskiej. Bo jednak Kraków – przy całej ważności Krakowa – to jest Kraków. A cała Polska to zupełnie inny fenomen polityczny – podkreśla prof. Bankowicz.
Po czym stawia brutalną diagnozę dla wszystkich partii, które wystartowały w tym wyścigu: – Ogólnopolskie ugrupowania polityczne nie mogą wyciągać z wyborów w Krakowie budujących dla siebie wniosków. Ja twierdzę, że wszyscy przegrali. Tu nie ma wygranych.
Dlaczego? O co teraz toczy się gra? I co jest w niej do zgarnięcia?
Łukasz Gibała prowadzi w sondażach. Jakie szanse ma Monika Piątkowska?
Wszystkie sondaże i analizy wskazują, że największe szanse na prezydenturę w Krakowie ma Łukasz Gibała, kandydat niezależny, zwycięzca pierwszej tury przedterminowych wyborów, która odbyła się 27 września.
Przypomnijmy, w wyborach wystartowało siedmioro kandydatów. Gibała zdobył 36,38 proc. głosów. Druga była Monika Piątkowska, senator KO (29,91 proc.), i ta dwójka zmierzy się w II turze 11 października. Gibała stwierdził w wp.pl, że bój będzie "na żyletki".
Jakie Piątkowska ma szanse, by wygrać? W niektórych sondażach różnica między nimi nie jest duża – np. w badaniu SW Research dla "Wprost" 28,2 proc. osób wskazało na Gibałę, a 21,7 proc. na senator KO. Jednak dalsza arytmetyka dla Moniki Piątkowskiej może okazać się bardzo trudna.
– Do piątku musiałoby nastąpić jakieś polityczne trzęsienie ziemi, bardzo niekorzystne dla Gibały, które ewentualnie mogłoby być czymś, co dałoby pani Piątkowskiej szansę. Ale nawet trudno mi sobie wyobrazić, co takiego mogłoby to być. To musiałoby być coś niesłychanie kompromitującego dla Gibały. Coś, z czym on by sobie absolutnie nie mógł poradzić i nie byłby w stanie odeprzeć ataku – komentuje prof. Marek Bankowicz.
"Analiza możliwych przepływów elektoratu wyraźnie sprzyja Gibale"
Rozmawiamy na cztery dni przed II turą wyborów prezydenckich w Krakowie.
W tym czasie Michał Drewnicki, kandydat PiS (3 miejsce w I turze, 17,50 proc. głosów) ogłosił, że nie wyobraża sobie głosowania "na kandydatkę Donalda Tuska". I tu paradoks, kto może na tym skorzystać – co prawda oświadczył, że w "drugiej turze nie ma idealnego kandydata", którego poparłby w 100 proc., ale zaapelował o jak najliczniejszy udział w wyborach.
W różnych analizach pojawiają się też wątpliwości, by kandydatkę KO poparli wyborcy Aleksandry Owcy z Razem (4 miejsce w I turze, 6,91 proc.). Padają pytania, czy głosy oddane na Darię Gosek-Popiołek z Nowej Lewicy (4,81 proc.) wystarczą, by pokonać Gibałę, który już czwarty raz ubiega się o prezydenturę.
– Gibała wygrał I turę, ponieważ okazało się, że zapewnił sobie bardzo duży elektorat. Teraz dochodzą elektoraty, które pozyska od kandydatów, którzy przegrali w pierwszej turze. Jego potencjał ich pozyskiwania jest daleko większy niż potencjał konkurentki. Analiza możliwych przepływów elektoratu wyraźnie sprzyja Gibale. Wszystko więc wskazuje na to, że on wygra wybory. Szanse na Moniki Piątkowskiej na prezydenturę są znacznie skromniejsze niż konkurenta – uważa prof. Bankowicz.
O co więc teraz grają oboje?
– Gibała gra o wygraną. Natomiast pani Piątkowska musi prowadzić kampanię wyborczą do samego końca, z wiarą, że coś nadzwyczajnego się zdarzy i może te wybory wygrać. Ale tak naprawdę ona walczy o bardzo dobry wynik, którego nie będzie można zinterpretować jako dotkliwej porażki – analizuje politolog.
Uważa, że – w przypadku przegranej – takim wynikiem dla Piątkowskiej byłoby np. 45 proc. Wtedy Donald Tusk mógłby trochę odetchnąć, "choć politycznie byłaby to porażka, bo nie byłoby wygranej".
Dalsza część artykułu poniżej.
Zobacz także
Politycy KO ciągną do Krakowa, by popierać Piątkowską. Gibała gra niezależnością
Na ostatniej prostej emocje aż buzują. Do Krakowa udał się i premier Donald Tusk, i szef MSZ Radosław Sikorski, nawet Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. Wydaje się, że wsparcie ze strony rządowej płynie dla Piątkowskiej strumieniem. Ona sama czyni z niego potężny atut. Mówiła np.:
Monika Piątkowska
senatorka KO, kandydatka na prezydenta Krakowa
Gibała cały czas gra niezależnością i ostro ją atakuje. W ostatnich dniach Piątkowska przegrała już kolejny proces w trybie wyborczym. Jego zwolennicy wytykają też, że jej kandydaturę zaprezentowano w Warszawie, w ogrodach Kancelarii Premiera. Że ma dom pod Warszawą i bardziej związana jest ze stolicą niż z Krakowem.
