Hieny ruszyły po zamachu w Krakowie. Socjolog nie ma złudzeń: To kryzys moralny

Zdjęcia rannego policjanta, który powstrzymał zamachowca, przejdą do historii. W sobotę 7 listopada, chwilę po zakończonym pościgu za Michałem O., obiegły świat. Reakcje zwykłych ludzi w Polsce, ale również z innych krajów, mówią więcej niż milion słów.

"Tak wygląda prawdziwy bohater", "Bohaterski polski policjant, który został wielokrotnie postrzelony, zdołał obezwładnić terrorystę", "Prawdziwy akt odwagi. Szacunek dla tego bohatera", "Co za odwaga", "Bohater Polski" – piszą w USA, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Izraelu...

Nagrania z Krakowa były wstrząsem nie tylko dla nas. Podobnych reakcji o całej tragedii, również o drugim policjancie, jest ogrom. "Niech Bóg błogosławi tego oficera, bohatera, który walczy ze złem", "Modlimy się za jego zdrowie" – to też przewija się w zagranicznych komentarzach.

A to reakcja grupy FB Brotherhood of Christian Law Enforcement Officers (BCLEO), która skupia amerykańskie, chrześcijańskie środowisko osób związanych z policją i innymi służbami mundurowymi:

"W samym środku chaosu polski policjant wkroczył do akcji, by powstrzymać agresora – ryzykując własne życie, by chronić życie innych! Szczególne wyrazy uznania dla wszystkich funkcjonariuszy i funkcjonariuszek, którzy każdego dnia stawiają czoła niebezpieczeństwu, broniąc obywateli! Cześć tym, którzy w obliczu zagrożenia nie cofają się ani na krok!".

A co mamy u nas? Bezdyskusyjnie cała Polska chyli czoła bohaterskim policjantom i wyraża dla nich największe uznanie. Ale dzieje się też coś, co dziś chyba nie powinno mieć miejsca.

Od soboty uaktywniają się anonimowe internetowe hieny, które najlepiej wiedzą, czy zamachowiec był prawicowy, czy lewicowy, dokopują się teorii o jego rodzinie i o zamachu. Szerzy się dezinformacja, która robi ludziom wodę z mózgu. Pojawiają się wygenerowane przez AI zdjęcia z zamachowcem. Głośne były też wywiady z jego 80-letnią babcią, który media usunęły, gdy wybuchła burza. "Czy są jakieś granice bycia hieną?" – pytała na X Katarzyna Kotula, pełnomocniczka rządu ds. równości.

Po śmierci Michała O. siostra zakonna występująca w internecie jako "Zakonnica bez przebrania", przewiduje:

"Zaraz pewnie internet zaleją komentarze, że to dobrze, że niech zd...cha, że nie będziemy utrzymywać go z naszych podatków, że był prawicowy, lewicowy, że działał z czyjegoś polecenia, że to wina... (tutaj wstawić nazwisko dowolnego polityka, wedle uznania, albo dowolnej partii)...".

Do akcji wkracza też polityczny obłęd. Najgłośniej zaś zdają się emocjonować ci, którzy krzyczeli "murem za polskim mundurem". Albo obnosili się z obroną chrześcijańskich wartości, a w obliczu tragedii, jakiej Polska nie widziała, nie potrafią nawet na chwilę zamilknąć.

"Gdzie są służby w Krakowie? Policja gdzie? Pod trybunałem? Kierwiński do dymisji" – krzyczy jeden z użytkowników X. "Chrześcijanin w opisie profilu…. A w rzeczywistości hiena żerująca na tragedii!!!" – odpowiada mu posłanka KO Maria Janyska.

Od 7 listopada przez prawicową część społeczeństwa, PiS i TV Republika jesteśmy bombardowani tezą, że w Krakowie nie było policji. W dniu zamachu Tomasz Sakiewicz dał w Krakowie taki show, że w Polsce gotuje się po nim do dziś.

"To był jego solowy popis: zasłaniając własnym ciałem policjantów, opowiadał, że na miejscu nie ma policji, opowiadał bajki o 'grupie cudzoziemców', która strzelała, i szczuł na służby. Wstyd mi za tego człowieka. Szkoda, że on tego pojęcia nie zna" – oceniał akcję Sakiewicza w Krakowie w naTemat Konrad Bagiński.

"Niedopuszczalne wykorzystywanie tragedii" – zareagowała na działania Sakiewicza Rada Polskich Mediów. O hienach w Radiu ZET mówił w tym kontekście minister Waldemar Żurek.

Ale nie chodzi tylko o Sakiewicza. Temat policji na prawicy rozbrzmiewa jak mantra. Jarosław Kaczyński wierzy Sakiewiczowi, nie policji, i staje w jego obronie. Patryk Jaki uderza, że "dowództwo policji i służb było w ostatnich dniach zajęte przede wszystkim realizacją poleceń premiera związanych z sytuacją wokół TK".

Na celownik trafia rząd. "Do czego doprowadzili Tusk i Kierwiński? W centrum Krakowa strzelanina. Są ofiary śmiertelne. Policja od 3 lat pacyfikuje opozycję, atakuje Trybunał Konstytucyjny, a bandyderka w Polsce rozkwita. Odpowiecie za to dranie! To jest wasza odpowiedzialność!" – emocjonuje się na X Janusz Kowalski.

Niedługo po strzelaninie tak z kolei reaguje Krystyna Pawłowicz: "Dziwny zamach w Krakowie. Kilka ofiar śmiertelnych. Na miejscu długo brak Policji… Mimo zakazu wjazdu na Rynek, zabójca/y spokojnie tam wjeżdża. Dziwne to. Czy to jest to, co premier w Sejmie zapowiadał jako jakieś wydarzenie, po którym Polacy odwrócą się od opozycji?".

Nie tylko pod ich wpisami wrze z oburzenia i niedowierzania. W tym czasie przed TK i w TV Republika odbywa się cyrk.

Gdzie dłuższa zaduma i modlitwa po tragedii, przynajmniej jak przystało na katolików?

Prof. Kazimierz Krzysztofek, socjolog z SWPS, przypomina sobie, że ostatnia taka ogólnopolska zaduma miała miejsce w 2005 roku po śmierci papieża Jana Pawła II, ale – jak zauważa – serwisy internetowe dopiero wtedy raczkowały. Widać to było również zaraz po katastrofie smoleńskiej w 2010 roku.

– Wtedy było poczucie solidarności narodowej i wspólnoty w nieszczęściu. Ale potem nic takiego już nie miało miejsca – mówi.

W 2019 roku, gdy został zamordowany prezydent Gdańska Paweł Adamowicz, internet zalała fala nienawistnych komentarzy, wśród nich były życzenia śmierci kolejnym politykom. "Czy przekroczyliśmy granicę?" – pytały wówczas media.

Rozgorzała ogólnopolska dyskusja o odpowiedzialności polityków i mediów za język nienawiści. Przedstawiciele różnych ugrupowań politycznych, dziennikarze i Rzecznik Praw Obywatelskich apelowali o refleksję, podniesienie standardów debaty i zaprzestanie wzajemnego podsycania wrogości.

Oba wydarzenia oczywiście są nieporównywalne, choć skala szoku podobna. A dziś – patrząc na to, co dzieje się po tragedii w Krakowie w sieci – można stawiać te same apele i pytania. Bo nic od tamtej pory się nie zmieniło.

– Skala tego narasta. Im więcej użytkowników internetu, tym więcej interakcji, również hejtowych. Coraz więcej użytkowników internetu bierze w tym udział. I już nie tylko żywi użytkownicy, ale również boty i farmy troli, które są programowane na hejt, na osiąganie doraźnych korzyści, również politycznych. Jedyną nadzieją byłoby skończenie z anonimizacją internetu i narzucenie personalizacji, żeby było wiadomo, kto kryje się pod jakim nickiem – mówi prof. Krzysztofek.