Gibała to z kolei krakowski radny, przedsiębiorca, weteran walki o prezydenturę w Krakowie. Jeśli faktycznie wygra 11 października, będzie największym wygranym, również w szerszym sensie.
Przypomnijmy jednak, że sporze o to, kto jest "z Krakowa", z którym mieliśmy do czynienia w debacie przed pierwszą turą, Monika Piątkowska sprytnie odwróciła pytanie Bartosza Bocheńczaka, który również przypuścił atak na polityczkę. Mówiła, że przyjechała do Krakowa na studia – skończyła prawo i administrację na UJ, tu poznała męża, urodziła dziecko, ma mieszkanie, meldunek i płaci podatki. – Kraków to jest piękne miasto, które serdecznie wita nie tylko osoby urodzone w Krakowie, ale również te, które przyjechały do tego miasta i wybrały sobie Kraków na swoje miejsce do życia – powiedziała.
Politolog: Każde ugrupowanie zaliczyło w Krakowie porażkę. Nawet Rozwój Plus Morawieckiego
I tu wracamy do opinii, że wszyscy już te wybory przegrali. Jeszcze przed II turą obraz jest jak po bitwie.
Prof. Bankowicz ostro punktuje to, jak wszystkie ugrupowania polityczne radzą sobie w tych wyborach. Zaczyna od Koalicji Obywatelskiej, która przegrała już wtedy, gdy został odwołany jej prezydent.
– Kiedy kadencja jest przerwana i urzędujący prezydent dużego miasta jest odwoływany, to jest to sytuacja będąca ewenementem i stanowiąca porażkę polityczną dużego kalibru. Teraz wszystko wskazuje na to, że nie uda się Koalicji Obywatelskiej obronić prezydentury w Krakowie. Nie można powiedzieć, że wychodzi dobrze z tych wyborów. Obciążeniem dla KO będzie porażka referendalna Aleksandra Miszalskiego – mówi.
Wynik kandydata PiS też uważa za porażkę – choć po I turze na prawicy trwał festiwal zaklinania rzeczywistości w Krakowie, a PiS świętuje wyborczą klęskę. – 17,5 proc. to nie jest wynik, którym można się chwalić na zasadzie: "W Krakowie co prawda nie wygraliśmy, ale osiągnęliśmy bardzo dobry rezultat wyborczy. To dobra zapowiedź tego, co będzie nas czekało podczas wyborów parlamentarnych". Wydaje się, że ogólnokrajowy potencjał tego ugrupowania jest trochę większy – komentuje politolog.
Co więcej, jak zauważa, PiS nie pomógł fakt, że Konfederacja nie zarejestrowała swojego kandydata, "więc można było się spodziewać, że jej elektorat zasili kandydata PiS".
– W przypadku Konfederacji mamy do czynienia z porażką będącą kompromitacją. Wynik 4,11 proc. dla Konfederacji Grzegorza Brauna to również dotkliwa porażka. Obie lewice – i rządowa Nowa Lewica, i opozycyjna Razem – także poniosły w Krakowie bardzo dotkliwą porażkę. Tak skromne wyniki lewicy w Krakowie oznaczają, że zapowiedź ich wyników parlamentarnych trzeba widzieć w jak najczarniejszych barwach. Czyli nic dobrego dla obu lewic z wyborów krakowskich nie wynika – dodaje prof. Bankowicz.
Ale to nie wszystko. Politolog wskazuje także na porażkę Rozwoju Plus Mateusza Morawieckiego. – On aspiruje do tego, żeby być bardzo poważnym podmiotem na polskiej scenie politycznej, a w wyborach w Krakowie ugrupowanie nie jest w stanie wystawić kandydata. Czyli nie ma zdolności politycznej. Niewystawienie kandydata jest oznaką słabości – analizuje.
Politolog: Każdy może znaleźć argument negatywny, żeby dokuczyć konkurencji
Profesor Marek Bankowicz uważa, że żadne ugrupowanie nie ma się czym pochwalić. Z krakowskich wyborów wynoszą jednak coś innego.
– Nikt nie może się chwalić sukcesem, bo wszyscy przegrali. A skoro wszyscy przegrali, to każdy może znaleźć argument negatywny, żeby dokuczyć konkurencji. PiS i prawica powiedzą, że KO i strona rządząca poniosły porażkę w Krakowie, bo straciły Kraków. Natomiast strona rządząca powie, że Prawo i Sprawiedliwość wypadło w Krakowie bardzo słabo, bo ich kandydat nie zakwalifikował się do drugiej tury – wskazuje.
Jak dodaje, po wyborach w Krakowie "jest czym dokuczyć konkurencji".