Dodaje, że dziś wszyscy wszystkim w internecie manipulują: – Hieny chcą ugrać coś na tragedii i zyskać rozgłos. Można zastanawiać się, czy mamy do czynienia z jakimś kryzysem moralnym. Z pewnością tak. A może społeczeństwo nie dojrzało do medium internetowego? Może jeszcze musi upłynąć trochę czasu, zanim osiągniemy odpowiednią kulturę? Nie wiem tylko, czy to się uda. A politycy zawsze wykorzystują koniunkturę. I stojące za nimi media.

Dalsza część artykułu poniżej:

Obrzucanie błotem w internecie trwa. A druga część społeczeństwa patrzy na to i nie dowierza. "Totalne zezwierzęcenie 'komentatorów' i 'polityków'", "Nie minęła godzina, a tutaj już wybiło polityczne szambo", "Po zamachu w Krakowie hieny szukają politycznego złota", "Po tragedii w Krakowie TV Republika sięgnęła absolutnego dna" – bulwersują się na X znani publicyści.

Prawnik Jakub Wende komentuje: "Wszyscy, absolutnie wszyscy, którzy próbują uprawiać politykę i propagandę na dzisiejszej tragedii, powinni jak najszybciej i na zawsze zniknąć z naszej przestrzeni publicznej. Na zawsze".

Z drugiej strony opozycja uderza w Marcina Kierwińskiego za słowa o możliwych skrajnie prawicowych poglądach zamachowca z Krakowa. Tu z kolei on wyzywany jest od hien, który szczuje na prawicę. "Minister wykluczył się z grona ludzi cywilizowanych" – reaguje Stanisław Tyszka, europoseł z Konfederacji.

Do tego zaczyna się zmasowane odwracanie narracji ws. Sakiewicza. Przemysław Czarnek grzmi: "Dziś zarówno Tomasz Sakiewicz, jak i Republika są celem ataku rządu i mediów prorządowych. Są atakowani za prawdę, bo ta władza boi się prawdy".

Wielu młodych ludzi patrzy na to i łapie się za głowę. Po niektórych nagraniach widać, że nie pojmują, jak w chwili tragedii można tak rozgrywać politykę. Można zapytać – czy tak opozycja chce trafić do młodych, których do tej pory nie udało im się pozyskać?

"Nie, nie jesteście fajni. Nie jesteście bohaterami. Jesteście idiotami. A milczenie jest czasami złotem" – komentuje jedna z osób na poniższych nagraniach.

Kacper Nowicki, 23-letni lewicowy aktywista z Poznania, student, członek stowarzyszenia Wspólne Jutro, komentuje zaś na IG, że 7 listopada w Polsce tak naprawdę doszło dwóch zamachów. Pierwszy w Krakowie, w którym zginęło 6 osób i 16 zostało rannych, a 3 ofiary śmiertelne były zaś w Ostrowcu Świętokrzyskim.

– Drugi miał natomiast miejsce w internecie i w prawicowych mediach. Kilkanaście minut zajęło politykom przejście od tragedii na Rynku w Krakowie do oskarżania się o to, gdzie była policja, która podobno stoi pod TK – mówił. Pokazał listę polityków, którzy wykorzystali sprawę "do politycznej nawalanki". W chwili publikacji było na niej 18 nazwisk.

Co jeszcze mamy? Teorie wokół zamachu w Krakowie i zalew dezinformacji. Tu do akcji weszły już instytucje rządowe, które 9 listopada podsumowały, jakie fałszywe narracje były rozpowszechniane w mediach społecznościowych:

Narracje, te, jak podano, są już wygaszane.

Aż trudno uwierzyć, że niektórzy mogli tak myśleć. – Nie wiem, czy to nie jest jakieś celowe działanie przed 11 listopada – mówiła w TV Republika działaczka Ruchu Obrony Granicy. "Będą próbowali wymusić odwołanie Marszu Niepodległości" – ostrzegał na X prawicowy publicysta Jacek Karnowski. Ilu ludzi im uwierzyło?